Adhyaya 47

Verse 1

श्रीशुक उवाच तं वीक्ष्य कृष्णानुचरं व्रजस्‍त्रिय: प्रलम्बबाहुं नवकञ्जलोचनम् । पीताम्बरं पुष्करमालिनं लस- न्मुखारविन्दं परिमृष्टकुण्डलम् ॥ १ ॥ सुविस्मिता: कोऽयमपीव्यदर्शन: कुतश्च कस्याच्युतवेषभूषण: । इति स्म सर्वा: परिवव्रुरुत्सुका- स्तमुत्तम:श्लोकपदाम्बुजाश्रयम् ॥ २ ॥

Śukadeva nói: Thấy người hầu của Kṛṣṇa, các thiếu nữ Vraja kinh ngạc—tay dài, mắt như đóa sen non mới nở, khoác y vàng pītāmbara và đeo vòng hoa sen; gương mặt như sen rạng ngời bởi đôi khuyên tai được đánh bóng sáng. Họ hỏi: “Người tuấn tú này là ai? Từ đâu đến, phụng sự ai? Chàng mang y phục và trang sức của Acyuta!” Nói vậy, các gopī háo hức vây quanh Uddhava, người nương tựa nơi chân sen của Đấng Uttamaḥśloka, Śrī Kṛṣṇa.

Verse 2

श्रीशुक उवाच तं वीक्ष्य कृष्णानुचरं व्रजस्‍त्रिय: प्रलम्बबाहुं नवकञ्जलोचनम् । पीताम्बरं पुष्करमालिनं लस- न्मुखारविन्दं परिमृष्टकुण्डलम् ॥ १ ॥ सुविस्मिता: कोऽयमपीव्यदर्शन: कुतश्च कस्याच्युतवेषभूषण: । इति स्म सर्वा: परिवव्रुरुत्सुका- स्तमुत्तम:श्लोकपदाम्बुजाश्रयम् ॥ २ ॥

Śukadeva nói: Thấy người hầu của Kṛṣṇa, các thiếu nữ Vraja kinh ngạc—tay dài, mắt như đóa sen non mới nở, khoác y vàng pītāmbara và đeo vòng hoa sen; gương mặt như sen rạng ngời bởi đôi khuyên tai được đánh bóng sáng. Họ hỏi: “Người tuấn tú này là ai? Từ đâu đến, phụng sự ai? Chàng mang y phục và trang sức của Acyuta!” Nói vậy, các gopī háo hức vây quanh Uddhava, người nương tựa nơi chân sen của Đấng Uttamaḥśloka, Śrī Kṛṣṇa.

Verse 3

तं प्रश्रयेणावनता: सुसत्कृतं सव्रीडहासेक्षणसूनृतादिभि: । रहस्यपृच्छन्नुपविष्टमासने विज्ञाय सन्देशहरं रमापते: ॥ ३ ॥

Các gopī cúi đầu khiêm cung, tiếp đãi Uddhava bằng nụ cười e thẹn, ánh nhìn dịu dàng và lời nói ngọt lành. Rồi họ đưa chàng đến nơi kín đáo, mời ngồi trên chỗ ngồi êm thuận, và nhận ra chàng là sứ giả của Śrī Kṛṣṇa—phu quân của Nữ thần Lakṣmī—nên bắt đầu hỏi han những điều thầm kín.

Verse 4

जानीमस्त्वां यदुपते: पार्षदं समुपागतम् । भर्त्रेह प्रेषित: पित्रोर्भवान् प्रियचिकीर्षया ॥ ४ ॥

Các gopī nói: Chúng tôi biết ngài là cận thần của Śrī Kṛṣṇa, chúa tể dòng Yadu; ngài đến đây theo lệnh của Chủ tể đáng kính, Đấng muốn làm vui lòng song thân của Ngài.

Verse 5

अन्यथा गोव्रजे तस्य स्मरणीयं न चक्ष्महे । स्‍नेहानुबन्धो बन्धूनां मुनेरपि सुदुस्त्यज: ॥ ५ ॥

Ở Gokula Vraja, chúng tôi chẳng thấy điều gì khác đáng để Ngài nhớ đến. Quả thật, sợi dây ái luyến với thân quyến rất khó dứt, ngay cả đối với một bậc muni.

Verse 6

अन्येष्वर्थकृता मैत्री यावदर्थविडम्बनम् । पुम्भि: स्‍त्रीषु कृता यद्वत् सुमन:स्विव षट्पदै: ॥ ६ ॥

Tình bạn dành cho người ngoài gia tộc thường do lợi ích riêng mà có, chỉ là giả vờ cho đến khi đạt mục đích. Nó như sự ham thích của đàn ông đối với phụ nữ, hay của ong đối với hoa.

Verse 7

नि:स्वं त्यजन्ति गणिका अकल्पं नृपतिं प्रजा: । अधीतविद्या आचार्यमृत्विजो दत्तदक्षिणम् ॥ ७ ॥

Kỹ nữ bỏ người nghèo, thần dân bỏ vị vua bất tài, học trò rời thầy khi học xong, và các tư tế rời chủ tế sau khi đã nhận dakṣiṇā của lễ tế.

