Adhyaya 9

Verse 1

मैत्रेय उवाच त एवमुत्सन्नभया उरुक्रमे कृतावनामा: प्रययुस्त्रिविष्टपम् । सहस्रशीर्षापि ततो गरुत्मता मधोर्वनं भृत्यदिद‍ृक्षया गत: ॥ १ ॥

Đại hiền Maitreya nói: Khi được Urukrama trấn an, chư thiên hết sợ hãi, đảnh lễ rồi trở về cõi trời. Bấy giờ Đức Chúa, không khác với hóa thân Sahasraśīrṣā, cưỡi trên lưng Garuḍa và đến rừng Madhuvana để thăm người tôi tớ-bhakta của Ngài là Dhruva.

Verse 2

स वै धिया योगविपाकतीव्रया हृत्पद्मकोशे स्फुरितं तडित्प्रभम् । तिरोहितं सहसैवोपलक्ष्य बहि:स्थितं तदवस्थं ददर्श ॥ २ ॥

Nhờ quả chín của yoga sâu dày, hình tướng của Chúa, rực sáng như tia chớp, hiện lên trong đóa sen nơi tim Dhruva Mahārāja; bỗng nhiên hình ấy biến mất. Dhruva bối rối, thiền định bị đứt; nhưng vừa mở mắt, ngài thấy ngay Đấng Tối Thượng hiện diện trước mặt, đúng như ngài vẫn thấy trong lòng mình.

Verse 3

तद्दर्शनेनागतसाध्वस: क्षिता- ववन्दताङ्गं विनमय्य दण्डवत् । द‍ृग्भ्यां प्रपश्यन् प्रपिबन्निवार्भक- श्चुम्बन्निवास्येन भुजैरिवाश्लिषन् ॥ ३ ॥

Khi thấy Chúa ngay trước mặt, Dhruva Mahārāja run rẩy vì lòng sùng kính và phủ phục xuống đất theo lễ dandanvat. Trong cơn xuất thần của tình yêu thiêng, ngài như uống lấy dung nhan Chúa bằng đôi mắt, như hôn bàn chân sen bằng miệng, và như ôm lấy Ngài bằng đôi tay.

Verse 4

स तं विवक्षन्तमतद्विदं हरि- र्ज्ञात्वास्य सर्वस्य च हृद्यवस्थित: । कृताञ्जलिं ब्रह्ममयेन कम्बुना पस्पर्श बालं कृपया कपोले ॥ ४ ॥

Dù Dhruva Mahārāja chỉ là một cậu bé, ngài muốn dâng lời cầu nguyện lên Đấng Tối Thượng bằng ngôn từ xứng đáng, nhưng vì non nớt nên chưa thể thốt ra. Hari, Đấng ngự trong tim mọi loài, hiểu rõ tình thế ấy. Bởi lòng thương vô điều kiện, Ngài chạm chiếc tù và thiêng liêng lên trán/má của Dhruva đang chắp tay đứng trước mặt.

Verse 5

स वै तदैव प्रतिपादितां गिरं दैवीं परिज्ञातपरात्मनिर्णय: । तं भक्तिभावोऽभ्यगृणादसत्वरं परिश्रुतोरुश्रवसं ध्रुवक्षिति: ॥ ५ ॥

Ngay lúc ấy, Dhruva Mahārāja được ban lời nói thiêng và thấu hiểu kết luận của Veda, nhận định chắc chắn về Chân Lý Tuyệt Đối. Theo con đường bhakti dâng lên Śrī Hari, Đấng danh tiếng vang khắp, Dhruva—người về sau sẽ nhận Dhruvaloka bất hoại ngay cả trong thời kỳ pralaya—đã dâng những lời cầu nguyện chín chắn, rõ ràng và quyết định.

Verse 6

ध्रुव उवाच योऽन्त: प्रविश्य मम वाचमिमां प्रसुप्तां सञ्जीवयत्यखिलशक्तिधर: स्वधाम्ना । अन्यांश्च हस्तचरणश्रवणत्वगादीन् प्राणान्नमो भगवते पुरुषाय तुभ्यम् ॥ ६ ॥

Dhruva nói: Lạy Chúa của con, Ngài toàn năng. Khi Ngài đi vào trong con, Ngài làm sống dậy lời nói đang ngủ yên của con; và cả tay chân, thính giác, xúc giác cùng mọi giác quan, cũng như sinh lực, đều được Ngài hồi sinh bằng vinh quang của chính cõi Ngài. Con xin đảnh lễ Ngài, hỡi Bhagavān, Đấng Tối Thượng.

Verse 7

एकस्त्वमेव भगवन्निदमात्मशक्त्या मायाख्ययोरुगुणया महदाद्यशेषम् । सृष्ट्वानुविश्य पुरुषस्तदसद्गुणेषु नानेव दारुषु विभावसुवद्विभासि ॥ ७ ॥

Lạy Đức Bhagavān, Ngài là Đấng Tối Thượng duy nhất; bằng tự năng lực của Ngài—māyā đầy các guṇa rộng lớn—Ngài tạo ra mahattattva và toàn thể vũ trụ. Rồi với tư cách Puruṣa, Ngài đi vào trong đó như Paramātmā, và theo các guṇa tạm bợ của tự nhiên mà hiện bày muôn vẻ, như lửa vào những khúc gỗ hình dạng khác nhau thì cháy rực theo nhiều cách.

