Adhyaya 48

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ विज्ञाय भगवान् सर्वात्मा सर्वदर्शन: । सैरन्ध्र‍या: कामतप्ताया: प्रियमिच्छन् गृहं ययौ ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Kế đó, sau khi thấu hiểu bản tường trình của Uddhava, Bhagavān Śrī Kṛṣṇa—Đấng là Linh hồn của muôn loài và thấy biết tất cả—muốn làm vừa lòng nàng hầu Trivakrā đang bị lửa dục thiêu đốt, nên Ngài đến nhà nàng.

Verse 2

महार्होपस्करैराढ्यं कामोपायोपबृंहितम् । मुक्तादामपताकाभिर्वितानशयनासनै: । धूपै: सुरभिभिर्दीपै: स्रग्गन्धैरपि मण्डितम् ॥ २ ॥

Nhà của Trivakrā được bày biện xa hoa với đồ dùng đắt giá và đầy những vật dụng khêu gợi dục vọng. Nơi ấy trang hoàng bằng chuỗi ngọc trai, cờ phướn, màn che, giường và chỗ ngồi tinh xảo, cùng hương trầm thơm, đèn dầu, vòng hoa và mùi đàn hương.

Verse 3

गृहं तमायान्तमवेक्ष्य सासनात् सद्य: समुत्थाय हि जातसम्भ्रमा । यथोपसङ्गम्य सखीभिरच्युतं सभाजयामास सदासनादिभि: ॥ ३ ॥

Thấy Ngài đến nhà mình, Trivakrā lập tức đứng bật dậy khỏi chỗ ngồi trong niềm bối rối. Cùng các bạn gái tiến ra, nàng kính cẩn đón tiếp Đức Acyuta, dâng lên chỗ ngồi thượng hạng và các vật phẩm thờ phụng khác.

Verse 4

तथोद्धव: साधु तयाभिपूजितो न्यषीददुर्व्यामभिमृश्य चासनम् । कृष्णोऽपि तूर्णं शयनं महाधनं विवेश लोकाचरितान्यनुव्रत: ॥ ४ ॥

Nàng cũng kính trọng Uddhava, bậc hiền thánh, và dâng chỗ ngồi danh dự; nhưng Uddhava chỉ chạm nhẹ rồi ngồi xuống nền. Còn Śrī Kṛṣṇa, thuận theo lễ nghi thế gian, liền an tọa thoải mái trên chiếc giường cực kỳ xa hoa ấy.

Verse 5

सा मज्जनालेपदुकूलभूषण- स्रग्गन्धताम्बूलसुधासवादिभि: । प्रसाधितात्मोपससार माधवं सव्रीडलीलोत्स्मितविभ्रमेक्षितै: ॥ ५ ॥

Trivakrā tắm gội, xức dầu thơm, mặc y phục quý, đeo trang sức, vòng hoa và hương liệu; nhai trầu, uống rượu thơm v.v., rồi với nụ cười e lệ mà tinh nghịch và ánh mắt lả lơi, nàng đến gần Đức Śrī Mādhava.

Verse 6

आहूय कान्तां नवसङ्गमह्रिया विशङ्कितां कङ्कणभूषिते करे । प्रगृह्य शय्यामधिवेश्य रामया रेमेऽनुलेपार्पणपुण्यलेशया ॥ ६ ॥

Gọi người yêu đang e thẹn và lo sợ trước cuộc gần gũi mới, Ngài nắm lấy bàn tay đeo vòng của nàng, kéo nàng lên giường và cho nàng ngồi; rồi Ngài vui hưởng cùng thiếu nữ xinh đẹp ấy—người chỉ có chút phước lành vì đã dâng dầu xức thơm lên Ngài.

Verse 7

सानङ्गतप्तकुचयोरुरसस्तथाक्ष्णो- र्जिघ्रन्त्यनन्तचरणेन रुजो मृजन्ती । दोर्भ्यां स्तनान्तरगतं परिरभ्य कान्त- मानन्दमूर्तिमजहादतिदीर्घतापम् ॥ ७ ॥

Chỉ cần ngửi hương thơm nơi bàn chân sen của Kṛṣṇa, Trivakrā đã gột sạch ngọn lửa dục vọng do Kāma khơi dậy trong ngực, lồng ngực và đôi mắt. Rồi nàng dang hai tay ôm lấy người tình—Śrī Kṛṣṇa, hiện thân của hỷ lạc—giữa bầu ngực, và từ đó buông bỏ nỗi khổ nóng bức kéo dài bấy lâu.

