Adhyaya 2

Verse 1

श्रीशुक उवाच गोविन्दभुजगुप्तायां द्वारवत्यां कुरूद्वह । अवात्सीन्नारदोऽभीक्ष्णं कृष्णोपासनलालस: ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva nói: Hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru, vì khao khát phụng thờ Śrī Kṛṣṇa, hiền thánh Nārada đã lưu lại một thời gian tại Dvārakā, nơi luôn được cánh tay của Govinda che chở.

Verse 2

को नु राजन्निन्द्रियवान् मुकुन्दचरणाम्बुजम् । न भजेत् सर्वतोमृत्युरुपास्यममरोत्तमै: ॥ २ ॥

Tâu Đại vương, trong cõi vật chất này, cái chết rình rập ở mỗi bước chân; vậy ai còn bị chi phối bởi giác quan lại không phụng sự đôi chân sen của Mukunda, Đấng được ngay cả các bậc giải thoát tối thượng tôn thờ?

Verse 3

तमेकदा तु देवर्षिं वसुदेवो गृहागतम् । अर्चितं सुखमासीनमभिवाद्येदमब्रवीत् ॥ ३ ॥

Một ngày kia, thánh hiền của chư thiên là Nārada đến nhà Vasudeva. Sau khi cung kính thờ phụng, mời ngài ngồi an lạc và đảnh lễ, Vasudeva bèn thưa như sau.

Verse 4

श्रीवसुदेव उवाच भगवन् भवतो यात्रा स्वस्तये सर्वदेहिनाम् । कृपणानां यथा पित्रोरुत्तमश्लोकवर्त्मनाम् ॥ ४ ॥

Śrī Vasudeva thưa: “Bạch Bhagavān, chuyến viếng thăm của ngài đem lại an lành cho mọi loài hữu tình, như người cha đến vì lợi ích của con. Đặc biệt, ngài thương xót kẻ khốn cùng và những ai tiến bước trên con đường hướng về Uttamaśloka.”

Verse 5

भूतानां देवचरितं दु:खाय च सुखाय च । सुखायैव हि साधूनां त्वाद‍ृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥

Hành vi của chư thiên có thể đem đến cho hữu tình cả khổ lẫn vui; nhưng hành vi của các bậc thánh như ngài, những người lấy Acyuta làm chính linh hồn mình, chỉ đem lại an lạc cho tất cả.

Verse 6

भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवा: साधवो दीनवत्सला: ॥ ६ ॥

Người ta thờ phụng chư thiên thế nào thì chư thiên cũng đáp lại tương xứng như vậy. Chư thiên chỉ là kẻ tùy tùng của nghiệp, như chiếc bóng; còn các bậc sādhu thì thật sự thương xót kẻ sa ngã.

Verse 7

ब्रह्मंस्तथापि पृच्छामो धर्मान् भागवतांस्तव । यान् श्रुत्वा श्रद्धया मर्त्यो मुच्यते सर्वतोभयात् ॥ ७ ॥

Hỡi brāhmaṇa, tuy chỉ được thấy ngài là ta đã mãn nguyện, nhưng ta vẫn xin hỏi về các bổn phận Bhāgavata của ngài. Người phàm nghe chúng với lòng śraddhā sẽ được giải thoát khỏi mọi nỗi sợ hãi.

Verse 8

अहं किल पुरानन्तं प्रजार्थो भुवि मुक्तिदम् । अपूजयं न मोक्षाय मोहितो देवमायया ॥ ८ ॥

Trong kiếp trước trên cõi đất này, vì cầu con cái, ta đã thờ phụng Đấng Tối Thượng Ananta, Đấng ban giải thoát; nhưng không thờ vì moksha. Do đó ta bị ảo lực (māyā) của Chúa làm mê lầm.

Verse 9

यथा विचित्रव्यसनाद् भवद्भ‍िर्विश्वतोभयात् । मुच्येम ह्यञ्जसैवाद्धा तथा न: शाधि सुव्रत ॥ ९ ॥

Bạch đấng giữ trọn thệ nguyện, xin chỉ dạy con thật rõ ràng, để nhờ ân huệ của Ngài con có thể dễ dàng thoát khỏi luân hồi đầy hiểm nguy, luôn trói buộc chúng con trong sợ hãi.

