Adhyaya 1

Verse 1

श्रीराजोवाच कथितो वंशविस्तारो भवता सोमसूर्ययो: । राज्ञां चोभयवंश्यानां चरितं परमाद्भ‍ुतम् ॥ १ ॥

Vua Parīkṣit thưa: Bạch ngài, ngài đã thuật tường tận sự nối dài của dòng dõi thần Mặt Trăng và thần Mặt Trời, cùng những hành trạng cao quý và kỳ diệu của các bậc quân vương thuộc cả hai vương triều ấy.

Verse 2

यदोश्च धर्मशीलस्य नितरां मुनिसत्तम । तत्रांशेनावतीर्णस्य विष्णोर्वीर्याणि शंस न: ॥ २ ॥

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, ngài cũng đã nói về dòng dõi Yadu rất mực giữ gìn dharma. Nay xin ngài thuật cho chúng tôi những công hạnh vinh quang và kỳ diệu của Bhagavān Viṣṇu—Śrī Kṛṣṇa—Đấng đã giáng sinh trong dòng Yadu cùng Baladeva, sự mở rộng trọn vẹn của Ngài.

Verse 3

अवतीर्य यदोर्वंशे भगवान् भूतभावन: । कृतवान् यानि विश्वात्मा तानि नो वद विस्तरात् ॥ ३ ॥

Đấng Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, Linh Hồn Vũ Trụ và bậc thanh tịnh hóa muôn loài, đã giáng sinh trong dòng họ Yadu; xin hãy thuật cho tôi tường tận các thánh hạnh và đức tính của Ngài từ đầu đến cuối.

Verse 4

निवृत्ततर्षैरुपगीयमानाद्भवौषधाच्छ्रोत्रमनोऽभिरामात् । क उत्तमश्लोकगुणानुवादात्पुमान् विरज्येत विना पशुघ्नात् ॥ ४ ॥

Lời tán dương Uttamaśloka được truyền trong dòng paramparā là phương thuốc cho bệnh luân hồi sinh tử, êm dịu tai và tâm. Ai lại ngừng nghe, trừ kẻ đồ tể hay kẻ tự sát linh hồn mình?

Verse 5

पितामहा मे समरेऽमरञ्जयै-र्देवव्रताद्यातिरथैस्तिमिङ्गिलै: । दूरत्ययं कौरवसैन्यसागरंकृत्वातरन् वत्सपदं स्म यत्‍प्लवा: ॥ ५ ॥ द्रौण्यस्त्रविप्लुष्टमिदं मदङ्गंसन्तानबीजं कुरुपाण्डवानाम् । जुगोप कुक्षिं गत आत्तचक्रोमातुश्च मे य: शरणं गताया: ॥ ६ ॥ वीर्याणि तस्याखिलदेहभाजा-मन्तर्बहि: पूरुषकालरूपै: । प्रयच्छतो मृत्युमुतामृतं चमायामनुष्यस्य वदस्व विद्वन् ॥ ७ ॥

Nương thuyền là bàn chân sen của Kṛṣṇa, ông nội ta Arjuna cùng các bậc tiền nhân đã vượt qua biển quân Kaurava nơi chiến địa Kurukṣetra—chốn Bhīṣma và các tướng lĩnh như cá lớn có thể nuốt chửng họ—nhưng nhờ ân huệ của Chúa, họ vượt qua dễ như bước qua dấu móng bê con. Vì mẹ ta quy y dưới chân sen của Ngài, Chúa cầm Sudarśana-cakra đã vào trong thai và cứu thân ta—hạt giống cuối cùng của dòng Kuru và Pāṇḍava—gần bị thiêu hủy bởi vũ khí lửa của Aśvatthāmā. Chính Śrī Kṛṣṇa, Đấng hiện thân làm người bởi māyā, hiển lộ trong và ngoài mọi hữu tình mang thân xác dưới hình thức Thời Gian vĩnh cửu, ban giải thoát cho tất cả: với kẻ này là cái chết nghiêm khắc, với kẻ kia là sự sống bất tử. Xin bậc hiền triết hãy soi sáng cho ta bằng cách thuật các đức tính siêu việt của Ngài.

Verse 6

पितामहा मे समरेऽमरञ्जयै-र्देवव्रताद्यातिरथैस्तिमिङ्गिलै: । दूरत्ययं कौरवसैन्यसागरंकृत्वातरन् वत्सपदं स्म यत्‍प्लवा: ॥ ५ ॥ द्रौण्यस्त्रविप्लुष्टमिदं मदङ्गंसन्तानबीजं कुरुपाण्डवानाम् । जुगोप कुक्षिं गत आत्तचक्रोमातुश्च मे य: शरणं गताया: ॥ ६ ॥ वीर्याणि तस्याखिलदेहभाजा-मन्तर्बहि: पूरुषकालरूपै: । प्रयच्छतो मृत्युमुतामृतं चमायामनुष्यस्य वदस्व विद्वन् ॥ ७ ॥