Verse 8

सैवं कैवल्यनाथं तं प्राप्य दुष्प्राप्यमीश्वरम् । अङ्गरागार्पणेनाहो दुर्भगेदमयाचत ॥ ८ ॥

Như vậy, chỉ nhờ dâng dầu xức thân mà đạt được Đấng Tối Thượng khó bề gặp được—Chúa tể của giải thoát—thế mà Trivakrā bất hạnh, ôi thay, lại thưa lên lời thỉnh cầu này với Ngài.

Verse 9

सहोष्यतामिह प्रेष्ठ दिनानि कतिचिन्मया । रमस्व नोत्सहे त्यक्तुं सङ्गं तेऽम्बुरुहेक्षण ॥ ९ ॥

[Trivakrā thưa:] Ôi người yêu dấu, xin ở lại đây với thiếp thêm vài ngày và cùng vui hưởng. Ôi Đấng mắt như hoa sen, thiếp không sao chịu nổi khi phải rời xa sự hiện diện của Ngài.

Verse 10

तस्यै कामवरं दत्त्वा मानयित्वा च मानद: । सहोद्धवेन सर्वेश: स्वधामागमद् ऋद्धिमत् ॥ १० ॥

Ban cho nàng ân phúc được toại nguyện, Đức Śrī Kṛṣṇa—Đấng Tối Thượng của muôn loài—tôn kính Trivakrā rồi cùng Uddhava trở về thánh cư rực rỡ của Ngài.

Verse 11

दुराराध्यं समाराध्य विष्णुं सर्वेश्वरेश्वरम् । यो वृणीते मनोग्राह्यमसत्त्वात् कुमनीष्यसौ ॥ ११ ॥

Đức Viṣṇu, Chúa Tể tối thượng của mọi chúa tể, vốn khó mà tiếp cận. Ai đã thờ phụng Ngài đúng pháp mà lại chọn ân huệ là khoái lạc giác quan thế tục, hẳn là kẻ trí kém, vì thỏa mãn với kết quả nhỏ nhoi.

Verse 12

अक्रूरभवनं कृष्ण: सहरामोद्धव: प्रभु: । किञ्चिच्चिकीर्षयन् प्रागादक्रूरप्रीयकाम्यया ॥ १२ ॥

Rồi Đức Chúa Kṛṣṇa, cùng Balarāma và Uddhava, đến nhà Akrūra để sắp đặt vài việc; Ngài cũng mong làm đẹp lòng Akrūra.

Verse 13

स तान्नरवरश्रेष्ठानाराद् वीक्ष्य स्वबान्धवान् । प्रत्युत्थाय प्रमुदित: परिष्वज्याभिनन्द्य च ॥ १३ ॥ ननाम कृष्णं रामं च स तैरप्यभिवादित: । पूजयामास विधिवत् कृतासनपरिग्रहान् ॥ १४ ॥

Thấy từ xa những bậc tối thượng giữa loài người—cũng là thân quyến của mình—đang đến, Akrūra vui mừng đứng dậy. Ông ôm chào và đón mừng, rồi đảnh lễ Đức Kṛṣṇa và Balarāma; và Hai Ngài cũng đáp lễ. Khi các vị khách đã an tọa, Akrūra phụng thờ các Ngài đúng theo nghi thức kinh điển.

Verse 14

स तान्नरवरश्रेष्ठानाराद् वीक्ष्य स्वबान्धवान् । प्रत्युत्थाय प्रमुदित: परिष्वज्याभिनन्द्य च ॥ १३ ॥ ननाम कृष्णं रामं च स तैरप्यभिवादित: । पूजयामास विधिवत् कृतासनपरिग्रहान् ॥ १४ ॥

Thấy từ xa những bậc tối thượng giữa loài người—cũng là thân quyến của mình—đang đến, Akrūra vui mừng đứng dậy. Ông ôm chào và đón mừng, rồi đảnh lễ Đức Kṛṣṇa và Balarāma; và Hai Ngài cũng đáp lễ. Khi các vị khách đã an tọa, Akrūra phụng thờ các Ngài đúng theo nghi thức kinh điển.