Verse 10

श्रीशुक उवाच राजन्नेवं कृतप्रश्न‍ो वसुदेवेन धीमता । प्रीतस्तमाह देवर्षिर्हरे: संस्मारितो गुणै: ॥ १० ॥

Śukadeva nói: Tâu Đại vương, Devarṣi Nārada hoan hỷ trước những câu hỏi của Vasudeva đầy trí tuệ. Vì chúng gợi nhớ các phẩm tính siêu việt của Hari (Kṛṣṇa), Nārada liền đáp Vasudeva như sau.

Verse 11

श्रीनारद उवाच सम्यगेतद् व्यवसितं भवता सात्वतर्षभ । यत् पृच्छसे भागवतान् धर्मांस्त्वं विश्वभावनान् ॥ ११ ॥

Śrī Nārada nói: Hỡi bậc ưu tú trong hàng Sātvata, ông đã hỏi thật đúng; vì ông đang hỏi về bổn phận vĩnh cửu của linh hồn đối với Đấng Tối Thượng—bhāgavata-dharma. Sự phụng sự bhakti này mạnh mẽ đến mức có thể thanh tịnh cả vũ trụ.

Verse 12

श्रुतोऽनुपठितो ध्यात आद‍ृतो वानुमोदित: । सद्य: पुनाति सद्धर्मो देव विश्वद्रुहोऽपि हि ॥ १२ ॥

Bhakti thuần khiết dâng lên Đấng Tối Thượng có năng lực linh thiêng vô cùng: chỉ cần nghe về nó, tụng ca vinh quang của nó, quán niệm, tiếp nhận với lòng kính tín, hay ca ngợi bhakti của người khác—ngay cả kẻ căm ghét chư thiên và mọi loài hữu tình cũng lập tức được thanh tịnh.

Verse 13

त्वया परमकल्याण: पुण्यश्रवणकीर्तन: । स्मारितो भगवानद्य देवो नारायणो मम ॥ १३ ॥

Hôm nay ngài đã khiến tôi nhớ đến Chúa tể của tôi, Bhagavān Nārāyaṇa, Đấng tối thượng đầy cát tường. Ai được nghe và ca tụng danh‑đức của Ngài thì trở nên hoàn toàn thanh tịnh, đầy phước lành.

Verse 14

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । आर्षभाणां च संवादं विदेहस्य महात्मन: ॥ १४ ॥

Tại đây nữa, để giải thích về phụng sự bhakti đối với Chúa tể, các hiền triết kể lại một chuyện xưa: cuộc đối thoại giữa bậc đại hồn Vua Videha và các con của Ṛṣabha.

Verse 15

प्रियव्रतो नाम सुतो मनो: स्वायम्भुवस्य य: । तस्याग्नीध्रस्ततो नाभिऋर्षभस्तत्सुत: स्मृत: ॥ १५ ॥

Svāyambhuva Manu có một người con tên Priyavrata. Trong các con của Priyavrata có Āgnīdhra; từ Āgnīdhra sinh ra Nābhi, và con của Nābhi được biết đến là Ṛṣabhadeva.

Verse 16

तमाहुर्वासुदेवांशं मोक्षधर्मविवक्षया । अवतीर्णं सुतशतं तस्यासीद् ब्रह्मपारगम् ॥ १६ ॥

Śrī Ṛṣabhadeva được thừa nhận là một phần mở rộng của Vāsudeva. Ngài giáng thế để truyền dạy những nguyên lý dharma dẫn chúng sinh đến mokṣa tối hậu. Ngài có một trăm người con, tất cả đều viên mãn trong tri thức Veda.

Verse 17

तेषां वै भरतो ज्येष्ठो नारायणपरायण: । विख्यातं वर्षमेतद् यन्नाम्ना भारतमद्भ‍ुतम् ॥ १७ ॥

Trong số một trăm người con ấy, người trưởng là Bharata, hoàn toàn nương tựa nơi Nārāyaṇa. Chính nhờ danh tiếng của Bharata mà cõi đất này được tôn xưng là Bhārata-varṣa vĩ đại.