Nương thuyền là bàn chân sen của Kṛṣṇa, ông nội ta Arjuna cùng các bậc tiền nhân đã vượt qua biển quân Kaurava nơi chiến địa Kurukṣetra—chốn Bhīṣma và các tướng lĩnh như cá lớn có thể nuốt chửng họ—nhưng nhờ ân huệ của Chúa, họ vượt qua dễ như bước qua dấu móng bê con. Vì mẹ ta quy y dưới chân sen của Ngài, Chúa cầm Sudarśana-cakra đã vào trong thai và cứu thân ta—hạt giống cuối cùng của dòng Kuru và Pāṇḍava—gần bị thiêu hủy bởi vũ khí lửa của Aśvatthāmā. Chính Śrī Kṛṣṇa, Đấng hiện thân làm người bởi māyā, hiển lộ trong và ngoài mọi hữu tình mang thân xác dưới hình thức Thời Gian vĩnh cửu, ban giải thoát cho tất cả: với kẻ này là cái chết nghiêm khắc, với kẻ kia là sự sống bất tử. Xin bậc hiền triết hãy soi sáng cho ta bằng cách thuật các đức tính siêu việt của Ngài.

Verse 7

पितामहा मे समरेऽमरञ्जयै-र्देवव्रताद्यातिरथैस्तिमिङ्गिलै: । दूरत्ययं कौरवसैन्यसागरंकृत्वातरन् वत्सपदं स्म यत्‍प्लवा: ॥ ५ ॥ द्रौण्यस्त्रविप्लुष्टमिदं मदङ्गंसन्तानबीजं कुरुपाण्डवानाम् । जुगोप कुक्षिं गत आत्तचक्रोमातुश्च मे य: शरणं गताया: ॥ ६ ॥ वीर्याणि तस्याखिलदेहभाजा-मन्तर्बहि: पूरुषकालरूपै: । प्रयच्छतो मृत्युमुतामृतं चमायामनुष्यस्य वदस्व विद्वन् ॥ ७ ॥

Nương thuyền là bàn chân sen của Kṛṣṇa, ông nội ta Arjuna cùng các bậc tiền nhân đã vượt qua biển quân Kaurava nơi chiến địa Kurukṣetra—chốn Bhīṣma và các tướng lĩnh như cá lớn có thể nuốt chửng họ—nhưng nhờ ân huệ của Chúa, họ vượt qua dễ như bước qua dấu móng bê con. Vì mẹ ta quy y dưới chân sen của Ngài, Chúa cầm Sudarśana-cakra đã vào trong thai và cứu thân ta—hạt giống cuối cùng của dòng Kuru và Pāṇḍava—gần bị thiêu hủy bởi vũ khí lửa của Aśvatthāmā. Chính Śrī Kṛṣṇa, Đấng hiện thân làm người bởi māyā, hiển lộ trong và ngoài mọi hữu tình mang thân xác dưới hình thức Thời Gian vĩnh cửu, ban giải thoát cho tất cả: với kẻ này là cái chết nghiêm khắc, với kẻ kia là sự sống bất tử. Xin bậc hiền triết hãy soi sáng cho ta bằng cách thuật các đức tính siêu việt của Ngài.

Verse 8

रोहिण्यास्तनय: प्रोक्तो राम: सङ्कर्षणस्त्वया । देवक्या गर्भसम्बन्ध: कुतो देहान्तरं विना ॥ ८ ॥

Hỡi Śukadeva Gosvāmī, ngài đã nói rằng Saṅkarṣaṇa thuộc tứ-vyūha thứ hai đã hiển lộ làm Balarāma, con của Rohiṇī. Nếu không có sự chuyển thân, làm sao Ngài trước ở trong thai Devakī rồi lại ở trong thai Rohiṇī? Xin ngài từ bi giải bày điều này.

Verse 9

कस्मान्मुकुन्दो भगवान् पितुर्गेहाद् व्रजं गत: । क्‍व वासं ज्ञातिभि: सार्धं कृतवान् सात्वतांपति: ॥ ९ ॥

Vì sao Mukunda, Đấng Tối Thượng, rời nhà của phụ thân Vasudeva để đến Vraja, vào nhà Nanda? Và tại Vraja, Chúa tể của dòng Sātvata đã cư ngụ nơi đâu cùng quyến thuộc của Ngài?

Verse 10

व्रजे वसन् किमकरोन्मधुपुर्यां च केशव: । भ्रातरं चावधीत् कंसं मातुरद्धातदर्हणम् ॥ १० ॥

Khi Keśava sống ở Vraja và ở Madhupurī (Mathurā), Ngài đã làm những gì? Và vì sao Ngài giết Kaṁsa, cậu ruột của mẹ Ngài? Sự giết hại như thế vốn không được śāstra tán thành.

Verse 11

देहं मानुषमाश्रित्य कति वर्षाणि वृष्णिभि: । यदुपुर्यां सहावात्सीत् पत्न्‍य: कत्यभवन् प्रभो: ॥ ११ ॥

Dù không có thân vật chất, Đấng Tối Thượng vẫn hiện ra như một con người. Ngài đã sống bao nhiêu năm với hậu duệ Vṛṣṇi tại Yadupurī? Ngài cưới bao nhiêu phu nhân, và đã ở Dvārakā bao nhiêu năm?

