Adhyaya 7

Verse 1

श्रीराजोवाच येन येनावतारेण भगवान् हरिरीश्वर: । करोति कर्णरम्याणि मनोज्ञानि च न: प्रभो ॥ १ ॥ यच्छृण्वतोऽपैत्यरतिर्वितृष्णा सत्त्वं च शुद्ध्यत्यचिरेण पुंस: । भक्तिर्हरौ तत्पुरुषे च सख्यं तदेव हारं वद मन्यसे चेत् ॥ २ ॥

Vua Parīkṣit thưa: Bạch ngài, mọi hoạt động mà Bhagavān Hari, Đấng Tối Thượng, biểu lộ qua các hóa thân đều êm dịu cho tai và làm say lòng. Chỉ cần lắng nghe, sự chán nản và cơn khát dục trần liền tan, và tâm thức nhanh chóng được thanh tịnh. Khi ấy nảy sinh bhakti đối với Hari, tình thân với các bhakta của Ngài, và sự gắn bó với Purusha Tối Cao. Nếu ngài thấy thích hợp, xin hãy thuật lại những lila ấy.

Verse 2

श्रीराजोवाच येन येनावतारेण भगवान् हरिरीश्वर: । करोति कर्णरम्याणि मनोज्ञानि च न: प्रभो ॥ १ ॥ यच्छृण्वतोऽपैत्यरतिर्वितृष्णा सत्त्वं च शुद्ध्यत्यचिरेण पुंस: । भक्तिर्हरौ तत्पुरुषे च सख्यं तदेव हारं वद मन्यसे चेत् ॥ २ ॥

Vua Parīkṣit thưa: Bạch ngài Śukadeva, mọi lila mà Bhagavān Hari thị hiện trong các hóa thân đều êm dịu cho tai và hoan hỷ cho tâm. Chỉ cần lắng nghe, cấu uế trong lòng liền tan, sự ham thích chuyện thế gian suy giảm, và chẳng bao lâu tâm được thanh tịnh, khởi lên bhakti đối với Hari cùng tình thân với các bhakta. Nếu ngài thấy thích hợp, xin kể những lila ấy.

Verse 3

अथान्यदपि कृष्णस्य तोकाचरितमद्भ‍ुतम् । मानुषं लोकमासाद्य तज्जातिमनुरुन्धत: ॥ ३ ॥

Xin hãy kể thêm những lila kỳ diệu thời thơ ấu của Kṛṣṇa—dẫu là Bhagavān, Ngài đến cõi người và hành xử như một hài nhi, làm những việc phi thường như diệt Pūtanā.

Verse 4

श्रीशुक उवाच कदाचिदौत्थानिककौतुकाप्लवे जन्मर्क्षयोगे समवेतयोषिताम् । वादित्रगीतद्विजमन्त्रवाचकै- श्चकार सूनोरभिषेचनं सती ॥ ४ ॥

Śukadeva nói: Có lần, trong niềm hân hoan của lễ utthāna, đúng ngày có sự phối hợp cát tường theo sao sinh, các phụ nữ Vraja tụ hội. Giữa tiếng nhạc, lời ca và tiếng tụng mantra của các brāhmaṇa, mẹ Yaśodā đã cử hành lễ tắm abhiṣeka cho con trai mình theo nghi thức.

Verse 5

नन्दस्य पत्नी कृतमज्जनादिकं विप्रै: कृतस्वस्त्ययनं सुपूजितै: । अन्नाद्यवास:स्रगभीष्टधेनुभि: सञ्जातनिद्राक्षमशीशयच्छनै: ॥ ५ ॥

Sau khi hoàn tất việc tắm rửa cho hài nhi, Yaśodā—vợ của Nanda—tôn kính các brāhmaṇa và nhờ họ tụng svastyayana (lời chúc cát tường). Bà cúng dường lương thực, y phục, vòng hoa và những con bò như ý. Thấy con bắt đầu buồn ngủ, bà nhẹ nhàng đặt Ngài lên giường và nằm bên cạnh cho đến khi Ngài ngủ yên.