Verse 18

स भुक्तभोगां त्यक्त्वेमां निर्गतस्तपसा हरिम् । उपासीनस्तत्पदवीं लेभे वै जन्मभिस्त्रिभि: ॥ १८ ॥

Vua Bharata xem mọi lạc thú vật chất là tạm bợ và vô ích nên từ bỏ thế gian. Ngài rời người vợ trẻ và gia quyến, tu khổ hạnh nghiêm mật để thờ phụng Śrī Hari, và sau ba đời đạt đến cõi của Thượng Đế.

Verse 19

तेषां नव नवद्वीपपतयोऽस्य समन्तत: । कर्मतन्त्रप्रणेतार एकाशीतिर्द्विजातय: ॥ १९ ॥

Chín người con còn lại trở thành các vị vua cai trị chín đảo của Bhārata-varṣa và nắm trọn quyền tối thượng. Tám mươi mốt người con trở thành brāhmaṇa “hai lần sinh”, góp phần khai mở con đường Veda của tế lễ nghiệp báo (karma-kāṇḍa).

Verse 20

नवाभवन् महाभागा मुनयो ह्यर्थशंसिन: । श्रमणा वातरसना आत्मविद्याविशारदा: ॥ २० ॥ कविर्हविरन्तरीक्ष: प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमस: करभाजन: ॥ २१ ॥

Chín người con còn lại là những bậc hiền triết vô cùng phước đức—siêng năng truyền bá chân lý Tuyệt đối; là các śramaṇa, du hành như dิกambara, và tinh thông ātma-vidyā. Danh xưng của các ngài: Kavi, Havir, Antarīkṣa, Prabuddha, Pippalāyana, Āvirhotra, Drumila, Camasa và Karabhājana.

Verse 21

नवाभवन् महाभागा मुनयो ह्यर्थशंसिन: । श्रमणा वातरसना आत्मविद्याविशारदा: ॥ २० ॥ कविर्हविरन्तरीक्ष: प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमस: करभाजन: ॥ २१ ॥

Chín người con còn lại là những bậc hiền triết vô cùng phước đức—siêng năng truyền bá chân lý Tuyệt đối; là các śramaṇa, du hành như dikaṃbara, và tinh thông ātma-vidyā. Danh xưng của các ngài: Kavi, Havir, Antarīkṣa, Prabuddha, Pippalāyana, Āvirhotra, Drumila, Camasa và Karabhājana.

Verse 22

त एते भगवद्रूपं विश्वं सदसदात्मकम् । आत्मनोऽव्यतिरेकेण पश्यन्तो व्यचरन् महीम् ॥ २२ ॥

Các bậc hiền triết ấy du hành khắp địa cầu, nhìn toàn thể vũ trụ—cả thô lẫn tế, cả hữu lẫn vô—là hình tướng của Bhagavān, và thấy nó không khác với tự ngã.

Verse 23

अव्याहतेष्टगतय: सुरसिद्धसाध्य- गन्धर्वयक्षनरकिन्नरनागलोकान् । मुक्ताश्चरन्ति मुनिचारणभूतनाथ- विद्याधरद्विजगवां भुवनानि कामम् ॥ २३ ॥

Chín vị Yogendra là những linh hồn giải thoát; không sức mạnh phàm tục nào có thể ngăn bước đi theo ý nguyện của các Ngài. Các Ngài tự do du hành đến các cõi của chư thiên, siddha, sādhyā, gandharva, yakṣa, loài người, kinnara và nāga; cũng như đến thế giới của các hiền triết, carana, đoàn tùy tùng Bhūtanātha (các gaṇa của Śiva), vidyādhara, các bà-la-môn và những con bò thiêng, đúng như điều các Ngài mong muốn.

Verse 24

त एकदा निमे: सत्रमुपजग्मुर्यद‍ृच्छया । वितायमानमृषिभिरजनाभे महात्मन: ॥ २४ ॥

Một lần, do duyên ngẫu nhiên, các Ngài đến Ajanābha (tên xưa của địa cầu) và gặp lễ tế sattrayajña của đại hồn Mahārāja Nimi, đang được cử hành dưới sự chỉ đạo của các bậc hiền triết cao cả.