Verse 12

एतदन्यच्च सर्वं मे मुने कृष्णविचेष्टितम् । वक्तुमर्हसि सर्वज्ञ श्रद्दधानाय विस्तृतम् ॥ १२ ॥

Hỡi bậc hiền triết, đấng biết rõ mọi điều về Kṛṣṇa, xin hãy thuật lại tường tận mọi hành trạng của Ngài—cả điều con đã hỏi lẫn điều con chưa hỏi. Con đầy śraddhā và khát khao được lắng nghe.

Verse 13

नैषातिदु:सहा क्षुन्मां त्यक्तोदमपि बाधते । पिबन्तं त्वन्मुखाम्भोजच्युतं हरिकथामृतम् ॥ १३ ॥

Vì lời nguyện lúc cận tử, con đã bỏ cả việc uống nước; nhưng khi đang uống cam lộ Hari-kathā tuôn từ miệng sen của Ngài, cơn đói khát cực khó chịu cũng không thể ngăn trở con.

Verse 14

सूत उवाच एवं निशम्य भृगुनन्दन साधुवादंवैयासकि: स भगवानथ विष्णुरातम् । प्रत्यर्च्य कृष्णचरितं कलिकल्मषघ्नंव्याहर्तुमारभत भागवतप्रधान: ॥ १४ ॥

Sūta nói: Hỡi con của Bhṛgu, sau khi nghe những câu hỏi thanh tịnh của Mahārāja Parīkṣit, Śukadeva Gosvāmī—con của Vyāsa và bậc bhāgavata tối thượng—kính cẩn tán thán nhà vua; rồi bắt đầu thuyết giảng Kṛṣṇa-carita, phương dược diệt trừ ô trược thời Kali.

Verse 15

श्रीशुक उवाच सम्यग्व्यवसिता बुद्धिस्तव राजर्षिसत्तम । वासुदेवकथायां ते यज्जाता नैष्ठिकी रति: ॥ १५ ॥

Śrī Śukadeva nói: Ô bậc thánh vương tối thượng, trí tuệ của ngài đã được an lập đúng đắn trong quyết định kiên cố; bởi nơi Vāsudeva-kathā đã sinh khởi nơi ngài niềm rati bền chặt, không gián đoạn.

Verse 16

वासुदेवकथाप्रश्न: पुरुषांस्त्रीन् पुनाति हि । वक्तारं प्रच्छकं श्रोतृंस्तत्पादसलिलं यथा ॥ १६ ॥

Câu hỏi về Vāsudeva-kathā quả thật thanh tẩy ba hạng người: người thuyết giảng, người vấn hỏi và các thính chúng—như nước từ bàn chân của Thượng Đế thanh tẩy vậy.

Verse 17

भूमिर्द‍ृप्तनृपव्याजदैत्यानीकशतायुतै: । आक्रान्ता भूरिभारेण ब्रह्माणं शरणं ययौ ॥ १७ ॥

Khi Địa Mẫu bị đè nặng bởi gánh nặng khổng lồ của hàng trăm nghìn đội quân của các daitya kiêu mạn giả dạng vua chúa, bà đã đến nương tựa nơi Brahmā để cầu cứu.

Verse 18

गौर्भूत्वाश्रुमुखी खिन्ना क्रन्दन्ती करुणं विभो: । उपस्थितान्तिके तस्मै व्यसनं समवोचत ॥ १८ ॥

Mẹ Địa Cầu hóa thân thành bò cái; với đôi mắt đẫm lệ, lòng vô cùng khổ não, bà than khóc thảm thiết rồi đến trước Phạm Thiên để bày tỏ tai ương của mình.

Verse 19

ब्रह्मा तदुपधार्याथ सह देवैस्तया सह । जगाम सत्रिनयनस्तीरं क्षीरपयोनिधे: ॥ १९ ॥

Nghe rõ nỗi khổ của Mẹ Địa Cầu, Phạm Thiên cùng với bà, với Thần Śiva và chư thiên khác đã đến bờ Biển Sữa.

Verse 20

तत्र गत्वा जगन्नाथं देवदेवं वृषाकपिम् । पुरुषं पुरुषसूक्तेन उपतस्थे समाहित: ॥ २० ॥

Đến bờ Biển Sữa, chư thiên nhất tâm thờ phụng Đấng Jagannātha, Devadeva, Vṛṣākapi—Chúa Viṣṇu—bằng cách tụng các thần chú Veda gọi là Puruṣa-sūkta.

Verse 21

गिरं समाधौ गगने समीरितांनिशम्य वेधास्त्रिदशानुवाच ह । गां पौरुषीं मे श‍ृणुतामरा: पुन-र्विधीयतामाशु तथैव मा चिरम् ॥ २१ ॥

Trong trạng thái định, Phạm Thiên nghe lời của Viṣṇu vang động giữa hư không. Vì thế ngài nói với chư thiên: “Hỡi các thiên thần, hãy nghe mệnh lệnh của Kṣīrodakaśāyī Viṣṇu, Đấng Tối Thượng, và thi hành cẩn trọng, chớ chậm trễ.”