Verse 15

पादावनेजनीरापो धारयन् शिरसा नृप । अर्हणेनाम्बरैर्दिव्यैर्गन्धस्रग्भूषणोत्तमै: ॥ १५ ॥ अर्चित्वा शिरसानम्य पादावङ्कगतौ मृजन् । प्रश्रयावनतोऽक्रूर: कृष्णरामावभाषत ॥ १६ ॥

Tâu Đại vương, Akrūra tắm rửa đôi chân thánh của Śrī Kṛṣṇa và Balarāma rồi đội nước rửa chân ấy lên đầu. Sau đó ông dâng y phục thần diệu, đàn hương thơm, vòng hoa và châu báu thượng hạng để phụng thờ hai Đấng Chúa Tể.

Verse 16

पादावनेजनीरापो धारयन् शिरसा नृप । अर्हणेनाम्बरैर्दिव्यैर्गन्धस्रग्भूषणोत्तमै: ॥ १५ ॥ अर्चित्वा शिरसानम्य पादावङ्कगतौ मृजन् । प्रश्रयावनतोऽक्रूर: कृष्णरामावभाषत ॥ १६ ॥

Sau khi phụng thờ như vậy, Akrūra phủ phục, cúi đầu sát đất. Rồi ông đặt chân của Śrī Kṛṣṇa lên đùi mình, xoa bóp dịu dàng, và với lòng khiêm cung thưa cùng Kṛṣṇa và Balarāma.

Verse 17

दिष्‍ट्या पापो हत: कंस: सानुगो वामिदं कुलम् । भवद्भ‍य‍ामुद्‍धृतं कृच्छ्राद् दुरन्ताच्च समेधितम् ॥ १७ ॥

[Akrūra thưa:] Thật là phúc lành cho chúng con khi hai Đấng Chúa Tể đã diệt Kaṁsa ác độc cùng bè đảng, cứu dòng tộc chúng con khỏi khổ nạn vô tận và khiến nó lại hưng thịnh.

Verse 18

युवां प्रधानपुरुषौ जगद्धेतू जगन्मयौ । भवद्भ‍य‍ां न विना किञ्चित्परमस्ति न चापरम् ॥ १८ ॥

Hai Ngài là Đấng Tối Thượng nguyên sơ, là nguyên nhân của vũ trụ và cũng là bản thể của vũ trụ. Ngoài Hai Ngài, không có một nhân vi tế hay một quả hiển lộ nào tồn tại.

Verse 19

आत्मसृष्टमिदं विश्वमन्वाविश्य स्वशक्तिभि: । ईयते बहुधा ब्रह्मन् श्रुतप्रत्यक्षगोचरम् ॥ १९ ॥

Ô Chân Lý Tuyệt Đối Tối Thượng, bằng năng lực riêng của Ngài, Ngài tạo dựng vũ trụ này rồi lại nhập vào trong đó. Vì thế người ta có thể nhận biết Ngài dưới nhiều hình tướng qua việc nghe từ bậc thẩm quyền và qua kinh nghiệm trực tiếp.

Verse 20

यथा हि भूतेषु चराचरेषु मह्यादयो योनिषु भान्ति नाना । एवं भवान् केवल आत्मयोनि- ष्वात्मात्मतन्त्रो बहुधा विभाति ॥ २० ॥

Như các đại nguyên tố như đất v.v. biểu hiện muôn hình trong mọi loài hữu tình và vô tình, cũng vậy Ngài—Đấng Paramatma độc lập duy nhất—hiển lộ đa dạng giữa các đối tượng sai biệt của tạo hóa Ngài.

Verse 21

सृजस्यथो लुम्पसि पासि विश्वं रजस्तम:सत्त्वगुणै: स्वशक्तिभि: । न बध्यसे तद्गुणकर्मभिर्वा ज्ञानात्मनस्ते क्व‍ च बन्धहेतु: ॥ २१ ॥

Ngài tạo, diệt và gìn giữ vũ trụ bằng các năng lực riêng là ba guna: rajas, tamas, sattva; nhưng Ngài chẳng hề bị trói buộc bởi các guna ấy hay bởi nghiệp do chúng sinh ra. Ngài là nguồn gốc của tri thức; vậy điều gì có thể khiến Ngài bị ảo lực ràng buộc?