Verse 8

खगा वीतफलं वृक्षं भुक्त्वा चातिथयो गृहम् । दग्धं मृगास्तथारण्यं जारा भुक्त्वा रतां स्‍त्रियम् ॥ ८ ॥

Chim bỏ cây khi quả đã hết, khách rời nhà sau bữa ăn, thú rời khu rừng bị cháy; cũng vậy, kẻ tình nhân rời bỏ người nữ đã được hưởng thụ, dù nàng vẫn còn quyến luyến hắn.

Verse 9

इति गोप्यो हि गोविन्दे गतवाक्‍कायमानसा: । कृष्णदूते समायाते उद्धवे त्यक्तलौकिका: ॥ ९ ॥ गायन्त्य: प्रियकर्माणि रुदन्त्यश्च गतह्रिय: । तस्य संस्मृत्य संस्मृत्य यानि कैशोरबाल्ययो: ॥ १० ॥

Nói như vậy, các gopī đã hiến dâng lời nói, thân và tâm cho Govinda; khi sứ giả của Kṛṣṇa là Śrī Uddhava đến, họ gác lại mọi việc đời thường. Nhớ đi nhớ lại những lila của Kṛṣṇa thời thơ ấu và tuổi thiếu niên, họ cất tiếng hát và khóc không còn e thẹn.

Verse 10

इति गोप्यो हि गोविन्दे गतवाक्‍कायमानसा: । कृष्णदूते समायाते उद्धवे त्यक्तलौकिका: ॥ ९ ॥ गायन्त्य: प्रियकर्माणि रुदन्त्यश्च गतह्रिय: । तस्य संस्मृत्य संस्मृत्य यानि कैशोरबाल्ययो: ॥ १० ॥

Nói như vậy, các gopī đã hiến dâng lời nói, thân và tâm cho Govinda; khi sứ giả của Kṛṣṇa là Śrī Uddhava đến, họ gác lại mọi việc đời thường. Nhớ đi nhớ lại những lila của Kṛṣṇa thời thơ ấu và tuổi thiếu niên, họ cất tiếng hát và khóc không còn e thẹn.

Verse 11

काचिन्मधुकरं द‍ृष्ट्वा ध्यायन्ती कृष्णसङ्गमम् । प्रियप्रस्थापितं दूतं कल्पयित्वेदमब्रवीत् ॥ ११ ॥

Một gopī, đang thiền tưởng về sự gắn bó trước kia với Kṛṣṇa, thấy một con ong và tưởng đó là sứ giả do người yêu gửi đến; rồi nàng nói như sau.

Verse 12

गोप्युवाच मधुप कितवबन्धो मा स्पृशाङ्‍‍घ्रिं सपत्न्‍या: कुचविलुलितमालाकुङ्कुमश्मश्रुभिर्न: । वहतु मधुपतिस्तन्मानिनीनां प्रसादं यदुसदसि विडम्ब्यं यस्य दूतस्त्वमीद‍ृक् ॥ १२ ॥

Gopī nói: “Hỡi ong mật, bạn của kẻ lừa tình, đừng chạm vào chân ta bằng râu của ngươi; râu ấy dính kuṅkuma từ vòng hoa của Kṛṣṇa bị ép nát bởi ngực của tình địch! Hãy để Madhupati Kṛṣṇa làm vừa lòng những người đàn bà Mathurā. Kẻ sai một sứ giả như ngươi ắt bị chế nhạo trong hội trường nhà Yadu.”

Verse 13

सकृदधरसुधां स्वां मोहिनीं पाययित्वा सुमनस इव सद्यस्तत्यजेऽस्मान् भवाद‍ृक् । परिचरति कथं तत्पादपद्मं नु पद्मा ह्यपि बत हृतचेता ह्युत्तम:श्लोकजल्पै: ॥ १३ ॥

Chỉ một lần cho chúng tôi uống mật ngọt mê say từ đôi môi của Ngài, Ngài (Kṛṣṇa) đã lập tức bỏ rơi chúng tôi, như ngươi vội rời những đóa hoa. Vậy mà Padmā (Lakṣmī) sao vẫn phụng sự đôi chân sen của Ngài? Ôi! Hẳn tâm nàng đã bị cướp mất bởi lời lẽ quyến rũ của Uttamaśloka.

Verse 14

किमिह बहु षडङ्‍‍घ्रे गायसि त्वं यदूना- मधिपतिमगृहाणामग्रतो न: पुराणम् । विजयसखसखीनां गीयतां तत्प्रसङ्ग: क्षपितकुचरुजस्ते कल्पयन्तीष्टमिष्टा: ॥ १४ ॥

Hỡi ong, sao ngươi lại hát mãi về Đấng Chúa tể dòng Yadu trước mặt chúng ta—những kẻ không nhà? Những chuyện ấy với chúng ta đã là cũ. Hãy đến trước các người tình mới của Krishna, bạn của Arjuna, mà ca tụng Ngài; Ngài đã dập tắt ngọn lửa khát khao nơi ngực họ. Họ chắc chắn sẽ ban cho ngươi bố thí ngươi xin.