Verse 22

पुरैव पुंसावधृतो धराज्वरोभवद्भ‍िरंशैर्यदुषूपजन्यताम् । स यावदुर्व्या भरमीश्वरेश्वर:स्वकालशक्त्या क्षपयंश्चरेद् भुवि ॥ २२ ॥

Phạm Thiên nói với chư thiên: Trước khi chúng ta dâng lời thỉnh cầu, Thượng Đế đã biết nỗi khổ của địa cầu. Vì vậy, trong thời gian Īśvareśvara ngự nơi trần thế để giảm gánh nặng của đất bằng quyền năng của Ngài dưới hình thức Thời Gian, tất cả các ngươi hãy giáng sinh bằng các phần thân, làm con và cháu trong dòng họ Yadu.

Verse 23

वसुदेवगृहे साक्षाद् भगवान्पुरुष: पर: । जनिष्यते तत्प्रियार्थं सम्भवन्तु सुरस्त्रिय: ॥ २३ ॥

Tại nhà Vasudeva, chính Đấng Tối Thượng, Śrī Kṛṣṇa, sẽ đích thân giáng sinh làm con; vì làm đẹp lòng Ngài, các phu nhân của chư thiên cũng hãy cùng hiện thân.

Verse 24

वासुदेवकलानन्त: सहस्रवदन: स्वराट् । अग्रतो भविता देवो हरे: प्रियचिकीर्षया ॥ २४ ॥

Biểu hiện đứng đầu của Vāsudeva là Ananta, nghìn miệng, tự tại; để làm đẹp lòng Hari, Ngài sẽ xuất hiện trước tiên với danh Baladeva.

Verse 25

विष्णोर्माया भगवती यया सम्मोहितं जगत् । आदिष्टा प्रभुणांशेन कार्यार्थे सम्भविष्यति ॥ २५ ॥

Năng lực của Chúa, gọi là Viṣṇu-māyā, khiến muôn cõi mê hoặc, sẽ theo lệnh của Chủ Tể mà hiện thân cùng các phần năng lực khác nhau để thi hành công việc của Ngài.

Verse 26

श्रीशुक उवाच इत्यादिश्यामरगणान् प्रजापतिपतिर्विभु: । आश्वास्य च महीं गीर्भि: स्वधाम परमं ययौ ॥ २६ ॥

Śukadeva nói: Sau khi khuyên dạy chư thiên như vậy và dùng lời lẽ an ủi Mẹ Đất, Brahmā đầy uy lực, chúa tể các Prajāpati, trở về cõi của mình, Brahmaloka.

Verse 27

शूरसेनो यदुपतिर्मथुरामावसन् पुरीम् । माथुराञ्छूरसेनांश्च विषयान् बुभुजे पुरा ॥ २७ ॥

Thuở trước, Śūrasena, thủ lĩnh dòng Yadu, đến cư trú tại thành Mathurā; tại đó ông hưởng thụ và cai quản các vùng gọi là Māthura và Śūrasena.

Verse 28

राजधानी तत: साभूत्सर्वयादवभूभुजाम् । मथुरा भगवान् यत्र नित्यं सन्निहितो हरि: ॥ २८ ॥

Từ đó, Mathurā trở thành kinh đô của mọi vị vua dòng Yadu. Vì Đức Bhagavān Hari Śrī Kṛṣṇa hằng ngự tại nơi ấy, nên thành Mathurā và vùng đất ấy gắn bó vô cùng mật thiết với Ngài.

Verse 29

तस्यां तु कर्हिचिच्छौरिर्वसुदेव: कृतोद्वह: । देवक्या सूर्यया सार्धं प्रयाणे रथमारुहत् ॥ २९ ॥

Có một thời, Vasudeva thuộc dòng Śūra đã kết hôn với Devakī. Sau lễ thành hôn, ngài lên xe để trở về nhà cùng người vợ mới cưới Devakī.

Verse 30

उग्रसेनसुत: कंस: स्वसु: प्रियचिकीर्षया । रश्मीन् हयानां जग्राह रौक्‍मै रथशतैर्वृत: ॥ ३० ॥

Kaṁsa, con vua Ugrasena, để làm vui lòng chị mình Devakī, đã tự tay nắm dây cương ngựa và làm người đánh xe. Hắn được vây quanh bởi hàng trăm cỗ xe dát vàng.

Verse 31

चतु:शतं पारिबर्हं गजानां हेममालिनाम् । अश्वानामयुतं सार्धं रथानां च त्रिषट्‌शतम् ॥ ३१ ॥ दासीनां सुकुमारीणां द्वे शते समलङ्कृते । दुहित्रे देवक: प्रादाद् याने दुहितृवत्सल: ॥ ३२ ॥

Vua Devaka, hết mực thương con gái, khi Devakī lên đường đã ban của hồi môn: bốn trăm voi đeo vòng hoa vàng, mười nghìn ngựa, một nghìn tám trăm cỗ xe, cùng hai trăm tỳ nữ trẻ đẹp, trang sức đầy đủ.

Verse 32

चतु:शतं पारिबर्हं गजानां हेममालिनाम् । अश्वानामयुतं सार्धं रथानां च त्रिषट्‌शतम् ॥ ३१ ॥ दासीनां सुकुमारीणां द्वे शते समलङ्कृते । दुहित्रे देवक: प्रादाद् याने दुहितृवत्सल: ॥ ३२ ॥

Vua Devaka, hết mực thương con gái, khi Devakī lên đường đã ban của hồi môn: bốn trăm voi đeo vòng hoa vàng, mười nghìn ngựa, một nghìn tám trăm cỗ xe, cùng hai trăm tỳ nữ trẻ đẹp, trang sức đầy đủ.