Verse 25

तान् द‍ृष्ट्वा सूर्यसङ्काशान् महाभागवतान् नृप । यजमानोऽग्नयो विप्रा: सर्व एवोपतस्थिरे ॥ २५ ॥

Tâu Đại vương, thấy các mahā-bhāgavata rực sáng như mặt trời ấy, người chủ tế, các bà-la-môn, và ngay cả những ngọn lửa tế lễ—tất cả đều đứng dậy cung kính để phụng nghinh.

Verse 26

विदेहस्तानभिप्रेत्य नारायणपरायणान् । प्रीत: सम्पूजयां चक्रे आसनस्थान् यथार्हत: ॥ २६ ॥

Vua Videha (Nimi) hiểu rằng chín vị hiền triết ấy là những đại bhakta nương tựa Nārāyaṇa. Hoan hỷ trước sự quang lâm cát tường, ngài dâng chỗ ngồi xứng đáng và thờ phụng các vị đúng nghi lễ, như thờ phụng Đấng Tối Thượng.

Verse 27

तान् रोचमानान् स्वरुचा ब्रह्मपुत्रोपमान् नव । पप्रच्छ परमप्रीत: प्रश्रयावनतो नृप: ॥ २७ ॥

Chín bậc đại hồn ấy rực sáng bằng chính quang minh của mình, dường như ngang hàng với bốn Kumāra, con của Brahmā. Tràn ngập hỷ lạc siêu việt, nhà vua khiêm cung cúi đầu rồi thưa hỏi các Ngài.

Verse 28

श्रीविदेह उवाच मन्ये भगवत: साक्षात् पार्षदान् वो मधुद्विष: । विष्णोर्भूतानि लोकानां पावनाय चरन्ति हि ॥ २८ ॥

Vua Videha nói: Ta nghĩ các ngươi hẳn là những tùy tùng trực tiếp của Đấng Tối Thượng, Đấng nổi danh là kẻ diệt quỷ Madhu. Quả thật, các tín đồ thanh tịnh của Viṣṇu du hành khắp vũ trụ không vì tư lợi, mà để thanh lọc mọi chúng sinh bị ràng buộc.

Verse 29

दुर्लभो मानुषो देहो देहिनां क्षणभङ्गुर: । तत्रापि दुर्लभं मन्ये वैकुण्ठप्रियदर्शनम् ॥ २९ ॥

Đối với các chúng sinh hữu thân, thân người rất khó được và lại mong manh trong chốc lát. Nhưng ta nghĩ rằng, ngay cả khi đã được làm người, việc gặp gỡ các tín đồ thanh tịnh—những người được Chúa Vaikuṇṭha yêu quý—còn hiếm hơn nữa.

Verse 30

अत आत्यन्तिकं क्षेमं पृच्छामो भवतोऽनघा: । संसारेऽस्मिन् क्षणार्धोऽपि सत्सङ्ग: शेवधिर्नृणाम् ॥ ३० ॥

Vì vậy, hỡi các bậc vô nhiễm, tôi xin hỏi các ngài điều thiện tối thượng là gì. Bởi trong cõi luân hồi sinh tử này, dù chỉ nửa khoảnh khắc được satsaṅga với bậc thánh cũng là kho báu vô giá cho con người.

Verse 31

धर्मान् भागवतान् ब्रूत यदि न: श्रुतये क्षमम् । यै: प्रसन्न: प्रपन्नाय दास्यत्यात्मानमप्यज: ॥ ३१ ॥

Nếu các ngài thấy tôi đủ khả năng lắng nghe, xin hãy nói về bhāgavata-dharma—cách hành trì phụng sự bhakti đối với Chúa Tối Thượng. Nhờ đó, Đấng Aja (vô sinh) hoan hỷ và ban tặng ngay cả chính Ngài cho kẻ quy phục.

Verse 32

श्रीनारद उवाच एवं ते निमिना पृष्टा वसुदेव महत्तमा: । प्रतिपूज्याब्रुवन् प्रीत्या ससदस्यर्त्विजं नृपम् ॥ ३२ ॥

Śrī Nārada nói: Hỡi Vasudeva, khi Mahārāja Nimi đã hỏi chín vị Yogendra như thế về sự phụng sự bhakti đối với Chúa, các bậc thánh ấy kính trọng câu hỏi của nhà vua và, trước hội chúng tế lễ cùng các tư tế ṛtvij, đã đáp lời với lòng mến thương.