Verse 22

देहाद्युपाधेरनिरूपितत्वाद् भवो न साक्षान्न भिदात्मन: स्यात् । अतो न बन्धस्तव नैव मोक्ष: स्यातां निकामस्त्वयि नोऽविवेक: ॥ २२ ॥

Vì chưa từng chứng minh rằng Ngài bị che phủ bởi các định danh vật chất như thân thể v.v., nên phải kết luận rằng nơi Ngài không có sinh ra theo nghĩa đen và cũng không có nhị nguyên trong Tự Ngã. Do đó Ngài không có trói buộc cũng chẳng có giải thoát; nếu dường như có, ấy là do ý muốn lila của Ngài hoặc do sự thiếu phân biệt của chúng con.

Verse 23

त्वयोदितोऽयं जगतो हिताय यदा यदा वेदपथ: पुराण: । बाध्येत पाषण्डपथैरसद्भ‍ि- स्तदा भवान् सत्त्वगुणं बिभर्ति ॥ २३ ॥

Chính Ngài đã tuyên thuyết con đường Veda cổ xưa vì lợi ích của toàn vũ trụ. Mỗi khi con đường ấy bị bọn ác nhân theo lối vô thần (pashanda) ngăn trở, khi ấy Ngài thị hiện một hóa thân, tất cả đều ở trong guna sattva siêu việt.

Verse 24

स त्वं प्रभोऽद्य वसुदेवगृहेऽवतीर्ण: स्वांशेन भारमपनेतुमिहासि भूमे: । अक्षौहिणीशतवधेन सुरेतरांश- राज्ञाममुष्य च कुलस्य यशो वितन्वन् ॥ २४ ॥

Lạy Chúa tể, chính Ngài là Đấng Tối Thượng ấy; nay Ngài đã giáng sinh trong nhà Vasudeva cùng phần viên mãn của Ngài để gỡ bỏ gánh nặng cho đất. Bằng việc tiêu diệt hàng trăm đạo quân akshauhini do các vua—những phần mở rộng của kẻ thù chư thiên—cầm đầu, Ngài cũng làm rạng danh dòng tộc chúng con.

Verse 25

अद्येश नो वसतय: खलु भूरिभागा य: सर्वदेवपितृभूतनृदेवमूर्ति: । यत्पादशौचसलिलं त्रिजगत् पुनाति स त्वं जगद्गुरुरधोक्षज या: प्रविष्ट: ॥ २५ ॥

Hôm nay, lạy Chúa, do Ngài bước vào nhà chúng con nên nơi ở này trở nên vô cùng phước lành. Ngài là hiện thân của chư thiên, tổ tiên, muôn loài, loài người và các thần; nước rửa chân Ngài thanh tịnh hóa ba cõi. Hỡi Đấng Adhokṣaja, Ngài chính là bậc Thầy của vũ trụ.

Verse 26

क: पण्डितस्त्वदपरं शरणं समीयाद् भक्तप्रियाद‍ृतगिर: सुहृद: कृतज्ञात् । सर्वान् ददाति सुहृदो भजतोऽभिकामा- नात्मानमप्युपचयापचयौ न यस्य ॥ २६ ॥

Người trí nào lại tìm nương tựa nơi khác ngoài Ngài? Ngài yêu thương bhakta, lời nói chân thật, là bạn lành và đầy tri ân. Với ai thờ phụng Ngài trong tình bạn chân thành, Ngài ban mọi điều họ ước muốn, thậm chí ban chính bản thân Ngài; nhưng Ngài không hề tăng hay giảm.

Verse 27

दिष्‍ट्या जनार्दन भवानिह न: प्रतीतो योगेश्वरैरपि दुरापगति: सुरेशै: । छिन्ध्याशु न: सुतकलत्रधनाप्तगेह- देहादिमोहरशनां भवदीयमायाम् ॥ २७ ॥

Nhờ phước lớn, hỡi Janārdana, Ngài nay hiện ra trước chúng con; ngay cả các bậc chủ yoga và chư thiên tối thượng cũng khó đạt được điều này. Xin mau cắt đứt những sợi dây mê lầm trói buộc chúng con vào con cái, vợ, của cải, bạn bè quyền thế, nhà cửa và thân xác—tất cả chỉ là tác động của māyā của Ngài.