Verse 33

शङ्खतूर्यमृदङ्गाश्च नेदुर्दुन्दुभय: समम् । प्रयाणप्रक्रमे तात वरवध्वो: सुमङ्गलम् ॥ ३३ ॥

Này con trai yêu quý, khi cô dâu và chú rể đã sẵn sàng lên đường, tiếng tù và, kèn, trống và chiêng đều đồng loạt vang lên để chúc mừng cho sự khởi hành tốt đẹp của họ.

Verse 34

पथि प्रग्रहिणं कंसमाभाष्याहाशरीरवाक् । अस्यास्त्वामष्टमो गर्भो हन्ता यां वहसेऽबुध ॥ ३४ ॥

Khi Kamsa đang cầm cương ngựa điều khiển xe đi trên đường, một giọng nói vô hình đã cảnh báo hắn: 'Này tên ngu ngốc kia, đứa con thứ tám của người phụ nữ mà ngươi đang chở sẽ giết chết ngươi!'

Verse 35

इत्युक्त: स खल: पापो भोजानां कुलपांसन: । भगिनीं हन्तुमारब्धं खड्‍गपाणि: कचेऽग्रहीत् ॥ ३५ ॥

Nghe thấy vậy, tên Kamsa độc ác và tội lỗi, nỗi ô nhục của dòng họ Bhoja, liền túm lấy tóc em gái mình và vung kiếm lên định giết nàng.

Verse 36

तं जुगुप्सितकर्माणं नृशंसं निरपत्रपम् । वसुदेवो महाभाग उवाच परिसान्‍त्वयन् ॥ ३६ ॥

Muốn xoa dịu Kamsa, kẻ tàn nhẫn và đố kỵ đến mức trơ trẽn định giết em gái mình, đại đức Vasudeva đã nói với hắn những lời sau.

Verse 37

श्रीवसुदेव उवाच श्लाघनीयगुण: शूरैर्भवान् भोजयशस्कर: । स कथं भगिनीं हन्यात् स्त्रियमुद्वाहपर्वणि ॥ ३७ ॥

Vasudeva nói: Này anh vợ Kamsa, anh là niềm tự hào của dòng họ Bhoja, được các bậc anh hùng ca ngợi. Làm sao một người tài giỏi như anh lại có thể giết một người phụ nữ, lại là em gái ruột của mình, ngay trong ngày cưới của cô ấy?

Verse 38

मृत्युर्जन्मवतां वीर देहेन सह जायते । अद्य वाब्दशतान्ते वा मृत्युर्वै प्राणिनां ध्रुव: ॥ ३८ ॥

Hỡi dũng sĩ, kẻ đã sinh ra ắt phải chết; cái chết sinh cùng với thân này. Dù chết hôm nay hay sau trăm năm, cái chết vẫn chắc chắn đối với mọi sinh linh.

Verse 39

देहे पञ्चत्वमापन्ने देही कर्मानुगोऽवश: । देहान्तरमनुप्राप्य प्राक्तनं त्यजते वपु: ॥ ३९ ॥

Khi thân này tan về năm đại, linh hồn—bị nghiệp lực chi phối—tự nhiên nhận một thân khác và bỏ thân cũ.

Verse 40

व्रजंस्तिष्ठन् पदैकेन यथैवैकेन गच्छति । यथा तृणजलौकैवं देही कर्मगतिं गत: ॥ ४० ॥

Như người đi đường đặt một chân rồi nhấc chân kia bước tới, hay như con sâu chuyển sang lá mới rồi bỏ lá cũ, linh hồn bị nghiệp dẫn dắt nương vào thân khác và rời bỏ thân trước.

Verse 41

स्वप्ने यथा पश्यति देहमीद‍ृशंमनोरथेनाभिनिविष्टचेतन: । द‍ृष्टश्रुताभ्यां मनसानुचिन्तयन्प्रपद्यते तत् किमपि ह्यपस्मृति: ॥ ४१ ॥

Như trong mộng, người chìm trong vọng tưởng suy niệm điều đã thấy nghe rồi thấy mình sống trong những thân khác và quên thân hiện tại, cũng vậy do sự quên lãng, linh hồn rời bỏ thân này và nhận thân khác.

Verse 42

यतो यतो धावति दैवचोदितंमनो विकारात्मकमाप पञ्चसु । गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौप्रपद्यमान: सह तेन जायते ॥ ४२ ॥

Lúc lâm chung, tâm—bị thiên ý thúc đẩy và đầy biến động—chạy theo năm guna do māyā tạo; linh hồn nhận thân tương ứng. Sự đổi thân phát sinh từ sự dao động của tâm.

Verse 43

ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वद:समीरवेगानुगतं विभाव्यते । एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान्गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति ॥ ४३ ॥

Như ánh trăng, mặt trời và sao phản chiếu trong dầu hay nước, do gió lay động mà khi tròn khi dài, cũng vậy, jīva bị cuốn theo các guṇa do chính māyā tạo tác; vì ái nhiễm và vô minh, nó nhận các biểu hiện khác nhau làm bản ngã và mê lầm.