Verse 6

औत्थानिकौत्सुक्यमना मनस्विनी समागतान् पूजयती व्रजौकस: । नैवाश‍ृणोद् वै रुदितं सुतस्य सा रुदन् स्तनार्थी चरणावुदक्षिपत् ॥ ६ ॥

Trong niềm háo hức của lễ utthāna, Yaśodā rộng lòng bận rộn tiếp đãi và tôn kính khách khứa Vraja nên không nghe tiếng con mình khóc. Khi ấy, hài nhi Kṛṣṇa khóc đòi bú sữa mẹ, và trong cơn bực dọc đã hất mạnh đôi chân lên cao.

Verse 7

अध:शयानस्य शिशोरनोऽल्पक- प्रवालमृद्वङ्‍‍घ्रिहतं व्यवर्तत । विध्वस्तनानारसकुप्यभाजनं व्यत्यस्तचक्राक्षविभिन्नकूबरम् ॥ ७ ॥

Ở một góc sân, dưới chiếc xe kéo, Hài Nhi Śrī Kṛṣṇa đang nằm. Dẫu đôi chân nhỏ mềm như lá non, chỉ một cú đá của Ngài khiến xe lật mạnh và sụp đổ; bánh rời trục, moay-ơ và nan vỡ tung, càng xe gãy, và các đồ đựng bằng kim loại nhỏ bé văng tứ phía.

Verse 8

द‍ृष्ट्वा यशोदाप्रमुखा व्रजस्त्रिय औत्थानिके कर्मणि या: समागता: । नन्दादयश्चाद्भ‍ुतदर्शनाकुला: कथं स्वयं वै शकटं विपर्यगात् ॥ ८ ॥

Khi mẹ Yaśodā và các phụ nữ Vraja tụ hội cho lễ utthāna, cùng các người đàn ông đứng đầu là Nanda, thấy cảnh tượng kỳ diệu ấy, họ bàng hoàng. Họ tự hỏi: “Sao chiếc xe lại tự sụp đổ?” Rồi họ đi khắp nơi tìm nguyên do, nhưng không sao biết được.

Verse 9

ऊचुरव्यवसितमतीन् गोपान्गोपीश्च बालका: । रुदतानेन पादेन क्षिप्तमेतन्न संशय: ॥ ९ ॥

Các gopa và gopī bối rối suy nghĩ. Khi ấy, những đứa trẻ có mặt quả quyết: “Không nghi ngờ gì, chính em bé đang khóc này đã đá bằng chân, nên chiếc xe mới vỡ sụp.”

Verse 10

न ते श्रद्दधिरे गोपा बालभाषितमित्युत । अप्रमेयं बलं तस्य बालकस्य न ते विदु: ॥ १० ॥

Các gopī và gopa không tin lời bọn trẻ, cho đó chỉ là lời trẻ con. Họ không biết rằng Hài Nhi Kṛṣṇa mang sức mạnh vô lượng, không thể đo lường và vượt ngoài tưởng tượng.

Verse 11

रुदन्तं सुतमादाय यशोदा ग्रहशङ्किता । कृतस्वस्त्ययनं विप्रै: सूक्तै: स्तनमपाययत् ॥ ११ ॥

Lo sợ một hành tinh xấu đã tác động đến con, mẹ Yaśodā bế đứa trẻ đang khóc và cho bú. Rồi bà mời các brāhmaṇa lão luyện đến tụng các thánh ca Veda và cử hành nghi lễ svastyayana cầu cát tường, hộ trì.

Verse 12

पूर्ववत् स्थापितं गोपैर्बलिभि: सपरिच्छदम् । विप्रा हुत्वार्चयांचक्रुर्दध्यक्षतकुशाम्बुभि: ॥ १२ ॥

Những người chăn bò lực lưỡng dựng lại chiếc xe cùng đồ lễ như trước. Rồi các bà-la-môn làm lễ tế lửa để an hòa điềm xấu của tinh tú, và dùng gạo thánh, cỏ kuśa, nước và sữa chua để thờ phượng Đấng Tối Thượng.