Verse 33

श्रीकविरुवाच मन्येऽकुतश्चिद्भयमच्युतस्य पादाम्बुजोपासनमत्र नित्यम् । उद्विग्नबुद्धेरसदात्मभावाद् विश्वात्मना यत्र निवर्तते भी: ॥ ३३ ॥

Śrī Kavi nói: Tôi cho rằng người có trí luôn xao động vì lầm nhận thân và thế giới tạm bợ là “ta” chỉ có thể đạt tự do khỏi sợ hãi bằng cách hằng ngày thờ phụng đôi chân sen của Đấng Acyuta; trong bhakti đối với Đấng Linh Hồn của vũ trụ, mọi nỗi sợ đều dứt sạch.

Verse 34

ये वै भगवता प्रोक्ता उपाया ह्यात्मलब्धये । अञ्ज: पुंसामविदुषां विद्धि भागवतान् हि तान् ॥ ३४ ॥

Hãy biết rằng những phương tiện để đạt tự chứng ngộ do chính Bhagavān chỉ dạy chính là bhāgavata-dharma; ngay cả người vô tri cũng có thể rất dễ dàng biết Đấng Tối Thượng khi nương theo con đường ấy.

Verse 35

यानास्थाय नरो राजन् न प्रमाद्येत कर्हिचित् । धावन् निमील्य वा नेत्रे न स्खलेन्न पतेदिह ॥ ३५ ॥

Tâu Đại vương, người nương theo tiến trình bhakti này sẽ không bao giờ lầm lạc trên đường đời; dù chạy mà nhắm mắt, người ấy cũng không vấp ngã hay té ngã nơi đây.

Verse 36

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वानुसृतस्वभावात् । करोति यद् यत् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयेत्तत् ॥ ३६ ॥

Tùy theo bản tính đã hình thành trong đời sống bị ràng buộc, bất cứ điều gì làm bằng thân, lời, tâm, các giác quan, trí tuệ hay ý thức thanh tịnh, hãy dâng hiến trọn vẹn lên Đấng Tối Thượng, với niệm: “Điều này vì niềm vui của Chúa Nārāyaṇa.”

Verse 37

भयं द्वितीयाभिनिवेशत: स्या- दीशादपेतस्य विपर्ययोऽस्मृति: । तन्माययातो बुध आभजेत्तं भक्त्यैकयेशं गुरुदेवतात्मा ॥ ३७ ॥

Sợ hãi phát sinh khi tâm chìm vào “cái thứ hai”, tức những gì ngoài Thượng Đế; khi hữu tình quay lưng với Īśa, liền rơi vào nhận thức đảo lộn và quên mất địa vị nguyên thủy của mình—tất cả do năng lực māyā gây nên. Vì vậy, người trí hãy kiên định phụng sự bhakti thuần khiết đối với Chúa Tối Thượng, dưới sự hướng dẫn của bậc chân sư, xem vị thầy ấy là đấng đáng thờ và là sinh mệnh, linh hồn của mình.

Verse 38

अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथौ यथा । तत् कर्मसङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निरुन्ध्यादभयं तत: स्यात् ॥ ३८ ॥

Dù nhị nguyên rốt ráo không thật có, nó vẫn hiện ra do trí tuệ bị điều kiện hóa của người quán niệm, như mộng và vọng tưởng. Người trí nên chế ngự tâm hay lập kế hoạch chọn‑bỏ theo dục lạc; khi tâm được nhiếp phục thì đạt vô úy.

Verse 39

श‍ृण्वन् सुभद्राणि रथाङ्गपाणे- र्जन्मानि कर्माणि च यानि लोके । गीतानि नामानि तदर्थकानि गायन् विलज्जो विचरेदसङ्ग: ॥ ३९ ॥

Người trí, sau khi chế ngự tâm và vượt qua sợ hãi, nên lìa mọi chấp trước và thong dong không ngại ngùng, vừa nghe những sinh và hạnh mầu nhiệm của Đấng cầm bánh xe, vừa ca tụng các thánh danh mang trọn ý nghĩa ấy.