Verse 8

त्वद्दत्तया वयुनयेदमचष्ट विश्वं सुप्तप्रबुद्ध इव नाथ भवत्प्रपन्न: । तस्यापवर्ग्यशरणं तव पादमूलं विस्मर्यते कृतविदा कथमार्तबन्धो ॥ ८ ॥

Lạy Nātha, nhờ tri kiến Ngài ban, Brahmā—kẻ quy phục Ngài—thấy và hiểu toàn vũ trụ như người vừa tỉnh ngủ liền nhận rõ bổn phận trước mắt. Gốc chân sen của Ngài là nơi nương tựa duy nhất cho người cầu giải thoát, và Ngài là bạn của kẻ khổ đau; vậy bậc học giả có tri thức viên mãn sao có thể quên Ngài?

Verse 9

नूनं विमुष्टमतयस्तव मायया ते ये त्वां भवाप्ययविमोक्षणमन्यहेतो: । अर्चन्ति कल्पकतरुं कुणपोपभोग्य- मिच्छन्ति यत्स्पर्शजं निरयेऽपि नृणाम् ॥ ९ ॥

Những ai thờ phụng Ngài chỉ để thỏa mãn khoái lạc của “túi da” này hẳn đã bị māyā của Ngài làm mê mất trí. Dẫu có Ngài—như cây như ý và là Đấng giải thoát khỏi sinh tử—kẻ ngu (như con) vẫn xin ân huệ cho dục lạc giác quan, điều mà ngay cả kẻ ở cảnh địa ngục cũng có thể hưởng.

Verse 10

या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म ध्यानाद्भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् । सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत् किं त्वन्तकासिलुलितात्पततां विमानात् ॥ १० ॥

Lạy Nātha, niềm an lạc siêu việt mà chúng hữu thân nhận được do thiền định nơi chân sen của Ngài, hoặc do nghe vinh quang Ngài từ các bhakta thanh tịnh, là vô hạn; nó vượt xa brahmānanda—niềm vui tưởng mình hòa tan vào Brahman vô tướng. Nếu brahmānanda còn bị đánh bại bởi hỷ lạc của bhakti, thì nói gì đến lạc thú cõi trời tạm bợ, bị lưỡi gươm của thời gian chém đứt, rồi cuối cùng rơi xuống như rớt khỏi vimāna.

Verse 11

भक्तिं मुहु: प्रवहतां त्वयि मे प्रसङ्गो भूयादनन्त महताममलाशयानाम् । येनाञ्जसोल्बणमुरुव्यसनं भवाब्धिं नेष्ये भवद्गुणकथामृतपानमत्त: ॥ ११ ॥

Dhruva Mahārāja thưa: Lạy Chúa Ananta vô biên, xin ban cho con được gần gũi các bậc đại bhakta tâm hồn thanh tịnh, những người luôn dâng hiến tình yêu bhakti cho Ngài như sóng sông chảy mãi. Nhờ con đường bhakti ấy, con chắc chắn sẽ vượt qua biển sinh tử đầy những làn sóng hiểm nguy bừng cháy như lửa, vì con đang say mê uống mật cam lồ của những câu chuyện về phẩm tính và līlā vĩnh hằng của Ngài.

Verse 12

ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीश मर्त्यं ये चान्वद: सुतसुहृद्गृहवित्तदारा: । ये त्वब्जनाभ भवदीयपदारविन्द सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गा: ॥ १२ ॥

Lạy Đấng Liên Hoa Tề! Ai được gần gũi một tín đồ có trái tim say mê hương thơm nơi chân sen của Ngài thì không còn luyến ái thân xác, cũng chẳng màng con cái, bạn bè, nhà cửa, của cải và vợ—những điều người thế tục vô cùng yêu quý.

Verse 13

तिर्यङ्‌नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य मर्त्यादिभि: परिचितं सदसद्विशेषम् । रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यनेकं नात: परं परम वेद्मि न यत्र वाद: ॥ १३ ॥

Lạy Chúa Tối Thượng, Đấng Vô Sinh! Con biết muôn loài—thú vật, cây cối, chim muông, loài bò sát, chư thiên, a-tu-la và loài người—lan khắp vũ trụ do tổng năng lượng vật chất mà có, khi hiện khi ẩn. Nhưng hình tướng tối thượng mà nay con chiêm ngưỡng nơi Ngài, con chưa từng biết; mọi lối biện luận nay đều dứt.