Verse 13

येऽसूयानृतदम्भेर्षाहिंसामानविवर्जिता: । न तेषां सत्यशीलानामाशिषो विफला: कृता: ॥ १३ ॥ इति बालकमादाय सामर्ग्यजुरुपाकृतै: । जलै: पवित्रौषधिभिरभिषिच्य द्विजोत्तमै: ॥ १४ ॥ वाचयित्वा स्वस्त्ययनं नन्दगोप: समाहित: । हुत्वा चाग्निं द्विजातिभ्य: प्रादादन्नं महागुणम् ॥ १५ ॥

Khi các bà-la-môn không còn ganh tị, dối trá, kiêu căng, oán hận, xao động trước phú quý của người khác và hư danh, thì lời chúc phúc chân thật của họ không bao giờ uổng. Nghĩ vậy, Nanda Mahārāja bế Kṛṣṇa trên đùi, thỉnh các bà-la-môn chân chính cử hành nghi lễ theo thánh tụng Sāma, Ṛg và Yajur; trong lúc tụng niệm, ông tắm cho Hài Nhi bằng nước pha thảo dược thanh tịnh, cho đọc bài cầu cát tường, làm lễ hỏa tế, rồi khoản đãi các bà-la-môn bằng ngũ cốc và thức ăn thượng hạng.

Verse 14

येऽसूयानृतदम्भेर्षाहिंसामानविवर्जिता: । न तेषां सत्यशीलानामाशिषो विफला: कृता: ॥ १३ ॥ इति बालकमादाय सामर्ग्यजुरुपाकृतै: । जलै: पवित्रौषधिभिरभिषिच्य द्विजोत्तमै: ॥ १४ ॥ वाचयित्वा स्वस्त्ययनं नन्दगोप: समाहित: । हुत्वा चाग्निं द्विजातिभ्य: प्रादादन्नं महागुणम् ॥ १५ ॥

Vì thế, Nanda Mahārāja bế Kṛṣṇa trên đùi và mời các bà-la-môn cử hành nghi lễ với thánh tụng Sāma, Ṛg và Yajur. Ông tắm cho Hài Nhi bằng nước pha thảo dược thanh tịnh, cho đọc bài cầu cát tường, làm lễ hỏa tế, rồi dâng cúng ngũ cốc và thức ăn thượng hạng cho các bà-la-môn.

Verse 15

येऽसूयानृतदम्भेर्षाहिंसामानविवर्जिता: । न तेषां सत्यशीलानामाशिषो विफला: कृता: ॥ १३ ॥ इति बालकमादाय सामर्ग्यजुरुपाकृतै: । जलै: पवित्रौषधिभिरभिषिच्य द्विजोत्तमै: ॥ १४ ॥ वाचयित्वा स्वस्त्ययनं नन्दगोप: समाहित: । हुत्वा चाग्निं द्विजातिभ्य: प्रादादन्नं महागुणम् ॥ १५ ॥

Sau khi cho tụng bài cầu cát tường, Nanda Gopa chuyên tâm dâng lễ vào lửa thiêng và bố thí cho các bà-la-môn ngũ cốc cùng thức ăn thượng hạng.

Verse 16

गाव: सर्वगुणोपेता वास:स्रग्रुक्‍ममालिनी: । आत्मजाभ्युदयार्थाय प्रादात्ते चान्वयुञ्जत ॥ १६ ॥

Vì sự hưng thịnh của con trai mình là Kṛṣṇa, Nanda Mahārāja bố thí cho các bà-la-môn những con bò đầy đủ phẩm chất, được trang sức bằng y phục, vòng hoa và dây chuyền vàng. Các bà-la-môn nhận lấy và ban phúc cho cả gia tộc, đặc biệt cho Kṛṣṇa.