Verse 15

दिवि भुवि च रसायां का: स्‍त्रियस्तद्दुरापा: कपटरुचिरहासभ्रूविजृम्भस्य या: स्यु: । चरणरज उपास्ते यस्य भूतिर्वयं का अपि च कृपणपक्षे ह्युत्तम:श्लोकशब्द: ॥ १५ ॥

Trên trời, dưới đất hay nơi âm giới, có người nữ nào Ngài không thể đạt được? Chỉ một nụ cười quyến rũ đầy mưu và cái nhướng mày, tất cả đều thuộc về Ngài. Ngay cả nữ thần Lakṣmī còn thờ bụi dưới chân Ngài—thì chúng ta là gì? Nhưng với kẻ khốn cùng vẫn còn điều này: họ có thể niệm Danh Ngài, Uttamaḥśloka.

Verse 16

विसृज शिरसि पादं वेद्‍म्यहं चाटुकारै- रनुनयविदुषस्तेऽभ्येत्य दौत्यैर्मुकुन्दात् । स्वकृत इह विसृष्टापत्यपत्यन्यलोका व्यसृजदकृतचेता: किं नु सन्धेयमस्मिन् ॥ १६ ॥

Đừng đặt đầu lên chân ta; ta biết ngươi đang làm gì. Ngươi học lời nịnh và nghệ thuật dỗ dành từ Mukunda rồi đến làm sứ giả của Ngài. Nhưng Ngài đã bỏ rơi cả những người vì Ngài mà từ bỏ con cái, chồng và mọi thân thuộc. Ngài thật vô ơn; cớ sao ta phải làm hòa với Ngài bây giờ?

Verse 17

मृगयुरिव कपीन्द्रं विव्यधे लुब्धधर्मा स्‍त्रियमकृत विरूपां स्‍त्रीजित: कामयानाम् । बलिमपि बलिमत्त्वावेष्टयद् ध्वाङ्‍क्षवद्- यस्तदलमसितसख्यैर्दुस्त्यजस्तत्कथार्थ: ॥ १७ ॥

Như kẻ thợ săn, với bản tính tham tàn, Ngài bắn vua loài khỉ bằng mũi tên. Bị một người nữ khuất phục, Ngài làm biến dạng một người nữ khác đến vì dục vọng. Và dù đã nhận lễ vật của Bali Mahārāja, Ngài vẫn trói ông bằng dây như trói một con quạ. Vậy hãy bỏ tình bạn với chàng trai da sẫm ấy—dẫu bỏ chuyện về Ngài thì khó vô cùng.

Verse 18

यदनुचरितलीलाकर्णपीयूषविप्रुट्- सकृददनविधूतद्वन्द्वधर्मा विनष्टा: । सपदि गृहकुटुम्बं दीनमुत्सृज्य दीना बहव इह विहङ्गा भिक्षुचर्यां चरन्ति ॥ १८ ॥

Nghe những cuộc vui thiêng liêng mà Krishna thường làm là giọt cam lồ cho tai. Ai chỉ một lần nếm một giọt cam lồ ấy, sự bám chấp vào nhị nguyên thế tục liền tan vỡ. Nhiều người như thế lập tức bỏ nhà cửa và gia đình khốn khổ, rồi chính mình cũng trở nên nghèo khó, đến Vṛndāvana này lang thang như chim, sống bằng khất thực.

Verse 19

वयमृतमिव जिह्मव्याहृतं श्रद्दधाना: कुलिकरुतमिवाज्ञा: कृष्णवध्वो हरिण्य: । दद‍ृशुरसकृदेतत्तन्नखस्पर्शतीव्र- स्मररुज उपमन्त्रिन् भण्यतामन्यवार्ता ॥ १९ ॥

Chúng tôi đã tin những lời quanh co của Ngài như là chân thật, như những người vợ ngu dại của con nai đen tin khúc hát của kẻ thợ săn tàn nhẫn. Vì thế, chúng tôi hết lần này đến lần khác cảm nhận nỗi đau nhói của dục tình do móng tay Ngài chạm vào. Hỡi sứ giả, xin hãy nói chuyện khác ngoài Kṛṣṇa.

Verse 20

प्रियसख पुनरागा: प्रेयसा प्रेषित: किं वरय किमनुरुन्धे माननीयोऽसि मेऽङ्ग । नयसि कथमिहास्मान् दुस्त्यजद्वन्द्वपार्श्वं सततमुरसि सौम्य श्रीर्वधू: साकमास्ते ॥ २० ॥

Hỡi bạn của người yêu dấu của ta, ngươi lại đến sao? Có phải người thương đã sai ngươi? Bạn hiền, ngươi đáng được ta kính trọng—hãy chọn ân huệ ngươi muốn. Nhưng vì sao ngươi trở lại để đưa chúng ta đến với Đấng mà tình phu thê khó lòng dứt bỏ? Hỡi ong hiền, trên ngực Ngài luôn có Nữ thần Śrī, hiền thê của Ngài, ngự mãi.