Verse 14

कल्पान्त एतदखिलं जठरेण गृह्णन् शेते पुमान्स्वद‍ृगनन्तसखस्तदङ्के । यन्नाभिसिन्धुरुहकाञ्चनलोकपद्म- गर्भे द्युमान्भगवते प्रणतोऽस्मि तस्मै ॥ १४ ॥

Lạy Chúa của con! Vào cuối mỗi kiếp, Đức Viṣṇu Garbhodakaśāyī thu nhiếp mọi biểu hiện trong vũ trụ vào bụng Ngài và nằm trên lòng Ananta Śeṣa. Từ rốn Ngài mọc lên một đóa sen vàng, và trên đó Brahmā được sinh ra. Con hiểu Ngài chính là Đấng Tối Thượng ấy; vì vậy con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 15

त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविबुद्ध आत्मा कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीश: । यद्बुद्ध्यवस्थितिमखण्डितया स्वद‍ृष्टय‍ा द्रष्टा स्थितावधिमखो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १५ ॥

Lạy Chúa của con! Ngài là Linh Ngã vĩnh viễn giải thoát, hoàn toàn thanh tịnh và giác ngộ; là Paramātmā bất biến, Ađi-Puruṣa, Bhagavān đầy đủ sáu uy lực, và là Chủ tể muôn đời của ba guṇa. Bằng ánh nhìn siêu việt không gián đoạn, Ngài là chứng nhân tối thượng của mọi trạng thái hoạt động trí tuệ. Là Viṣṇu, Ngài duy trì mọi việc của vũ trụ, nhưng vẫn siêu nhiên, tách biệt, và là Đấng thọ hưởng quả của mọi tế lễ.

Verse 16

यस्मिन्विरुद्धगतयो ह्यनिशं पतन्ति विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्यात् । तद्ब्रह्म विश्वभवमेकमनन्तमाद्य- मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ १६ ॥

Lạy Chúa của con! Trong sự hiển lộ vô tướng (Brahman) của Ngài luôn có hai dòng đối nghịch—tri thức và vô minh—và các năng lực đa dạng của Ngài không ngừng biểu hiện theo thứ tự. Brahman ấy là một, không phân chia, nguyên thủy, bất biến, vô hạn và thuần lạc; chính là nguyên nhân của sự biểu hiện thế giới. Vì Ngài chính là Brahman ấy, con xin quy phục và đảnh lễ Ngài.

Verse 17

सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादपद्म- माशीस्तथानुभजत: पुरुषार्थमूर्ते: । अप्येवमर्य भगवान्परिपाति दीनान् वाश्रेव वत्सकमनुग्रहकातरोऽस्मान् ॥ १७ ॥

Lạy Đức Bhagavan, Ngài là nguồn ban phúc chân thật và là hiện thân của mọi mục đích tối thượng. Với người phụng sự Ngài bằng bhakti vô cầu, việc thờ phụng đôi chân sen của Ngài cao quý hơn cả vương quyền. Với kẻ mộ đạo còn ngu muội như con, Ngài nuôi dưỡng bằng lòng từ bi vô điều kiện, như bò mẹ chăm bê mới sinh bằng sữa và sự che chở.

Verse 18

मैत्रेय उवाच अथाभिष्टुत एवं वै सत्सङ्कल्पेन धीमता । भृत्यानुरक्तो भगवान् प्रतिनन्द्येदमब्रवीत् ॥ १८ ॥

Đại hiền triết Maitreya nói: Hỡi Vidura, khi Dhruva Mahārāja—người có thiện ý và trí tuệ—kết thúc lời cầu nguyện, Đức Bhagavan, Đấng đầy ân tình với các bhakta và tôi tớ của Ngài, đã tán thán và phán như sau.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच वेदाहं ते व्यवसितं हृदि राजन्यबालक । तत्प्रयच्छामि भद्रं ते दुरापमपि सुव्रत ॥ १९ ॥

Đức Bhagavan phán: Hỡi Dhruva, con của bậc vương giả, Ta biết rõ quyết tâm và ước nguyện trong lòng con. Cầu phúc lành đến với con, người giữ giới hạnh. Dẫu điều ấy khó thành, Ta vẫn sẽ ban cho con được viên mãn.

Verse 20

नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति । यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम् ॥ २० ॥ मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्‍नु परस्तात्कल्पवासिनाम् । धर्मोऽग्नि: कश्यप: शुक्रो मुनयो ये वनौकस: । चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारका: ॥ २१ ॥

Đức Bhagavan tiếp lời: Hỡi Dhruva, Ta sẽ ban cho con hành tinh rực sáng gọi là Dhruvaloka (Sao Bắc Cực), vẫn tồn tại ngay cả sau pralaya vào cuối một kalpa. Chưa ai từng cai trị nơi ấy; quanh đó là vòng chuyển động của các hành tinh, chòm sao và tinh tú. Mọi thiên thể đều xoay quanh nó như bò đi vòng quanh cọc giữa để giã hạt. Giữ Dhruvaloka ở bên phải, các vì sao là nơi cư ngụ của các đại hiền triết như Dharma, Agni, Kaśyapa và Śukra cũng tuần hành quanh đó.