Verse 17

विप्रा मन्त्रविदो युक्तास्तैर्या: प्रोक्तास्तथाशिष: । ता निष्फला भविष्यन्ति न कदाचिदपि स्फुटम् ॥ १७ ॥

Các vị Bà-la-môn tinh thông tụng niệm thánh ca Veda đều là những yogī đầy đủ thần lực. Lời chúc phúc họ thốt ra chắc chắn không bao giờ vô hiệu.

Verse 18

एकदारोहमारूढं लालयन्ती सुतं सती । गरिमाणं शिशोर्वोढुं न सेहे गिरिकूटवत् ॥ १८ ॥

Một ngày nọ, khi mẹ Yaśodā bồng con trên lòng và vỗ về, bỗng bà thấy đứa trẻ nặng như đỉnh núi; bà không còn chịu nổi sức nặng ấy.

Verse 19

भूमौ निधाय तं गोपी विस्मिता भारपीडिता । महापुरुषमादध्यौ जगतामास कर्मसु ॥ १९ ॥

Bị sức nặng làm cho kinh ngạc và lo lắng, mẹ Yaśodā đặt đứa trẻ xuống đất rồi tưởng niệm Mahāpuruṣa Nārāyaṇa. Lo có điềm nhiễu loạn, bà gọi các Bà-la-môn làm nghi lễ hóa giải, rồi lại lo việc nhà.

Verse 20

दैत्यो नाम्ना तृणावर्त: कंसभृत्य: प्रणोदित: । चक्रवातस्वरूपेण जहारासीनमर्भकम् ॥ २० ॥

Một ác quỷ tên Tṛṇāvarta, tay sai của Kaṁsa, theo lệnh xúi giục của Kaṁsa, hiện hình như cơn lốc và dễ dàng cuốn đứa trẻ đang ngồi lên không trung.

Verse 21

गोकुलं सर्वमावृण्वन् मुष्णंश्चक्षूंषि रेणुभि: । ईरयन् सुमहाघोरशब्देन प्रदिशो दिश: ॥ २१ ॥

Phủ kín toàn cõi Gokula bằng bụi mù, làm mờ mắt mọi người, con quỷ trong hình lốc xoáy ấy rung chuyển khắp nơi bằng tiếng rít gào vô cùng kinh hãi.

Verse 22

मुहूर्तमभवद् गोष्ठं रजसा तमसावृतम् । सुतं यशोदा नापश्यत्तस्मिन् न्यस्तवती यत: ॥ २२ ॥

Trong chốc lát, cả bãi chăn bò bị bóng tối dày đặc do bão bụi che phủ; mẹ Yaśodā không thấy con mình ở nơi bà đã đặt Ngài.

Verse 23

नापश्यत्कश्चनात्मानं परं चापि विमोहित: । तृणावर्तनिसृष्टाभि: शर्कराभिरुपद्रुत: ॥ २३ ॥

Do cát sạn bị Tṛṇāvarta tung lên, mọi người bị quấy nhiễu và mê mờ; họ không thấy được chính mình hay người khác.

Verse 24

इति खरपवनचक्रपांशुवर्षे सुतपदवीमबलाविलक्ष्य माता । अतिकरुणमनुस्मरन्त्यशोचद् भुवि पतिता मृतवत्सका यथा गौ: ॥ २४ ॥

Trong cơn mưa bụi do lốc xoáy dữ dội khuấy lên, mẹ Yaśodā không tìm thấy dấu vết nào của con. Bà ngã xuống đất, than khóc thảm thiết như bò mẹ mất bê.

Verse 25

रुदितमनुनिशम्य तत्र गोप्यो भृशमनुतप्तधियोऽश्रुपूर्णमुख्य: । रुरुदुरनुपलभ्य नन्दसूनुं पवन उपारतपांशुवर्षवेगे ॥ २५ ॥

Khi sức gió và mưa bụi lắng xuống, các gopī nghe tiếng khóc thảm của Yaśodā liền đến. Không thấy Kṛṣṇa, con của Nanda, mắt họ đẫm lệ và họ cùng khóc với bà.