Verse 21

अपि बत मधुपुर्यामार्यपुत्रोऽधुनास्ते स्मरति स पितृगेहान् सौम्य बन्धूंश्च गोपान् । क्व‍‍चिदपि स कथा न: किङ्करीणां गृणीते भुजमगुरुसुगन्धं मूर्ध्‍न्यधास्यत् कदा नु ॥ २१ ॥

Than ôi, Kṛṣṇa—bậc con hiền—nay ở Mathurā, thành Madhu! Hỡi Uddhava hiền hòa, Ngài có nhớ việc nhà của cha và các bạn chăn bò không? Ngài có khi nào nhắc đến chúng tôi, những tỳ nữ của Ngài chăng? Bao giờ Ngài đặt bàn tay thơm mùi aguru lên đầu chúng tôi?

Verse 22

श्रीशुक उवाच अथोद्धवो निशम्यैवं कृष्णदर्शनलालसा: । सान्‍त्‍वयन् प्रियसन्देशैर्गोपीरिदमभाषत ॥ २२ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Nghe vậy, Uddhava liền an ủi các gopī đang khát khao được thấy Kṛṣṇa, rồi bắt đầu truyền đạt cho họ những lời nhắn của người yêu dấu và nói như sau.

Verse 23

श्रीउद्धव उवाच अहो यूयं स्म पूर्णार्था भवत्यो लोकपूजिता: । वासुदेवे भगवति यासामित्यर्पितं मन: ॥ २३ ॥

Śrī Uddhava nói: Quả thật, hỡi các gopī, các nàng đã viên mãn và được thế gian tôn kính, vì các nàng đã dâng trọn tâm mình như thế cho Bhagavān Vāsudeva, Đấng Tối Thượng.

Verse 24

दानव्रततपोहोम जपस्वाध्यायसंयमै: । श्रेयोभिर्विविधैश्चान्यै: कृष्णे भक्तिर्हि साध्यते ॥ २४ ॥

Bhakti đối với Śrī Kṛṣṇa đạt được nhờ bố thí, giữ giới nguyện nghiêm mật, khổ hạnh và tế lửa, nhờ japa, học kinh Veda, giữ các quy tắc và nhiều pháp lành khác.

Verse 25

भगवत्युत्तम:श्लोके भवतीभिरनुत्तमा । भक्ति: प्रवर्तिता दिष्‍ट्या मुनीनामपि दुर्लभा ॥ २५ ॥

Nhờ phước lành của các nàng, các nàng đã thiết lập chuẩn mực bhakti thuần khiết vô song đối với Bhagavān Uttamaḥśloka—một chuẩn mực mà ngay cả các hiền triết cũng khó đạt.

Verse 26

दिष्‍ट्या पुत्रान्पतीन्देहान् स्वजनान्भवनानि च । हित्वावृणीत यूयं यत् कृष्णाख्यं पुरुषं परम् ॥ २६ ॥

Nhờ phước lớn, các nàng đã rời bỏ con cái, chồng, tiện nghi thân xác, bà con và nhà cửa để chọn Đấng Tối Thượng, được gọi là Kṛṣṇa.

Verse 27

सर्वात्मभावोऽधिकृतो भवतीनामधोक्षजे । विरहेण महाभागा महान्मेऽनुग्रह: कृत: ॥ २७ ॥

Hỡi các gopī vinh hiển! Các nàng xứng đáng với tình yêu dâng trọn linh hồn cho Đấng siêu việt Adhokṣaja; và khi bày tỏ tình yêu với Kṛṣṇa trong cảnh ly biệt, các nàng đã ban cho ta ân huệ lớn lao.

Verse 28

श्रूयतां प्रियसन्देशो भवतीनां सुखावह: । यमादायागतो भद्रा अहं भर्तू रहस्कर: ॥ २८ ॥

Hỡi các phu nhân hiền thiện, xin hãy nghe thông điệp thân yêu đem lại an lạc; ta là người hầu cận tín của chủ ta, đến đây mang theo lời ấy.

Verse 29

श्रीभगवानुवाच भवतीनां वियोगो मे न हि सर्वात्मना क्व‍‍चित् । यथा भूतानि भूतेषु खं वाय्वग्निर्जलं मही । तथाहं च मन:प्राणभूतेन्द्रियगुणाश्रय: ॥ २९ ॥

Đức Thế Tôn phán: Các con chưa từng thật sự lìa xa Ta, vì Ta là Linh hồn của muôn loài. Như hư không, gió, lửa, nước và đất hiện diện trong mọi hữu thể, cũng vậy Ta ngự trong tâm, prāṇa, các căn, các yếu tố vật chất và các guṇa, với tư cách Đấng Nội Tại (Antaryāmi).

Verse 30

आत्मन्येवात्मनात्मानं सृजे हन्म्यनुपालये । आत्ममायानुभावेन भूतेन्द्रियगुणात्मना ॥ ३० ॥

Chính Ta, trong chính Ta, tạo dựng, duy trì và thu nhiếp lại chính Ta, nhờ uy lực của Atma-māyā của Ta—năng lực riêng biểu hiện thành các yếu tố vật chất, các căn và các guṇa của tự nhiên.

Verse 31

आत्मा ज्ञानमय: शुद्धो व्यतिरिक्तोऽगुणान्वय: । सुषुप्तिस्वप्नजाग्रद्भ‍िर्मायावृत्तिभिरीयते ॥ ३१ ॥

Atma là ý thức thuần tịnh, thanh khiết, khác biệt với mọi vật chất và không vướng vào các guṇa. Tuy vậy, Atma được nhận biết qua ba trạng thái: thức, mộng và ngủ sâu—những biến chuyển của māyā.