Verse 28

इत्यर्चित: संस्तुतश्च भक्तेन भगवान् हरि: । अक्रूरं सस्मितं प्राह गीर्भि: सम्मोहयन्निव ॥ २८ ॥

Như vậy, được bhakta thờ phụng và tán dương trọn vẹn, Đức Bhagavān Hari mỉm cười rồi nói với Akrūra, như thể dùng lời Ngài mà làm say đắm ông.

Verse 29

श्रीभगवानुवाच त्वं नो गुरु: पितृव्यश्च श्लाघ्यो बन्धुश्च नित्यदा । वयं तु रक्ष्या: पोष्याश्च अनुकम्प्या: प्रजा हि व: ॥ २९ ॥

Đức Bhagavān phán: Ông là thầy của Ta, là người chú bên nội, và là quyến thuộc đáng tôn kính luôn luôn. Còn Ta như con của ông—mãi nương nhờ sự che chở, nuôi dưỡng và lòng thương xót của ông.

Verse 30

भवद्विधा महाभागा निषेव्या अर्हसत्तमा: । श्रेयस्कामैर्नृभिर्नित्यं देवा: स्वार्था न साधव: ॥ ३० ॥

Những bậc đại phúc như ngài mới thật là đối tượng đáng phụng sự và đáng tôn thờ nhất cho người cầu thiện tối thượng. Chư thiên thường lo lợi ích riêng, còn các bậc thánh-bhakta thì không bao giờ vị kỷ.

Verse 31

न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामया: । ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधव: ॥ ३१ ॥

Không thể phủ nhận rằng có các thánh địa với dòng sông linh thiêng và chư thiên hiện diện trong tượng thờ bằng đất đá. Nhưng chúng thanh tẩy chỉ sau thời gian dài, còn các bậc thánh thì thanh tẩy ngay chỉ bằng sự được nhìn thấy.

Verse 32

स भवान् सुहृदां वै न: श्रेयान् श्रेयश्चिकीर्षया । जिज्ञासार्थं पाण्डवानां गच्छस्व त्वं गजाह्वयम् ॥ ३२ ॥

Ngài quả là người bạn tốt nhất của chúng Ta; vì muốn điều lành cho các Pāṇḍava, xin hãy đến Hastināpura và tìm hiểu xem họ hiện ra sao.

Verse 33

पितर्युपरते बाला: सह मात्रा सुदु:खिता: । आनीता: स्वपुरं राज्ञा वसन्त इति शुश्रुम ॥ ३३ ॥

Chúng ta nghe rằng khi phụ thân họ qua đời, các Pāṇḍava còn thơ ấu đã được nhà vua đưa cùng người mẹ đau khổ về kinh thành, và nay họ đang sống tại đó.

Verse 34

तेषु राजाम्बिकापुत्रो भ्रातृपुत्रेषु दीनधी: । समो न वर्तते नूनं दुष्पुत्रवशगोऽन्धद‍ृक् ॥ ३४ ॥

Trong việc ấy, Dhṛtarāṣṭra—con của Ambikā—đã trở nên yếu trí và bị các con trai xấu xa chi phối; vì thế vị vua mù ấy không đối xử công bằng với các con trai của em trai mình.

Verse 35

गच्छ जानीहि तद् वृत्तमधुना साध्वसाधु वा । विज्ञाय तद् विधास्यामो यथा शं सुहृदां भवेत् ॥ ३५ ॥

Hãy đi xem Dhṛtarāṣṭra hiện nay hành xử đúng đạo hay không. Khi biết rõ, Ta sẽ sắp đặt điều cần thiết để đem lại an lành cho những bằng hữu thân yêu của Ta.

Verse 36

इत्यक्रूरं समादिश्य भगवान् हरिरीश्वर: । सङ्कर्षणोद्धवाभ्यां वै तत: स्वभवनं ययौ ॥ ३६ ॥

Sau khi dặn dò Akrūra như vậy, Đức Bhagavān Hari, Đấng Tối Thượng, liền trở về tư dinh của Ngài, có Śrī Saṅkarṣaṇa và Uddhava cùng đi.