Verse 44

तस्मान् कस्यचिद्‌‌द्रोहमाचरेत् स तथाविध: । आत्मन: क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम् ॥ ४४ ॥

Vì vậy chớ gây thù hại hay ganh ghét bất kỳ ai. Người tìm cầu sự an ổn cho mình không nên làm kẻ hại người, bởi kẻ ấy tất phải luôn sợ hãi kẻ thù—ở đời này và cả đời sau.

Verse 45

एषा तवानुजा बाला कृपणा पुत्रिकोपमा । हन्तुं नार्हसि कल्याणीमिमां त्वं दीनवत्सल: ॥ ४५ ॥

Đây là em gái của ngươi—một thiếu nữ đáng thương, như con gái của chính ngươi. Ngươi vốn thương kẻ khốn cùng; vì thế ngươi không nên giết người hiền lành, cát tường này, mà hãy nuôi dưỡng bằng tình thương.

Verse 46

श्रीशुक उवाच एवं स सामभिर्भेदैर्बोध्यमानोऽपि दारुण: । न न्यवर्तत कौरव्य पुरुषादाननुव्रत: ॥ ४६ ॥

Śukadeva nói: Hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru, dù được khuyên răn bằng lời hòa nhã và cách phân giải, Kaṁsa tàn bạo vẫn không lui; vì hắn theo bản tính rākṣasa. Hắn chẳng màng quả báo tội lỗi, ở đời này hay đời sau.

Verse 47

निर्बन्धं तस्य तं ज्ञात्वा विचिन्त्यानकदुन्दुभि: । प्राप्तं कालं प्रतिव्योढुमिदं तत्रान्वपद्यत ॥ ४७ ॥

Thấy Kaṁsa quyết tâm giết em gái Devakī, Vasudeva (Ānakadundubhi) suy nghĩ thật sâu xa. Trước hiểm họa tử vong đang kề cận, ông liền nương theo một kế khác ngay tại đó.

Verse 48

मृत्युर्बुद्धिमतापोह्यो यावद्बुद्धिबलोदयम् । यद्यसौ न निवर्तेत नापराधोऽस्ति देहिन: ॥ ४८ ॥

Chừng nào còn trí tuệ và sức lực thân xác, người có trí nên cố tránh cái chết; đó là bổn phận của mọi kẻ mang thân. Nhưng nếu dù nỗ lực vẫn không tránh được tử thần, thì người đối diện cái chết không mắc tội lỗi.

Verse 49

प्रदाय मृत्यवे पुत्रान् मोचये कृपणामिमाम् । सुता मे यदि जायेरन् मृत्युर्वा न म्रियेत चेत् ॥ ४९ ॥ विपर्ययो वा किं न स्याद् गतिर्धातुर्दुरत्यया । उपस्थितो निवर्तेत निवृत्त: पुनरापतेत् ॥ ५० ॥

Vasudeva suy nghĩ: Trao các con trai ta cho Kaṁsa—kẻ như hiện thân của tử thần—ta sẽ cứu Devakī đáng thương này. Có lẽ các con ta chưa kịp sinh ra thì Kaṁsa đã chết; hoặc theo vận hành khó lường của định mệnh, một người con của ta sẽ giết hắn. Vậy trước mắt ta cứ hứa giao con để mối đe dọa tức thời lắng xuống; về sau nếu Kaṁsa chết, ta sẽ chẳng còn gì phải sợ.

Verse 50

प्रदाय मृत्यवे पुत्रान् मोचये कृपणामिमाम् । सुता मे यदि जायेरन् मृत्युर्वा न म्रियेत चेत् ॥ ४९ ॥ विपर्ययो वा किं न स्याद् गतिर्धातुर्दुरत्यया । उपस्थितो निवर्तेत निवृत्त: पुनरापतेत् ॥ ५० ॥

Vasudeva suy nghĩ: Trao các con trai ta cho Kaṁsa—kẻ như hiện thân của tử thần—ta sẽ cứu Devakī đáng thương này. Có lẽ các con ta chưa kịp sinh ra thì Kaṁsa đã chết; hoặc theo vận hành khó lường của định mệnh, một người con của ta sẽ giết hắn. Vậy trước mắt ta cứ hứa giao con để mối đe dọa tức thời lắng xuống; về sau nếu Kaṁsa chết, ta sẽ chẳng còn gì phải sợ.

Verse 51

अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो-रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति । एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्य:शरीरसंयोगवियोगहेतु: ॥ ५१ ॥

Như ngọn lửa vì một nguyên do vô hình mà vượt qua khúc gỗ này để bén sang khúc gỗ khác—đó là định mệnh. Cũng vậy, việc sinh linh kết hợp với một thân xác rồi lìa bỏ một thân xác khác thật khó lường; không có nguyên nhân nào ngoài thiên mệnh ẩn kín ấy.