Verse 32

येनेन्द्रियार्थान् ध्यायेत मृषा स्वप्नवदुत्थित: । तन्निरुन्ध्यादिन्द्रियाणि विनिद्र: प्रत्यपद्यत ॥ ३२ ॥

Như người vừa tỉnh ngủ vẫn còn nghĩ về giấc mộng hư ảo, cũng vậy, do tâm mà ta quán tưởng các đối tượng giác quan, khiến các căn chạy theo chúng. Vì thế hãy hoàn toàn tỉnh thức, chế ngự tâm và ngăn giữ các căn.

Verse 33

एतदन्त: समाम्नायो योग: साङ्ख्यं मनीषिणाम् । त्यागस्तपो दम: सत्यं समुद्रान्ता इवापगा: ॥ ३३ ॥

Theo các bậc trí giả, đây là kết luận tối hậu của toàn bộ Veda, cũng là tinh yếu của yoga, Sāṅkhya, xả ly, khổ hạnh, chế ngự và chân thật. Như mọi dòng sông cuối cùng đổ về biển, mọi pháp tu rốt ráo quy về chân lý tối thượng này.

Verse 34

यत्त्वहं भवतीनां वै दूरे वर्ते प्रियो द‍ृशाम् । मनस: सन्निकर्षार्थं मदनुध्यानकाम्यया ॥ ३४ ॥

Hỡi các thiếu nữ Vraja, tuy Ta là người yêu trong ánh nhìn của các nàng, Ta ở xa để làm cho sự thiền niệm về Ta thêm sâu đậm và kéo tâm các nàng lại gần Ta.

Verse 35

यथा दूरचरे प्रेष्ठे मन आविश्य वर्तते । स्‍त्रीणां च न तथा चेत: सन्निकृष्टेऽक्षिगोचरे ॥ ३५ ॥

Khi người yêu ở xa, tâm người nữ càng chìm sâu trong người ấy; nhưng khi ở gần trước mắt, tâm không mãnh liệt như vậy.

Verse 36

मय्यावेश्य मन: कृत्‍स्‍नं विमुक्ताशेषवृत्ति यत् । अनुस्मरन्त्यो मां नित्यमचिरान्मामुपैष्यथ ॥ ३६ ॥

Vì tâm các nàng hoàn toàn nhập vào Ta, thoát khỏi mọi bận rộn khác, các nàng luôn tưởng niệm Ta; nên chẳng bao lâu nữa các nàng sẽ lại được Ta hiện diện trước mặt.

Verse 37

या मया क्रीडता रात्र्यां वनेऽस्मिन्व्रज आस्थिता: । अलब्धरासा: कल्याण्यो मापुर्मद्वीर्यचिन्तया ॥ ३७ ॥

Dù có những gopī hiền phúc phải ở lại làng Vraja nên không dự được vũ khúc rāsa khi Ta vui đùa ban đêm trong khu rừng này, họ vẫn đạt đến Ta nhờ tưởng niệm những lila đầy uy lực của Ta.

Verse 38

श्रीशुक उवाच एवं प्रियतमादिष्टमाकर्ण्य व्रजयोषित: । ता ऊचुरुद्धवं प्रीतास्तत्सन्देशागतस्मृती: ॥ ३८ ॥

Śukadeva nói: Nghe sứ điệp từ Kṛṣṇa, người yêu dấu nhất của mình, các phụ nữ Vraja hoan hỷ. Lời ấy khơi dậy ký ức, và họ nói với Uddhava như sau.

Verse 39

गोप्य ऊचु: दिष्‍ट्याहितो हत: कंसो यदूनां सानुगोऽघकृत् । दिष्‍ट्याप्तैर्लब्धसर्वार्थै: कुशल्यास्तेऽच्युतोऽधुना ॥ ३९ ॥

Các gopī nói: Thật là điềm lành khi Kaṁsa, kẻ thù và kẻ bức hại dòng Yadu, nay đã bị giết cùng bè đảng. Và cũng thật là cát tường khi Đức Acyuta hiện sống an vui giữa bạn hữu và thân quyến thiện tâm, những người mà mọi ước nguyện đều đã viên mãn.

Verse 40

कच्चिद् गदाग्रज: सौम्य करोति पुरयोषिताम् । प्रीतिं न: स्‍निग्धसव्रीडहासोदारेक्षणार्चित: ॥ ४० ॥

Hỡi Uddhava hiền hòa, phải chăng anh của Gada (Śrī Kṛṣṇa) nay ban cho phụ nữ thành thị niềm vui vốn thuộc về chúng tôi? Hẳn các nàng thờ kính Ngài bằng ánh nhìn rộng lượng, cùng nụ cười e thẹn chan chứa ân tình.

Verse 41

कथं रतिविशेषज्ञ: प्रियश्च पुरयोषिताम् । नानुबध्येत तद्वाक्यैर्विभ्रमैश्चानुभाजित: ॥ ४१ ॥

Śrī Kṛṣṇa am tường mọi tinh tế của ái tình và là người được phụ nữ thành thị yêu mến. Khi Ngài luôn được tôn thờ bằng lời nói và cử chỉ mê hoặc của họ, làm sao Ngài không vướng bận cho được?

