Mārkaṇḍeya’s Request to See Māyā and the Vision of the Cosmic Deluge
खं रोदसी भागणानद्रिसागरान् द्वीपान् सवर्षान् ककुभ: सुरासुरान् । वनानि देशान् सरित: पुराकरान् खेटान् व्रजानाश्रमवर्णवृत्तय: ॥ २८ ॥ महान्ति भूतान्यथ भौतिकान्यसौ कालं च नानायुगकल्पकल्पनम् । यत् किञ्चिदन्यद् व्यवहारकारणं ददर्श विश्वं सदिवावभासितम् ॥ २९ ॥
khaṁ rodasī bhā-gaṇān adri-sāgarān dvīpān sa-varṣān kakubhaḥ surāsurān vanāni deśān saritaḥ purākarān kheṭān vrajān āśrama-varṇa-vṛttayaḥ
Vị hiền triết thấy toàn thể vũ trụ: bầu trời, cõi trời và mặt đất, các vì sao, núi non và đại dương, những đảo lớn và lục địa, các vùng đất khác nhau, sự trải rộng khắp bốn phương, chư thiên và loài asura. Ông thấy rừng núi, quốc độ, sông ngòi, thành thị và mỏ quặng, làng nông nghiệp và đồng cỏ chăn bò, cùng các nghề nghiệp và nếp tu tập của varṇa-āśrama. Ông cũng thấy các đại nguyên tố và mọi sản phẩm phát sinh từ chúng, và cả Thời gian—đấng điều hòa dòng chảy vô số yuga và kalpa trong những ngày của Brahmā. Hơn nữa, mọi thứ khác được tạo ra cho sinh hoạt vật chất cũng hiện ra trước mắt ông, như thể hoàn toàn chân thực.
This verse describes a comprehensive vision of the cosmos—worlds, directions, gods and demons, lands and societies—indicating that the Lord’s māyā can reveal the entire manifested order as an object of perception.
Śukadeva explains Mārkaṇḍeya Ṛṣi’s extraordinary experience to show how the Supreme Lord’s energy can display the full universe and its social-religious structures, emphasizing the Lord’s supremacy over creation and perception.
By recognizing that worldly arrangements—nature, society, and status—are part of a vast, temporary manifestation, one can cultivate detachment and redirect attention toward devotion to the Supreme Lord, the controller of māyā.