Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 2

The Disappearance of Lord Śrī Kṛṣṇa and the Aftermath in Dvārakā

Devanagari script

पितर: सिद्धगन्धर्वा विद्याधरमहोरगा: । चारणा यक्षरक्षांसि किन्नराप्सरसो द्विजा: ॥ २ ॥ द्रष्टुकामा भगवतो निर्याणं परमोत्सुका: । गायन्तश्च गृणन्तश्च शौरे: कर्माणि जन्म च ॥ ३ ॥

Transliteration

pitaraḥ siddha-gandharvā vidyādhara-mahoragāḥ cāraṇā yakṣa-rakṣāṁsi kinnarāpsaraso dvijāḥ

Translation

Các bậc tổ tiên, Siddha, Gandharva, Vidyādhara và những đại xà; cùng các Cāraṇa, Yakṣa, Rākṣasa, Kinnara, Apsarā và thân quyến của Garuḍa đều đến. Họ vô cùng háo hức được chứng kiến cuộc xuất hành của Đấng Tối Thượng, và trên đường đến, họ ca hát, tán dương sự giáng sinh cùng các hành trạng thiêng liêng của Śauri (Śrī Kṛṣṇa).

Synonyms

• पितरः: the Pitṛs (forefathers)
• पितरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सिद्ध-गन्धर्वाः: Siddhas and Gandharvas
• सिद्ध-गन्धर्वाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध + गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (सिद्धाः च गन्धर्वाः च)

• विद्याधर-महोरगाः: Vidyādharas and great serpents
• विद्याधर-महोरगाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्याधर + महोरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (विद्याधराः च महोरगाः च)

• चारणाः: Cāraṇas
• चारणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चारण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• यक्ष-रक्षांसि: Yakṣas and Rākṣasas
• यक्ष-रक्षांसि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यक्ष + रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (यक्षाः च रक्षांसि/राक्षसाः च)

• किन्नर-अप्सरसः: Kinnaras and Apsarases
• किन्नर-अप्सरसः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किन्नर + अप्सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (किन्नराः च अप्सरसः च)

• द्विजाः: twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Characters & Entities

• Pitṛs
• Siddhas
• Gandharvas
• Vidyādharas
• Mahoragas
• Cāraṇas
• Yakṣas
• Rākṣasas
• Kinnaras
• Apsarās
• Dvijas

FAQs

Who gathered to witness Lord Krishna’s departure in Srimad Bhagavatam?

This verse lists many classes of beings—Pitṛs, Siddhas, Gandharvas, Vidyādharas, great serpents, Cāraṇas, Yakṣas, Rākṣasas, Kinnaras, Apsarās, and brāhmaṇas—who assembled to witness the Lord’s divine departure.

Why does Śukadeva Gosvāmī describe so many celestial beings in Canto 11?

He emphasizes the cosmic significance of Krishna’s disappearance-līlā: even exalted beings considered it supremely auspicious to be present and to behold the Lord’s final earthly pastime.

Practical application: what does this verse teach a devotee today?

It teaches to value Krishna’s līlā as the highest spiritual event—something even celestial beings long to witness—encouraging devotees to hear and remember Bhagavatam regularly.