Verse 42

अपि स्मरति न: साधो गोविन्द: प्रस्तुते क्व‍‍चित् । गोष्ठिमध्ये पुरस्‍त्रीणां ग्राम्या: स्वैरकथान्तरे ॥ ४२ ॥

Hỡi bậc hiền thánh, khi trò chuyện với phụ nữ thành thị, Govinda có khi nào nhớ đến chúng tôi chăng? Giữa những lời chuyện trò tự do với họ, Ngài có bao giờ nhắc đến chúng tôi, những cô gái thôn quê?

Verse 43

ता: किं निशा: स्मरति यासु तदा प्रियाभि- र्वृन्दावने कुमुदकुन्दशशाङ्करम्ये । रेमे क्व‍णच्चरणनूपुररासगोष्ठ्या- मस्माभिरीडितमनोज्ञकथ: कदाचित् ॥ ४३ ॥

Ngài có nhớ những đêm ấy chăng—khi trong rừng Vṛndāvana đẹp rực bởi sen, hoa nhài và ánh trăng, Ngài vui đùa cùng chúng tôi, những người yêu dấu, trong vòng rāsa vang tiếng chuông lắc nơi cổ chân? Khi ấy chúng tôi ca ngợi những lila-kathā diệu mỹ của Ngài.

Verse 44

अप्येष्यतीह दाशार्हस्तप्ता: स्वकृतया शुचा । सञ्जीवयन् नु नो गात्रैर्यथेन्द्रो वनमम्बुदै: ॥ ४४ ॥

Liệu Śrī Kṛṣṇa, hậu duệ dòng Daśārha, sẽ trở lại đây và bằng sự chạm của thân thể Ngài làm chúng tôi—những kẻ đang cháy trong nỗi sầu do chính Ngài gây ra—được hồi sinh chăng? Như Indra làm rừng sống lại bằng mây mang nước mưa.

Verse 45

कस्मात् कृष्ण इहायाति प्राप्तराज्यो हताहित: । नरेन्द्रकन्या उद्वाह्य प्रीत: सर्वसुहृद् वृत: ॥ ४५ ॥

Nhưng vì sao Kṛṣṇa phải đến đây? Ngài đã giành được vương quốc, diệt kẻ thù, cưới các công chúa; ở đó Ngài mãn nguyện, được bao quanh bởi bạn bè và những người thiện chí.

Verse 46

किमस्माभिर्वनौकोभिरन्याभिर्वा महात्मन: । श्रीपतेराप्तकामस्य क्रियेतार्थ: कृतात्मन: ॥ ४६ ॥

Chúng tôi—những người nữ sống trong rừng hay bất cứ phụ nữ nào khác—có thể làm được điều gì cho Đại hồn Kṛṣṇa? Ngài là phu quân của Śrī (Lakṣmī), mọi ước nguyện tự nhiên thành tựu; điều Ngài muốn Ngài tự đạt, và Ngài viên mãn trong chính mình.

Verse 47

परं सौख्यं हि नैराश्यं स्वैरिण्यप्याहपिङ्गला । तज्जानतीनां न: कृष्णे तथाप्याशा दुरत्यया ॥ ४७ ॥

Hạnh phúc tối thượng quả là sự vô dục—buông bỏ mọi ham muốn—như ngay cả kỹ nữ Piṅgalā đã nói. Thế nhưng dù biết vậy, chúng tôi vẫn khó dứt niềm hy vọng được đạt đến Kṛṣṇa.

Verse 48

क उत्सहेत सन्त्यक्तुमुत्तम:श्लोकसंविदम् । अनिच्छतोऽपि यस्य श्रीरङ्गान्न च्यवते क्व‍‍चित् ॥ ४८ ॥

Ai có thể chịu nổi việc từ bỏ những lời tâm tình với Bhagavān Uttamaḥśloka? Dù Ngài dường như không màng, Nữ thần Śrī (Lakṣmī) vẫn không bao giờ rời chỗ của mình trên ngực Ngài.

Verse 49

सरिच्छैलवनोद्देशा गावो वेणुरवा इमे । सङ्कर्षणसहायेन कृष्णेनाचरिता: प्रभो ॥ ४९ ॥

Hỡi Uddhava Prabhu, khi Śrī Kṛṣṇa ở đây cùng Saṅkarṣaṇa, Ngài đã vui hưởng những dòng sông, đồi núi, rừng xanh, đàn bò và âm thanh sáo này.

Verse 50

पुन: पुन: स्मारयन्ति नन्दगोपसुतं बत । श्रीनिकेतैस्तत्पदकैर्विस्मर्तुं नैव शक्नुम: ॥ ५० ॥

Tất cả những điều này luôn nhắc chúng tôi về Śrī Kṛṣṇa, con của Nanda. Thấy dấu chân Ngài in các tướng lành thiêng liêng, chúng tôi không sao quên được Ngài.

Verse 51

गत्या ललितयोदारहासलीलावलोकनै: । माध्व्या गिरा हृतधिय: कथं तं विस्मरामहे ॥ ५१ ॥

Hỡi Uddhava, dáng đi duyên dáng, nụ cười rộng lượng, ánh nhìn đùa vui và lời nói ngọt như mật của Ngài đã cướp mất tâm trí chúng tôi; làm sao chúng tôi quên được Ngài?