Verse 26

तृणावर्त: शान्तरयो वात्यारूपधरो हरन् । कृष्णं नभोगतो गन्तुं नाशक्नोद् भूरिभारभृत् ॥ २६ ॥

Hóa thân thành cơn lốc dữ, quỷ Tṛṇāvarta mang Kṛṣṇa lên rất cao trên trời. Nhưng khi Kṛṣṇa trở nên nặng hơn hắn, sức lốc của hắn tắt dần và không thể bay xa thêm.

Verse 27

तमश्मानं मन्यमान आत्मनो गुरुमत्तया । गले गृहीत उत्स्रष्टुं नाशक्नोदद्भ‍ुतार्भकम् ॥ २७ ॥

Vì Kṛṣṇa nặng đến lạ, Tṛṇāvarta tưởng Ngài như núi lớn hay khối sắt; nhưng do Kṛṣṇa nắm chặt cổ hắn, ác quỷ không thể hất Ngài ra. Hắn bèn cho đứa trẻ ấy thật kỳ diệu—không gánh nổi mà cũng không thể vứt bỏ gánh nặng.

Verse 28

गलग्रहणनिश्चेष्टो दैत्यो निर्गतलोचन: । अव्यक्तरावो न्यपतत्सहबालो व्यसुर्व्रजे ॥ २८ ॥

Bị Kṛṣṇa nắm chặt cổ, Tṛṇāvarta nghẹt thở, bất động; tay chân không nhúc nhích, tiếng cũng không thốt ra, mắt trợn lồi. Hắn rơi xuống đất Vraja cùng đứa bé và chết tại đó.

Verse 29

तमन्तरिक्षात् पतितं शिलायां विशीर्णसर्वावयवं करालम् । पुरं यथा रुद्रशरेण विद्धं स्त्रियो रुदत्यो दद‍ृशु: समेता: ॥ २९ ॥

Trong lúc các gopī tụ họp khóc thương Kṛṣṇa, họ thấy con quỷ ghê rợn rơi từ trời xuống tảng đá lớn, toàn thân rã rời như thành của Tripurāsura bị mũi tên của Śiva xuyên phá.

Verse 30

प्रादाय मात्रे प्रतिहृत्य विस्मिता: कृष्णं च तस्योरसि लम्बमानम् । तं स्वस्तिमन्तं पुरुषादनीतं विहायसा मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् । गोप्यश्च गोपा: किल नन्दमुख्या लब्ध्वा पुन: प्रापुरतीव मोदम् ॥ ३० ॥

Các gopī lập tức bế Kṛṣṇa đang treo trên ngực con quỷ và trao lại cho mẹ Yaśodā, để Ngài hoàn toàn thoát mọi điềm dữ. Dù bị đưa lên trời cao, Ngài vẫn nguyên vẹn, thoát khỏi miệng tử thần; thấy vậy, các gopī và mục đồng, đứng đầu là Nanda, vui mừng khôn xiết.

Verse 31

अहो बतात्यद्भ‍ुतमेष रक्षसा बालो निवृत्तिं गमितोऽभ्यगात् पुन: । हिंस्र: स्वपापेन विहिंसित: खल: साधु: समत्वेन भयाद् विमुच्यते ॥ ३१ ॥

Ôi, thật kỳ diệu! Đứa trẻ vô tội bị rākṣasa bắt đi để ăn thịt nay đã trở về—không chết, cũng không hề bị thương. Tên quỷ độc ác, ganh ghét và đầy tội lỗi ấy bị diệt bởi chính nghiệp tội của mình—đó là luật tự nhiên. Người bhakta hiền thiện luôn được Bhagavān che chở, còn kẻ tội lỗi luôn bị khuất phục bởi đời sống tội lỗi của chính mình.