Verse 21

नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति । यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम् ॥ २० ॥ मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्‍नु परस्तात्कल्पवासिनाम् । धर्मोऽग्नि: कश्यप: शुक्रो मुनयो ये वनौकस: । चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारका: ॥ २१ ॥

Đức Bhagavan tiếp lời: Hỡi Dhruva, Ta sẽ ban cho con hành tinh rực sáng gọi là Dhruvaloka (Sao Bắc Cực), vẫn tồn tại ngay cả sau pralaya vào cuối một kalpa. Chưa ai từng cai trị nơi ấy; quanh đó là vòng chuyển động của các hành tinh, chòm sao và tinh tú. Mọi thiên thể đều xoay quanh nó như bò đi vòng quanh cọc giữa để giã hạt. Giữ Dhruvaloka ở bên phải, các vì sao là nơi cư ngụ của các đại hiền triết như Dharma, Agni, Kaśyapa và Śukra cũng tuần hành quanh đó.

Verse 22

प्रस्थिते तु वनं पित्रा दत्त्वा गां धर्मसंश्रय: । षट्-त्रिंशद्वर्षसाहस्रं रक्षिताव्याहतेन्द्रिय: ॥ २२ ॥

Khi phụ vương ngươi vào rừng và trao vương quyền cho ngươi, ngươi nương tựa Chánh pháp mà cai trị toàn cõi thế gian liên tục trong ba mươi sáu nghìn năm. Các căn của ngươi vẫn mạnh mẽ như nay, và ngươi sẽ không già.

Verse 23

त्वद्भ्रातर्युत्तमे नष्टे मृगयायां तु तन्मना: । अन्वेषन्ती वनं माता दावाग्निं सा प्रवेक्ष्यति ॥ २३ ॥

Về sau, em trai ngươi là Uttama sẽ vào rừng đi săn; khi tâm trí chìm trong cuộc săn, nó sẽ bị giết. Mẹ kế Suruci, điên cuồng vì nỗi đau mất con, sẽ vào rừng tìm kiếm, nhưng sẽ bị lửa rừng nuốt chửng.

Verse 24

इष्ट्वा मां यज्ञहृदयं यज्ञै: पुष्कलदक्षिणै: । भुक्त्वा चेहाशिष: सत्या अन्ते मां संस्मरिष्यसि ॥ २४ ॥

Ta là trái tim của mọi tế lễ. Ngươi sẽ cử hành nhiều đại tế lễ với lễ vật và bố thí dồi dào để thờ phụng Ta. Nhờ vậy ngươi hưởng các phúc lành chân thật trong đời này, và đến lúc lâm chung ngươi sẽ nhớ đến Ta.

Verse 25

ततो गन्तासि मत्स्थानं सर्वलोकनमस्कृतम् । उपरिष्टाद‍ृषिभ्यस्त्वं यतो नावर्तते गत: ॥ २५ ॥

Rồi sau khi rời bỏ thân này, ngươi sẽ đến cõi của Ta, nơi được cư dân mọi thế giới kính lễ. Cõi ấy ở trên các hành tinh của bảy vị ṛṣi; một khi đã đến đó, ngươi sẽ không phải trở lại thế giới vật chất này nữa.

Verse 26

मैत्रेय उवाच इत्यर्चित: स भगवानतिदिश्यात्मन: पदम् । बालस्य पश्यतो धाम स्वमगाद्गरुडध्वज: ॥ २६ ॥

Đại hiền Maitreya nói: Được cậu bé Dhruva tôn thờ và kính lễ như vậy, rồi ban cho cậu nơi cư ngụ của chính Ngài, Đức Viṣṇu—Đấng mang cờ hiệu Garuḍa—đã trở về thánh cảnh của Ngài ngay trước mắt Dhruva.

Verse 27

सोऽपि सङ्कल्पजं विष्णो: पादसेवोपसादितम् । प्राप्य सङ्कल्पनिर्वाणं नातिप्रीतोऽभ्यगात्पुरम् ॥ २७ ॥

Dù đã đạt được kết quả của chí nguyện nhờ phụng thờ đôi chân sen của Đức Viṣṇu, Dhruva Mahārāja vẫn không mấy hoan hỷ; vì thế ngài trở về kinh thành của mình.

Verse 28

विदुर उवाच सुदुर्लभं यत्परमं पदं हरे- र्मायाविनस्तच्चरणार्चनार्जितम् । लब्ध्वाप्यसिद्धार्थमिवैकजन्मना कथं स्वमात्मानममन्यतार्थवित् ॥ २८ ॥

Vidura hỏi: Thưa bậc Bà-la-môn, cảnh giới tối thượng của Đức Hari thật khó đạt; chỉ nhờ bhakti thanh tịnh—sự thờ phụng đôi chân Ngài—mới có thể đắc. Dhruva đạt được ngay trong một đời và rất minh triết; vậy sao ngài vẫn không hoan hỷ?