Verse 52

हे नाथ हे रमानाथ व्रजनाथार्तिनाशन । मग्नमुद्धर गोविन्द गोकुलं वृजिनार्णवात् ॥ ५२ ॥

Hỡi Chúa tể, hỡi Phu quân của Nữ thần Lakṣmī, hỡi Chúa tể Vraja, Đấng diệt trừ khổ não—Govinda, xin nâng Gokula đang chìm trong biển sầu lên!

Verse 53

श्रीशुक उवाच ततस्ता: कृष्णसन्देशैर्व्यपेतविरहज्वरा: । उद्धवं पूजयां चक्रुर्ज्ञात्वात्मानमधोक्षजम् ॥ ५३ ॥

Śukadeva Gosvāmī tiếp lời: Những thông điệp của Śrī Kṛṣṇa đã làm dịu cơn sốt ly biệt của các gopī. Nhận ra Uddhava không khác với Chúa Adhokṣaja của mình, họ liền tôn thờ ông.

Verse 54

उवास कतिचिन्मासान्गोपीनां विनुदन् शुच: । कृष्णलीलाकथां गायन् रमयामास गोकुलम् ॥ ५४ ॥

Uddhava ở lại Gokula vài tháng. Ngài ca tụng những chuyện lila của Śrī Kṛṣṇa để xua tan nỗi sầu của các gopī và làm hoan hỷ toàn thể dân Gokula.

Verse 55

यावन्त्यहानि नन्दस्य व्रजेऽवात्सीत् स उद्धव: । व्रजौकसां क्षणप्रायाण्यासन् कृष्णस्य वार्तया ॥ ५५ ॥

Tất cả những ngày Uddhava ở trong làng chăn bò của Nanda tại Vraja đối với dân Vraja như chỉ một khoảnh khắc, vì ngài luôn nói về Kṛṣṇa.

Verse 56

सरिद्वनगिरिद्रोणीर्वीक्षन् कुसुमितान् द्रुमान् । कृष्णं संस्मारयन् रेमे हरिदासो व्रजौकसाम् ॥ ५६ ॥

Nhìn những con sông, rừng cây, núi đồi, thung lũng và cây cối nở hoa của Vraja, vị tôi tớ của Hari ấy hoan hỷ, nhắc dân Vṛndāvana nhớ đến Kṛṣṇa.

Verse 57

द‍ृष्ट्वैवमादि गोपीनां कृष्णावेशात्मविक्लवम् । उद्धव: परमप्रीतस्ता नमस्यन्निदं जगौ ॥ ५७ ॥

Thấy các gopī bối rối vì tâm hoàn toàn chìm trong Kṛṣṇa, Uddhava vô cùng hoan hỷ. Muốn dâng trọn kính lễ, ngài đảnh lễ rồi cất lời ca như sau.

Verse 58

एता: परं तनुभृतो भुवि गोपवध्वो गोविन्द एव निखिलात्मनि रूढभावा: । वाञ्छन्ति यद् भवभियो मुनयो वयं च किं ब्रह्मजन्मभिरनन्तकथारसस्य ॥ ५८ ॥

[Uddhava ca lên:] Trong mọi kẻ mang thân trên cõi đất, chỉ các phụ nữ chăn bò này đạt viên mãn tối thượng, vì tình yêu thuần khiết của họ đã bén rễ nơi Govinda, Đấng là Tự Ngã của muôn loài. Tình yêu mà các bậc hiền triết sợ luân hồi và cả chúng ta hằng khao khát—với người đã nếm vị ngọt những chuyện kể về Đấng Vô Hạn, thì sinh làm Bà-la-môn cao quý, hay thậm chí sinh làm Phạm Thiên, có ích gì nữa?

Verse 59

क्व‍ेमा: स्‍त्रियो वनचरीर्व्यभिचारदुष्टा: कृष्णे क्व‍ चैष परमात्मनि रूढभाव: । नन्वीश्वरोऽनुभजतोऽविदुषोऽपि साक्षा- च्छ्रेयस्तनोत्यगदराज इवोपयुक्त: ॥ ५९ ॥

Thật kỳ diệu thay! Những phụ nữ mộc mạc lang thang trong rừng, tưởng như bị hoen ố bởi hạnh kiểm không đúng, lại đạt đến sự viên mãn của tình yêu thuần khiết đối với Śrī Kṛṣṇa, Đấng Paramātmā. Quả thật, chính Thượng Đế ban phúc lành ngay cả cho người thờ phụng còn vô tri, như vị thuốc thượng hạng vẫn linh nghiệm dù người dùng không biết thành phần.

Verse 60

नायं श्रियोऽङ्ग उ नितान्तरते: प्रसाद: स्वर्योषितां नलिनगन्धरुचां कुतोऽन्या: । रासोत्सवेऽस्य भुजदण्डगृहीतकण्ठ- लब्धाशिषां य उदगाद् व्रजवल्ल‍भीनाम् ॥ ६० ॥

Này bạn hiền! Ân huệ của tình yêu thẳm sâu này ngay cả Nữ thần Śrī (Lakṣmī) cũng chưa từng nhận; huống chi các tiên nữ cõi trời thơm ngát và rực rỡ như hoa sen. Trong lễ hội rāsa, vinh phúc ấy đã hiển lộ nơi các gopī Vraja, khi cổ họ được vòng tay của Chúa ôm lấy và nhận lãnh phúc lành.