Verse 32

किं नस्तपश्चीर्णमधोक्षजार्चनं पूर्तेष्टदत्तमुत भूतसौहृदम् । यत्सम्परेत: पुनरेव बालको दिष्टय‍ा स्वबन्धून् प्रणयन्नुपस्थित: ॥ ३२ ॥

Nanda Mahārāja và mọi người nói: Hẳn trước đây chúng ta đã tu khổ hạnh lâu dài, thờ phụng Đấng Adhokṣaja, làm các công đức vì lợi ích cộng đồng và bố thí; nhờ phước ấy, đứa trẻ này dù đối diện cái chết vẫn trở về, đem niềm vui cho quyến thuộc.

Verse 33

द‍ृष्ट्वाद्भ‍ुतानि बहुशो नन्दगोपो बृहद्वने । वसुदेववचो भूयो मानयामास विस्मित: ॥ ३३ ॥

Thấy nhiều điều kỳ diệu lặp đi lặp lại ở Bṛhadvana, Nanda Gopa càng thêm kinh ngạc và càng nhớ, càng coi trọng những lời Vasudeva đã nói với ông tại Mathurā.

Verse 34

एकदार्भकमादाय स्वाङ्कमारोप्य भामिनी । प्रस्‍नुतं पाययामास स्तनं स्‍नेहपरिप्लुता ॥ ३४ ॥

Một ngày nọ, mẹ Yaśodā tràn đầy tình mẫu tử bế Kṛṣṇa đặt lên lòng mình và cho bú; sữa từ ngực mẹ tuôn ra, còn đứa bé thì uống lấy uống để.

Verse 35

पीतप्रायस्य जननी सुतस्य रुचिरस्मितम् । मुखं लालयती राजञ्जृम्भतो दद‍ृशे इदम् ॥ ३५ ॥ खं रोदसी ज्योतिरनीकमाशा: सूर्येन्दुवह्निश्वसनाम्बुधींश्च । द्वीपान् नगांस्तद्दुहितृर्वनानि भूतानि यानि स्थिरजङ्गमानि? ॥ ३६ ॥

Hỡi vua Parīkṣit, khi bé Kṛṣṇa gần bú xong và mẹ Yaśodā âu yếm vuốt ve, ngắm gương mặt xinh đẹp với nụ cười rạng rỡ của con, đứa bé bỗng ngáp; và Yaśodā thấy trong miệng Ngài toàn thể bầu trời, các cõi cao và mặt đất, những quầng sáng khắp phương, mặt trời, mặt trăng, lửa, gió, biển cả, đảo, núi, sông, rừng, cùng mọi loài hữu tình—động và tĩnh.

Verse 36

पीतप्रायस्य जननी सुतस्य रुचिरस्मितम् । मुखं लालयती राजञ्जृम्भतो दद‍ृशे इदम् ॥ ३५ ॥ खं रोदसी ज्योतिरनीकमाशा: सूर्येन्दुवह्निश्वसनाम्बुधींश्च । द्वीपान् नगांस्तद्दुहितृर्वनानि भूतानि यानि स्थिरजङ्गमानि? ॥ ३६ ॥

Hỡi vua Parīkṣit, khi bé Kṛṣṇa gần bú xong và mẹ Yaśodā âu yếm vuốt ve, ngắm gương mặt xinh đẹp với nụ cười rạng rỡ của con, đứa bé bỗng ngáp; và Yaśodā thấy trong miệng Ngài toàn thể bầu trời, các cõi cao và mặt đất, những quầng sáng khắp phương, mặt trời, mặt trăng, lửa, gió, biển cả, đảo, núi, sông, rừng, cùng mọi loài hữu tình—động và tĩnh.

Verse 37

सा वीक्ष्य विश्वं सहसा राजन् सञ्जातवेपथु: । सम्मील्य मृगशावाक्षी नेत्रे आसीत्सुविस्मिता ॥ ३७ ॥

Khi mẹ Yaśodā thấy toàn thể vũ trụ trong miệng đứa con, tim bà run lên; trong kinh ngạc bà muốn khép đôi mắt bồn chồn ấy lại.