Verse 29

मैत्रेय उवाच मातु: सपत्‍न्या वाग्बाणैर्हृदि विद्धस्तु तान् स्मरन् । नैच्छन्मुक्तिपतेर्मुक्तिं तस्मात्तापमुपेयिवान् ॥ २९ ॥

Maitreya đáp: Trái tim Dhruva bị mũi tên lời cay nghiệt của mẹ kế đâm thấu; nhớ mãi điều ấy, ngài thậm chí không cầu giải thoát nơi Đấng ban giải thoát. Cuối cùng, khi Bhagavān hiện ra trước mặt, ngài chỉ hổ thẹn vì những đòi hỏi thế tục trong tâm mình.

Verse 30

ध्रुव उवाच समाधिना नैकभवेन यत्पदं विदु: सनन्दादय ऊर्ध्वरेतस: । मासैरहं षड्‌भिरमुष्य पादयो- श्छायामुपेत्यापगत: पृथङ्‍मति: ॥ ३० ॥

Dhruva tự nhủ: Được nương dưới bóng đôi chân sen của Chúa không phải việc thường; ngay cả các đại brahmacārī như Sanandana, nhập định sâu, cũng chỉ đạt sau vô số đời. Ta đạt trong sáu tháng, nhưng vì nghĩ khác ý Chúa, ta đã sa khỏi vị trí của mình.

Verse 31

अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिद: पादमूलं गत्वायाचे यदन्तवत् ॥ ३१ ॥

Ôi, hãy nhìn sự dại dột của kẻ bất hạnh như ta! Ta đã đến dưới chân sen của Đấng có thể cắt đứt vòng sinh tử, vậy mà vì ngu muội lại cầu xin những điều chóng tàn.

Verse 32

मतिर्विदूषिता देवै: पतद्‌भिरसहिष्णुभि: । यो नारदवचस्तथ्यं नाग्राहिषमसत्तम: ॥ ३२ ॥

Các chư thiên ở cõi cao cũng phải rơi xuống trở lại; vì thế họ ganh tỵ khi ta được nâng lên Vaikuṇṭha nhờ bhakti. Những vị không chịu nổi ấy đã làm trí tuệ ta tán loạn; bởi vậy ta không thể tiếp nhận ân huệ chân thật là lời dạy xác thực của hiền thánh Nārada.

Verse 33

दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नद‍ृक् । तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥

Ta bị năng lực huyễn ảo chi phối; không biết sự thật, như kẻ đang ngủ trong lòng nàng. Với cái nhìn nhị nguyên, ta thấy chính anh em mình là kẻ thù và đau đớn trong tim, lầm tưởng: “Họ là kẻ thù của ta.”

Verse 34

मयैतत्प्रार्थितं व्यर्थं चिकित्सेव गतायुषि । प्रसाद्य जगदात्मानं तपसा दुष्प्रसादनम् । भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जित: ॥ ३४ ॥

Điều ta cầu xin thật vô ích, như chữa trị cho người đã hết thọ mạng. Dù bằng khổ hạnh ta đã làm hài lòng Đấng Jagad-Ātman khó làm vừa lòng, nhưng ta bất hạnh thay: dù gặp chính Chúa có thể cắt đứt dây ràng buộc sinh tử, ta vẫn lại cầu xin những điều thuộc về cõi đời ấy.

Verse 35

वाराज्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितो बत । ईश्वरात्क्षीणपुण्येन फलीकारानिवाधन: ॥ ३५ ॥

Vì sự ngu muội và phước đức cạn mỏng, dù Chúa ban cho ta cơ hội phụng sự gần gũi Ngài, ta vẫn chỉ cầu danh tiếng, vinh quang và thịnh vượng vật chất. Ta giống kẻ nghèo làm hài lòng một hoàng đế vĩ đại sẵn sàng cho bất cứ điều gì, nhưng vì vô minh chỉ xin vài hạt gạo đã xay vỡ.

Verse 36

मैत्रेय उवाच न वै मुकुन्दस्य पदारविन्दयोरजोजुषस्तात भवाद‍ृशा जना: । वाञ्छन्ति तद्दास्यमृतेऽर्थमात्मनोयद‍ृच्छया लब्धमन:समृद्धय: ॥ ३६ ॥

Đại hiền Maitreya tiếp lời: Hỡi Vidura, những người như ông—bhakta thanh tịnh của chân sen Mukunda, luôn gắn bó với mật ngọt nơi chân sen ấy—chỉ mãn nguyện trong việc phụng sự chân sen của Chúa. Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, họ vẫn an túc; vì vậy họ không cầu xin sự thịnh vượng vật chất nơi Ngài.

Verse 37

आकर्ण्यात्मजमायान्तं सम्परेत्य यथागतम् । राजा न श्रद्दधे भद्रमभद्रस्य कुतो मम ॥ ३७ ॥

Khi vua Uttānapāda nghe tin con trai mình, Dhruva, đang trở về—như thể sống lại sau cái chết—ngài vẫn không thể tin ngay. Tự xem mình là kẻ khốn cùng nhất, ngài nghi rằng: “Phúc lành tốt đẹp như thế sao có thể đến với ta?”