Verse 61

आसामहो चरणरेणुजुषामहं स्यां वृन्दावने किमपि गुल्मलतौषधीनाम् । या दुस्त्यजं स्वजनमार्यपथं च हित्वा भेजुर्मुकुन्दपदवीं श्रुतिभिर्विमृग्याम् ॥ ६१ ॥

Ước gì tôi được làm một bụi cây, dây leo hay thảo dược nào đó ở Vṛndāvana, để được hưởng bụi từ bàn chân sen của các gopī. Họ đã từ bỏ chồng, con và người thân khó lòng rời bỏ, lại bỏ cả con đường tiết hạnh, để nương tựa lộ trình của Mukunda—Śrī Kṛṣṇa—mà kinh Veda phải tìm cầu.

Verse 62

या वै श्रियार्चितमजादिभिराप्तकामै- र्योगेश्वरैरपि यदात्मनि रासगोष्ठ्याम् । कृष्णस्य तद् भगवत: चरणारविन्दं न्यस्तं स्तनेषु विजहु: परिरभ्य तापम् ॥ ६२ ॥

Bàn chân sen của Kṛṣṇa—điều mà Nữ thần Śrī, Brahmā và các bậc Yogī chủ tể thành tựu chỉ có thể thờ phụng trong tâm—thì trong hội rāsa, Bhagavān Kṛṣṇa lại đặt lên ngực các gopī. Ôm lấy bàn chân ấy, các gopī buông bỏ mọi khổ não.

Verse 63

वन्दे नन्दव्रजस्‍त्रीणां पादरेणुमभीक्ष्णश: । यासां हरिकथोद्गीतं पुनाति भुवनत्रयम् ॥ ६३ ॥

Tôi hết lần này đến lần khác đảnh lễ bụi dưới chân những phụ nữ Vraja của Nanda Mahārāja. Tiếng họ ca tụng Hari qua hṛi-kathā thanh tẩy cả ba cõi.

Verse 64

श्रीशुक उवाच अथ गोपीरनुज्ञाप्य यशोदां नन्दमेव च । गोपानामन्‍त्र्य दाशार्हो यास्यन्नारुरुहे रथम् ॥ ६४ ॥

Śrī Śukadeva nói: Bấy giờ Uddhava, hậu duệ dòng Daśārha, xin phép từ biệt các gopī, mẹ Yaśodā và Nanda Mahārāja. Chàng chào tạm biệt các mục đồng rồi lên xe để khởi hành.

Verse 65

तं निर्गतं समासाद्य नानोपायनपाणय: । नन्दादयोऽनुरागेण प्रावोचन्नश्रुलोचना: ॥ ६५ ॥

Khi Uddhava sắp rời đi, Nanda và những người khác đến gần chàng với lòng thương mến, tay mang nhiều lễ vật cúng dường. Mắt đẫm lệ, họ nói như sau.

Verse 66

मनसो वृत्तयो न: स्यु: कृष्णपादाम्बुजाश्रया: । वाचोऽभिधायिनीर्नाम्नां कायस्तत्प्रह्वणादिषु ॥ ६६ ॥

Nguyện mọi vận hành của tâm chúng tôi luôn nương tựa nơi hoa sen bàn chân của Kṛṣṇa; nguyện lời nói chúng tôi luôn xưng tụng thánh danh Ngài; và nguyện thân này luôn cúi lạy, phụng sự Ngài.

Verse 67

कर्मभिर्भ्राम्यमाणानां यत्र क्व‍ापीश्वरेच्छया । मङ्गलाचरितैर्दानै रतिर्न: कृष्ण ईश्वरे ॥ ६७ ॥

Dù theo ý chí của Đấng Tối Thượng, do quả báo nghiệp hành, chúng tôi bị khiến phải lang thang nơi đâu, nguyện những hạnh lành và bố thí của chúng tôi luôn làm nảy nở tình yêu đối với Chúa Kṛṣṇa.

Verse 68

एवं सभाजितो गोपै: कृष्णभक्त्या नराधिप । उद्धव: पुनरागच्छन्मथुरां कृष्णपालिताम् ॥ ६८ ॥

Hỡi bậc trị vì loài người, được các mục đồng tôn kính như thế bằng lòng bhakti đối với Kṛṣṇa, Uddhava trở về thành Mathurā, nơi được Kṛṣṇa che chở.

Verse 69

कृष्णाय प्रणिपत्याह भक्त्युद्रेकं व्रजौकसाम् । वसुदेवाय रामाय राज्ञे चोपायनान्यदात् ॥ ६९ ॥

Uddhava phủ phục đảnh lễ Śrī Kṛṣṇa và tâu bày lòng bhakti dâng trào của dân Vraja. Rồi ông cũng thuật lại cho Vasudeva, Balarāma và vua Ugrasena, đồng thời dâng các lễ vật triều cống đã mang theo.