Verse 52

एवं विमृश्य तं पापं यावदात्मनिदर्शनम् । पूजयामास वै शौरिर्बहुमानपुर:सरम् ॥ ५२ ॥

Sau khi suy xét đến mức hiểu biết của mình, Śauri Vasudeva đã đến trước Kaṁsa tội lỗi ấy với lòng kính trọng sâu xa và cung kính trình bày đề nghị của mình.

Verse 53

प्रसन्नवदनाम्भोजो नृशंसं निरपत्रपम् । मनसा दूयमानेन विहसन्निदमब्रवीत् ॥ ५३ ॥

Vì Devakī đang gặp hiểm nguy, tâm Vasudeva đầy lo âu; nhưng để làm vừa lòng Kaṁsa tàn bạo, vô liêm sỉ và tội lỗi, ông bèn mỉm cười bề ngoài rồi nói như sau.

Verse 54

श्रीवसुदेव उवाच न ह्यस्यास्ते भयं सौम्य यद् वैसाहाशरीरवाक् । पुत्रान् समर्पयिष्येऽस्या यतस्ते भयमुत्थितम् ॥ ५४ ॥

Vasudeva nói: Hỡi người hiền hòa, ngươi không cần sợ em gái Devakī vì lời điềm báo vô hình ấy; nỗi sợ của ngươi phát sinh từ các con trai của nàng. Vì vậy, khi những người con trai ấy ra đời, ta sẽ trao tất cả vào tay ngươi.

Verse 55

श्रीशुक उवाच स्वसुर्वधान्निववृते कंसस्तद्वाक्यसारवित् । वसुदेवोऽपि तं प्रीत: प्रशस्य प्राविशद् गृहम् ॥ ५५ ॥

Śrī Śukadeva tiếp lời: Kaṁsa hiểu rõ ý tứ trong lời Vasudeva và đặt trọn niềm tin nơi đó, nên đã thôi không giết em gái mình. Vasudeva cũng hài lòng với Kaṁsa, lại khen ngợi để trấn an thêm, rồi bước vào nhà mình.

Verse 56

अथ काल उपावृत्ते देवकी सर्वदेवता । पुत्रान् प्रसुषुवे चाष्टौ कन्यां चैवानुवत्सरम् ॥ ५६ ॥

Rồi theo dòng thời gian, mỗi năm đến đúng kỳ, Devakī—mẹ của chư thiên—lần lượt sinh con. Như vậy nàng sinh tám người con trai nối tiếp nhau và một người con gái.

Verse 57

कीर्तिमन्तं प्रथमजं कंसायानकदुन्दुभि: । अर्पयामास कृच्छ्रेण सोऽनृतादतिविह्वल: ॥ ५७ ॥

Vì sợ trở thành kẻ nói dối do thất hứa, Vasudeva (Ānakadundubhi) vô cùng bấn loạn; nên trong đau đớn ông đã trao người con đầu lòng tên Kīrtimān vào tay Kaṁsa.

Verse 58

किं दु:सहं नु साधूनां विदुषां किमपेक्षितम् । किमकार्यं कदर्याणां दुस्त्यजं किं धृतात्मनाम् ॥ ५८ ॥

Đối với các bậc thánh hiền kiên trú trong chân thật, nỗi khổ nào là không thể chịu? Đối với người sùng kính thanh tịnh biết Đấng Tối Thượng là cốt tủy, còn mong cầu gì nữa? Với kẻ hèn kém, việc gì là điều cấm? Và với người đã quy phục dưới liên hoa túc của Śrī Kṛṣṇa, điều gì là không thể xả bỏ vì Ngài?

Verse 59

द‍ृष्ट्वा समत्वं तच्छौरे: सत्ये चैव व्यवस्थितिम् । कंसस्तुष्टमना राजन् प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ५९ ॥

Tâu Đại vương, khi Kaṁsa thấy Vasudeva an trú trong chân thật và hoàn toàn bình đẳng khi trao đứa trẻ, hắn rất vui mừng; mỉm cười, hắn nói như sau.

Verse 60

प्रतियातु कुमारोऽयं न ह्यस्मादस्ति मे भयम् । अष्टमाद् युवयोर्गर्भान्मृत्युर्मे विहित: किल ॥ ६० ॥

Hỡi Vasudeva, hãy đem đứa trẻ này về và trở về nhà. Ta không sợ đứa con đầu của ngươi. Cái chết của ta được định bởi đứa con thứ tám sinh từ ngươi và Devakī.

Verse 61

तथेति सुतमादाय ययावानकदुन्दुभि: । नाभ्यनन्दत तद्वाक्यमसतोऽविजितात्मन: ॥ ६१ ॥

Vasudeva, còn gọi là Ānakadundubhi, đáp: “Vâng,” rồi bồng con trở về nhà. Nhưng vì Kaṁsa vô hạnh và không tự chế, Vasudeva không thể đặt niềm tin vào lời hắn.