Verse 38

श्रद्धाय वाक्यं देवर्षेर्हर्षवेगेन धर्षित: । वार्ताहर्तुरतिप्रीतो हारं प्रादान्महाधनम् ॥ ३८ ॥

Dẫu chưa thể tin lời người đưa tin, nhà vua vẫn đặt trọn niềm tin nơi lời của đại hiền thánh Nārada. Bị cuốn tràn bởi niềm hân hoan trước tin lành ấy, ngài lập tức ban tặng người mang tin một chuỗi vòng cổ vô cùng quý giá.

Verse 39

सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् । ब्राह्मणै: कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभि: ॥ ३९ ॥ शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभि: । निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुक: ॥ ४० ॥

Rồi vua Uttānapāda lên cỗ xe do những tuấn mã kéo, trang sức bằng hoa văn vàng rực rỡ. Ngài được tháp tùng bởi các brāhmaṇa uyên bác, các bậc trưởng lão trong tộc, quan lại, đại thần và bạn hữu thân cận. Giữa tiếng tù và, trống lớn, sáo và lời tụng mantra Veda báo điềm lành, ngài vội rời kinh thành, nôn nao mong được thấy mặt con trai.

Verse 40

सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् । ब्राह्मणै: कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभि: ॥ ३९ ॥ शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभि: । निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुक: ॥ ४० ॥

Rồi vua Uttānapāda lên cỗ xe do những tuấn mã kéo, trang sức bằng hoa văn vàng rực rỡ. Ngài được tháp tùng bởi các brāhmaṇa uyên bác, các bậc trưởng lão trong tộc, quan lại, đại thần và bạn hữu thân cận. Giữa tiếng tù và, trống lớn, sáo và lời tụng mantra Veda báo điềm lành, ngài vội rời kinh thành, nôn nao mong được thấy mặt con trai.

Verse 41

सुनीति: सुरुचिश्चास्य महिष्यौ रुक्‍मभूषिते । आरुह्य शिबिकां सार्धमुत्तमेनाभिजग्मतु: ॥ ४१ ॥

Hai hoàng hậu của vua, Sunīti và Suruci, trang sức vàng rực rỡ, ngồi trên kiệu cùng với người con trai khác là Uttama, và xuất hiện trong đoàn rước ấy.

Verse 42

तं द‍ृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्‌घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥

Thấy Dhruva Mahārāja tiến nhanh về khu rừng nhỏ gần đó, vua Uttānapāda vội vàng xuống khỏi xe. Vì đã lâu ngày khắc khoải nhớ con, nhà vua tràn đầy thương yêu chạy tới, thở dốc và ôm chầm lấy con trai bằng cả hai tay. Nhưng Dhruva nay không còn như trước; nhờ được chạm vào liên hoa túc của Đấng Tối Thượng (Vishvaksena), mọi trói buộc tội lỗi đã tiêu tan và ngài được thanh tịnh hoàn toàn.

Verse 43

तं द‍ृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्‌घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥

Thấy Dhruva, vua Uttānapāda tràn ngập tình thương, xuống khỏi xe và lập tức tiến tới. Với nỗi nhớ mong lâu ngày, nhà vua thở dốc và ôm con bằng cả hai tay. Nhưng Dhruva nay không còn như trước; nhờ chạm vào liên hoa túc của Bhagavān Viśvaksena, mọi ràng buộc tội lỗi đã bị phá tan và ngài được thanh tịnh nhờ sự tiến bộ tâm linh.

Verse 44

अथाजिघ्रन्मुहुर्मूर्ध्नि शीतैर्नयनवारिभि: । स्‍नापयामास तनयं जातोद्दाममनोरथ: ॥ ४४ ॥

Rồi cuộc đoàn tụ với Dhruva Mahārāja đã làm trọn ước nguyện ấp ủ lâu ngày của vua Uttānapāda. Vì thế, nhà vua hết lần này đến lần khác hít thơm đỉnh đầu Dhruva và tắm cho con bằng những dòng lệ lạnh buốt tuôn từ đôi mắt mình.

Verse 45

अभिवन्द्य पितु: पादावाशीर्भिश्चाभिमन्त्रित: । ननाम मातरौ शीर्ष्णा सत्कृत: सज्जनाग्रणी: ॥ ४५ ॥

Rồi Dhruva Mahārāja, bậc ưu tú giữa những người cao quý, trước hết đảnh lễ dưới chân phụ vương và được ban nhiều lời chúc phúc. Sau khi được phụ vương tôn trọng, ngài cúi đầu đảnh lễ dưới chân cả hai người mẹ của mình.

Verse 46

सुरुचिस्तं समुत्थाप्य पादावनतमर्भकम् । परिष्वज्याह जीवेति बाष्पगद्गदया गिरा ॥ ४६ ॥

Suruci, người mẹ trẻ của Dhruva Mahārāja, thấy đứa bé ngây thơ sụp lạy dưới chân mình liền vội đỡ dậy, ôm chặt bằng đôi tay, và trong tiếng nghẹn ngào vì lệ cảm xúc, bà chúc phúc: “Con yêu, hãy sống lâu!”