Verse 40

एवंव्रत: स्वप्रियनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चै: । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्य: ॥ ४० ॥

Nhờ kiên trì trong lời nguyện và kirtana thánh danh mình yêu kính, người bhakta dần sinh ái mộ; khi tim tan chảy trong hoan hỷ, họ có lúc cười lớn, khóc, kêu gọi; có lúc hát và nhảy như kẻ cuồng si, chẳng màng dư luận.

Verse 41

खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्त्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित्समुद्रांश्च हरे: शरीरं यत् किंच भूतं प्रणमेदनन्य: ॥ ४१ ॥

Người bhakta không nên thấy bất cứ điều gì tách rời Kṛṣṇa. Hư không, gió, lửa, nước, đất, mặt trời và các quang thể, mọi sinh linh, các phương, cây cỏ, sông và biển—hễ điều gì hiện hữu đều nên thấy là thân thể của Hari và chí thành đảnh lễ với tâm nhất hướng.

Verse 42

भक्ति: परेशानुभवो विरक्ति- रन्यत्र चैष त्रिक एककाल: । प्रपद्यमानस्य यथाश्न‍त: स्यु- स्तुष्टि: पुष्टि: क्षुदपायोऽनुघासम् ॥ ४२ ॥

Với người nương tựa Đấng Tối Thượng, bhakti, kinh nghiệm trực tiếp về Ngài và sự ly tham đối với mọi thứ khác đồng thời phát sinh; như người đang ăn, mỗi miếng vừa đem lại khoái lạc, nuôi dưỡng, vừa làm vơi cơn đói, tăng dần theo từng miếng.

Verse 43

इत्यच्युताङ्‍‍घ्रि भजतोऽनुवृत्त्या भक्तिर्विरक्तिर्भगवत्प्रबोध: । भवन्ति वै भागवतस्य राजं- स्तत: परां शान्तिमुपैति साक्षात् ॥ ४३ ॥

Tâu Đại vương, người sùng kính luôn nỗ lực thờ phụng đôi chân sen của Đấng Bất Khả Sai Lầm (Acyuta) sẽ đạt được bhakti kiên cố, tâm ly tham và sự giác ngộ về Bhagavān; nhờ vậy, vị bhāgavata ấy trực tiếp chứng đắc an lạc tối thượng của linh hồn.

Verse 44

श्रीराजोवाच अथ भागवतं ब्रूत यद्धर्मो याद‍ृशो नृणाम् । यथा चरति यद् ब्रूते यैर्लिङ्गैर्भगवत्प्रिय: ॥ ४४ ॥

Đức vua nói: Nay xin hãy giảng về người bhāgavata. Giữa loài người, dharma của họ ra sao, họ hành xử thế nào, nói năng thế nào, và nhờ những dấu hiệu nào họ trở nên đáng yêu đối với Bhagavān? Xin trình bày rõ ràng.

Verse 45

श्रीहविरुवाच सर्वभूतेषु य: पश्येद् भगवद्भ‍ावमात्मन: । भूतानि भगवत्यात्मन्येष भागवतोत्तम: ॥ ४५ ॥

Śrī Havir nói: Người sùng kính tối thượng thấy Bhagavān hiện diện trong mọi hữu tình, và thấy mọi tồn tại đều vĩnh viễn an trú trong Thượng Đế; người ấy chính là bhāgavata-uttama.

Verse 46

ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प्रेममैत्रीकृपोपेक्षा य: करोति स मध्यम: ॥ ४६ ॥

Người bhakta bậc trung dâng tình yêu lên Thượng Đế, kết bạn chân thành với các bhakta của Ngài, thương xót người vô tri nhưng hiền lành, và làm ngơ trước kẻ ganh ghét Thượng Đế.

Verse 47

अर्चायामेव हरये पूजां य: श्रद्धयेहते । न तद्भ‍क्तेषु चान्येषु स भक्त: प्राकृत: स्मृत: ॥ ४७ ॥

Người với lòng tin chỉ thờ phụng hình tượng thánh (arcā) của Hari trong đền, nhưng không cư xử đúng mực với các bhakta của Ngài và với mọi người, được gọi là prākṛta-bhakta, kẻ sùng kính ở bậc thấp.