Verse 62

नन्दाद्या ये व्रजे गोपा याश्चामीषां च योषित: । वृष्णयो वसुदेवाद्या देवक्याद्या यदुस्त्रिय: ॥ ६२ ॥ सर्वे वै देवताप्राया उभयोरपि भारत । ज्ञातयो बन्धुसुहृदो ये च कंसमनुव्रता: ॥ ६३ ॥

Dân cư Vraja do Nanda Mahārāja đứng đầu—các mục đồng và vợ họ—và cũng vậy, dòng Vṛṣṇi do Vasudeva và Devakī đứng đầu, cùng các phụ nữ của dòng Yadu, hỡi bậc ưu tú trong hậu duệ Bharata, tất cả đều là chư thiên. Thân quyến, bạn hữu, người thiện chí của Nanda và Vasudeva, thậm chí những kẻ bề ngoài có vẻ là kẻ theo Kaṁsa, cũng đều là chư thiên.

Verse 63

नन्दाद्या ये व्रजे गोपा याश्चामीषां च योषित: । वृष्णयो वसुदेवाद्या देवक्याद्या यदुस्त्रिय: ॥ ६२ ॥ सर्वे वै देवताप्राया उभयोरपि भारत । ज्ञातयो बन्धुसुहृदो ये च कंसमनुव्रता: ॥ ६३ ॥

Hỡi Đức vua Parikshit, những cư dân của Vrindavana, đứng đầu là Nanda Maharaja cùng các mục đồng và vợ của họ, cũng như các hậu duệ của triều đại Vrishni, đứng đầu là Vasudeva và Devaki, tất cả đều là những chư thiên từ các cõi trời. Ngay cả những người bề ngoài có vẻ là tay sai của Kamsa cũng đều là chư thiên.

Verse 64

एतत् कंसाय भगवाञ्छशंसाभ्येत्य नारद: । भूमेर्भारायमाणानां दैत्यानां च वधोद्यमम् ॥ ६४ ॥

Một lần nọ, hiền giả Narada vĩ đại đã đến gặp Kamsa và thông báo cho hắn biết về việc những kẻ ác quỷ, gánh nặng của trái đất, sẽ bị tiêu diệt như thế nào. Do đó, Kamsa rơi vào nỗi sợ hãi và nghi ngờ to lớn.

Verse 65

ऋषेर्विनिर्गमे कंसो यदून् मत्वा सुरानिति । देवक्या गर्भसम्भूतं विष्णुं च स्ववधं प्रति ॥ ६५ ॥ देवकीं वसुदेवं च निगृह्य निगडैर्गृहे । जातं जातमहन् पुत्रं तयोरजनशङ्कया ॥ ६६ ॥

Sau khi hiền giả Narada rời đi, Kamsa nghĩ rằng tất cả thành viên của triều đại Yadu đều là chư thiên và bất kỳ đứa trẻ nào sinh ra từ bụng Devaki đều có thể là Vishnu. Vì sợ chết, Kamsa đã bắt giữ Vasudeva và Devaki rồi xiềng xích họ bằng dây xích sắt. Nghi ngờ mỗi đứa trẻ đều là Vishnu, Kamsa đã giết từng đứa một vì lời tiên tri rằng Vishnu sẽ giết hắn.

Verse 66

ऋषेर्विनिर्गमे कंसो यदून् मत्वा सुरानिति । देवक्या गर्भसम्भूतं विष्णुं च स्ववधं प्रति ॥ ६५ ॥ देवकीं वसुदेवं च निगृह्य निगडैर्गृहे । जातं जातमहन् पुत्रं तयोरजनशङ्कया ॥ ६६ ॥

Sau khi hiền giả Narada rời đi, Kamsa nghĩ rằng tất cả thành viên của triều đại Yadu đều là chư thiên và bất kỳ đứa trẻ nào sinh ra từ bụng Devaki đều có thể là Vishnu. Vì sợ chết, Kamsa đã bắt giữ Vasudeva và Devaki rồi xiềng xích họ bằng dây xích sắt. Nghi ngờ mỗi đứa trẻ đều là Vishnu, Kamsa đã giết từng đứa một vì lời tiên tri rằng Vishnu sẽ giết hắn.

Verse 67

मातरं पितरं भ्रातृन् सर्वांश्च सुहृदस्तथा । घ्नन्ति ह्यसुतृपो लुब्धा राजान: प्रायशो भुवि ॥ ६७ ॥

Những vị vua tham lam hưởng thụ dục lạc trên trái đất này hầu như luôn giết kẻ thù của mình một cách bừa bãi. Để thỏa mãn ý thích của riêng mình, họ có thể giết bất cứ ai, ngay cả cha mẹ, anh em hoặc bạn bè của họ.

Verse 68

आत्मानमिह सञ्जातं जानन्प्राग् विष्णुना हतम् । महासुरं कालनेमिं यदुभि: स व्यरुध्यत ॥ ६८ ॥

Nghe Nārada nói rằng đời trước mình là đại ác quỷ Kālanemi bị Viṣṇu giết, Kaṁsa liền sinh lòng đố kỵ với tất cả những ai liên hệ đến dòng Yadu.

Verse 69

उग्रसेनं च पितरं यदुभोजान्धकाधिपम् । स्वयं निगृह्य बुभुजे शूरसेनान् महाबल: ॥ ६९ ॥

Kaṁsa đầy uy lực đã tự tay giam giữ cha mình là Ugrasena, vị chúa của các dòng Yadu, Bhoja và Andhaka, rồi đích thân cai trị các xứ Śūrasena.