Verse 47

यस्य प्रसन्नो भगवान् गुणैर्मैत्र्यादिभिर्हरि: । तस्मै नमन्ति भूतानि निम्नमाप इव स्वयम् ॥ ४७ ॥

Người mà nhờ các đức tính như lòng thân thiện khiến Bhagavān Hari hoan hỷ, thì mọi chúng sinh tự nhiên kính lễ người ấy, như nước theo bản tính tự chảy về chỗ thấp.

Verse 48

उत्तमश्च ध्रुवश्चोभावन्योन्यं प्रेमविह्वलौ । अङ्गसङ्गादुत्पुलकावस्रौघं मुहुरूहतु: ॥ ४८ ॥

Uttama và Dhruva—hai anh em—đều ngập tràn trong cơn xuất thần của tình thương. Khi ôm nhau, lông tóc dựng đứng và họ nhiều lần tuôn lệ.

Verse 49

सुनीतिरस्य जननी प्राणेभ्योऽपि प्रियं सुतम् । उपगुह्य जहावाधिं तदङ्गस्पर्शनिर्वृता ॥ ४९ ॥

Sunīti, người mẹ đích thực của Dhruva Mahārāja, ôm chầm lấy đứa con yêu quý hơn cả mạng sống. Mãn nguyện bởi sự chạm thân ấy, bà quên sạch mọi sầu khổ thế gian.

Verse 50

पय: स्तनाभ्यां सुस्राव नेत्रजै: सलिलै: शिवै: । तदाभिषिच्यमानाभ्यां वीर वीरसुवो मुहु: ॥ ५० ॥

Hỡi Vidura, Sunīti—mẹ của một bậc anh hùng—để sữa từ ngực và những giọt lệ cát tường từ mắt. Cả hai đã nhiều lần làm ướt toàn thân Dhruva Mahārāja; đó là điềm lành lớn.

Verse 51

तां शशंसुर्जना राज्ञीं दिष्टय‍ा ते पुत्र आर्तिहा । प्रतिलब्धश्चिरं नष्टो रक्षिता मण्डलं भुव: ॥ ५१ ॥

Dân trong cung ca ngợi hoàng hậu: “Muôn tâu Hoàng hậu, thật là phúc lớn! Con trai của người là bậc diệt trừ khổ não. Đã mất tích từ lâu, nay lại trở về; hẳn ngài sẽ bảo hộ người lâu dài và chấm dứt mọi nỗi đau thế tục của người.”

Verse 52

अभ्यर्चितस्त्वया नूनं भगवान्‌प्रणतार्तिहा । यदनुध्यायिनो धीरा मृत्युं जिग्यु: सुदुर्जयम् ॥ ५२ ॥

Hỡi Hoàng hậu, hẳn bà đã phụng thờ Bhagavān, Đấng xóa tan tai ách cho người quy y; những bậc kiên định luôn thiền niệm về Ngài vượt qua sinh tử luân hồi—một viên mãn vô cùng khó đạt.

Verse 53

लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृप: । आरोप्य करिणीं हृष्ट: स्तूयमानोऽविशत्पुरम् ॥ ५३ ॥

Khi mọi người đều âu yếm ca ngợi Dhruva cùng em trai như thế, nhà vua vô cùng hoan hỷ; ngài cho hai người ngồi trên lưng voi cái và, giữa lời tán tụng của mọi tầng lớp, tiến vào kinh thành.

Verse 54

तत्र तत्रोपसंक्लृप्तैर्लसन्मकरतोरणै: । सवृन्दै: कदलीस्तम्भै: पूगपोतैश्च तद्विधै: ॥ ५४ ॥

Khắp nơi trong thành đều dựng những cổng trang trí lấp lánh hình makara; các cột bằng cây chuối có buồng trái, cùng cây cau với lá và cành, được bày biện rải rác khắp chốn.

Verse 55

चूतपल्लववास:स्रङ्‍मुक्तादामविलम्बिभि: । उपस्कृतं प्रतिद्वारमपां कुम्भै: सदीपकै: ॥ ५५ ॥

Ở mỗi cổng đều đặt đèn sáng và những chum nước lớn; cổng được trang hoàng bằng vải nhiều màu, chuỗi ngọc trai, vòng hoa, và lá xoài rủ xuống.

Verse 56

प्राकारैर्गोपुरागारै: शातकुम्भपरिच्छदै: । सर्वतोऽलड़्क़ृतं श्रीमद्विमानशिखरद्युभि: ॥ ५६ ॥

Trong kinh thành có tường thành, cổng lớn và cung điện vốn đã rất mỹ lệ; dịp này tất cả đều được trang sức bằng vàng ròng. Những mái vòm cung điện lấp lánh, và cả đỉnh các vimāna thiên giới lơ lửng trên thành cũng rực sáng.