Verse 48

गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान्यो न द्वेष्टि न हृष्यति । विष्णोर्मायामिदं पश्यन्स वै भागवतोत्तम: ॥ ४८ ॥

Dù các giác quan tiếp xúc với đối tượng, người ấy không ghét bỏ cũng không hân hoan; thấy toàn thế giới này là māyā-śakti của Śrī Viṣṇu—người ấy chính là bậc bhāgavata tối thượng.

Verse 49

देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भ‍यतर्षकृच्छ्रै: । संसारधर्मैरविमुह्यमान: स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधान: ॥ ४९ ॥

Người không bị mê lầm bởi các pháp của luân hồi đang hành hạ thân, căn, prāṇa, tâm và trí—sinh rồi hoại, đói khát, khốn khó—mà nhờ nhớ đến chân sen của Hari vẫn đứng ngoài chúng, người ấy được gọi là bhāgavata-pradhāna, bậc đệ nhất tín đồ.

Verse 50

न कामकर्मबीजानां यस्य चेतसि सम्भव: । वासुदेवैकनिलय: स वै भागवतोत्तम: ॥ ५० ॥

Người trong tâm không khởi lên hạt giống của dục vọng và nghiệp quả, chỉ nương tựa độc nhất nơi Vāsudeva—người ấy là bhāgavata tối thượng.

Verse 51

न यस्य जन्मकर्मभ्यां न वर्णाश्रमजातिभि: । सज्जतेऽस्मिन्नहंभावो देहे वै स हरे: प्रिय: ॥ ५१ ॥

Người mà cái ‘ta’ không dính mắc vào thân này do sinh ra và hành nghiệp, cũng không do varṇāśrama hay giai cấp—người ấy là người hầu cận được Hari yêu quý nhất.

Verse 52

न यस्य स्व: पर इति वित्तेष्वात्मनि वा भिदा । सर्वभूतसम: शान्त: स वै भागवतोत्तम: ॥ ५२ ॥

Người không còn phân biệt ‘của ta–của người’ trong tài vật hay bản thân, không nghĩ ‘đây là của ta, kia là của hắn’; bình đẳng với mọi loài và an tịnh—người ấy là bhāgavata tối thượng.

Verse 53

त्रिभुवनविभवहेतवेऽप्यकुण्ठ- स्मृतिरजितात्मसुरादिभिर्विमृग्यात् । न चलति भगवत्पदारविन्दा- ल्ल‍वनिमिषार्धमपि य: स वैष्णवाग्य्र: ॥ ५३ ॥

Dẫu đổi lấy quyền hưởng vinh hoa của ba cõi, người sùng kính thanh tịnh vẫn không quên bàn chân sen của Bhagavān—nơi ngay cả Brahmā và Śiva cũng tìm cầu. Người ấy không rời chỗ nương tựa ấy dù một sát-na, thậm chí nửa sát-na; đó là Vaiṣṇava tối thượng.

Verse 54

भगवत उरुविक्रमाङ्‍‍घ्रिशाखा- नखमणिचन्द्रिकया निरस्ततापे । हृदि कथमुपसीदतां पुन: स प्रभवति चन्द्र इवोदितेऽर्कताप: ॥ ५४ ॥

Làm sao ngọn lửa khổ đau vật chất còn có thể thiêu đốt trái tim người thờ phụng Đấng Tối Thượng? Ánh sáng từ những viên ngọc nơi móng chân của bàn chân sen—Đấng lập vô số kỳ công—mát dịu như ánh trăng, tức khắc xua tan nhiệt não trong tim, như trăng lên thì cái nóng mặt trời lắng dịu.

Verse 55

विसृजति हृदयं न यस्य साक्षा- द्धरिरवशाभिहितोऽप्यघौघनाश: । प्रणयरसनया धृताङ्‍‍घ्रिपद्म: स भवति भागवतप्रधान उक्त: ॥ ५५ ॥

Hari, Đấng trực tiếp tiêu trừ vô số tội lỗi, đầy lòng từ: chỉ cần gọi Danh Thánh của Ngài—even vô tình hay miễn cưỡng—Ngài cũng nghiêng về việc phá tan nghiệp tội trong tim. Vì thế, người bhakta nương nơi bàn chân sen và tụng Danh Kṛṣṇa bằng tình yêu chân thật khiến Ngài không thể rời khỏi trái tim ấy; người đó được gọi là bhāgavata-pradhāna.