Verse 57

मृष्टचत्वररथ्याट्टमार्गं चन्दनचर्चितम् । लाजाक्षतै: पुष्पफलैस्तण्डुलैर्बलिभिर्युतम् ॥ ५७ ॥

Các quảng trường, ngõ hẻm, đường phố và bệ ngồi nơi ngã tư trong thành đều được quét dọn sạch sẽ rồi rảy nước đàn hương; gạo lành, lúa mạch, hoa, trái và nhiều lễ vật cát tường được rải khắp thành.

Verse 58

ध्रुवाय पथि द‍ृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । श‍ृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥

Khi Dhruva Mahārāja đi trên đường, các phụ nữ hiền hậu trong vùng từ khắp nơi tụ hội để nhìn ngài; vì tình thương như mẹ, họ ban lời chúc lành và rải hạt cải trắng, lúa mạch, sữa chua, nước, cỏ dūrvā non, trái cây và hoa. Nghe những khúc ca êm dịu của họ, Dhruva bước vào cung điện của phụ vương.

Verse 59

ध्रुवाय पथि द‍ृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । श‍ृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥

Khi Dhruva Mahārāja đi trên đường, các phụ nữ hiền hậu trong vùng từ khắp nơi tụ hội để nhìn ngài; vì tình thương như mẹ, họ ban lời chúc lành và rải hạt cải trắng, lúa mạch, sữa chua, nước, cỏ dūrvā non, trái cây và hoa. Nghe những khúc ca êm dịu của họ, Dhruva bước vào cung điện của phụ vương.

Verse 60

महामणिव्रातमये स तस्मिन्भवनोत्तमे । लालितो नितरां पित्रा न्यवसद्दिवि देववत् ॥ ६० ॥

Sau đó Dhruva Mahārāja sống trong cung điện tối thượng của phụ vương, nơi tường vách được điểm trang bằng vô số bảo châu quý giá. Người cha đầy thương mến chăm sóc ngài đặc biệt, và Dhruva an cư nơi ấy như chư thiên sống trong cung điện ở các cõi cao.

Verse 61

पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्‍मपरिच्छदा: । आसनानि महार्हाणि यत्र रौक्‍मा उपस्करा: ॥ ६१ ॥

Trong cung điện ấy, chăn nệm trắng như bọt sữa và vô cùng êm ái. Giường làm bằng ngà, điểm trang bằng vàng; ghế, băng và mọi đồ dùng khác đều bằng vàng, hết sức quý giá.

Verse 62

यत्र स्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च । मणिप्रदीपा आभान्ति ललनारत्नसंयुता: ॥ ६२ ॥

Nơi ấy, những bức tường bằng pha lê và lục bảo lớn được chạm khắc bằng bảo thạch quý; các hình tượng mỹ nữ tay cầm đèn báu rực sáng—cung điện của nhà vua vì thế huy hoàng trang nghiêm.

Verse 63

उद्यानानि च रम्याणि विचित्रैरमरद्रुमै: । कूजद्विहङ्गमिथुनैर्गायन्मत्तमधुव्रतै: ॥ ६३ ॥

Quanh nơi ở của nhà vua là những khu vườn mỹ lệ, có đủ loại cây cõi trời được mang về; trên đó chim đôi hót líu lo, và ong say mật ngân tiếng vo ve ngọt ngào, thật đáng thưởng thức.

Verse 64

वाप्यो वैदूर्यसोपाना: पद्मोत्पलकुमुद्वती: । हंसकारण्डवकुलैर्जुष्टाश्चक्राह्वसारसै: ॥ ६४ ॥

Ở đó có những hồ nước với bậc thềm bằng đá vaidūrya; hồ đầy hoa sen, utpala và kumuda, và trong hồ thấy thiên nga, kāraṇḍava, cakravāka, sārasa cùng nhiều loài chim quý khác.

Verse 65

उत्तानपादो राजर्षि: प्रभावं तनयस्य तम् । श्रुत्वा दृष्ट्वाद्भुततमं प्रपेदे विस्मयं परम् ॥ ६५ ॥

Thánh vương Uttānapāda, nghe về công đức vinh hiển của con trai là Dhruva Mahārāja và tận mắt thấy uy lực kỳ diệu của ngài, liền tràn đầy kinh ngạc tối thượng và cảm nhận niềm mãn nguyện sâu xa.

Verse 66

वीक्ष्योढवयसं तं च प्रकृतीनां च सम्मतम् । अनुरक्तप्रजं राजा ध्रुवं चक्रे भुव: पतिम् ॥ ६६ ॥

Khi vua Uttānapāda thấy Dhruva Mahārāja đã đủ trưởng thành để gánh vác vương quyền, các đại thần đều tán thành và dân chúng hết lòng mến phục, ngài liền tôn lập Dhruva làm đế vương của cõi đất này.

Verse 67

आत्मानं च प्रवयसमाकलय्य विशाम्पति: । वनं विरक्त: प्रातिष्ठद्विमृशन्नात्मनो गतिम् ॥ ६७ ॥

Xét tuổi đã cao và suy niệm lợi ích cho tự ngã linh thiêng, vua Uttānapāda lìa bỏ việc đời, khởi tâm ly tham và vào rừng tu hành.