Srimad Bhagavatam — Chaturtha Skandha, Shloka 42

Dhruva’s Darśana, Transformative Prayers, and the Boon of the Dhruva-loka

Pole Star

Devanagari script

तं द‍ृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्‌घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥

Transliteration

taṁ dṛṣṭvopavanābhyāśa āyāntaṁ tarasā rathāt avaruhya nṛpas tūrṇam āsādya prema-vihvalaḥ

Translation

Thấy Dhruva Mahārāja tiến nhanh về khu rừng nhỏ gần đó, vua Uttānapāda vội vàng xuống khỏi xe. Vì đã lâu ngày khắc khoải nhớ con, nhà vua tràn đầy thương yêu chạy tới, thở dốc và ôm chầm lấy con trai bằng cả hai tay. Nhưng Dhruva nay không còn như trước; nhờ được chạm vào liên hoa túc của Đấng Tối Thượng (Vishvaksena), mọi trói buộc tội lỗi đã tiêu tan và ngài được thanh tịnh hoàn toàn.

Synonyms

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक-क्रिया; ‘having seen’

• उपवन-अभ्याशे: near the grove
• उपवन-अभ्याशे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उपवन (प्रातिपदिक) + अभ्याश (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (उपवनस्य अभ्याशः)

• आयान्तम्: coming
• आयान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; ‘coming’

• तरसा: with speed
• तरसा: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: तरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; भाववाचक

• रथात्: from the chariot
• रथात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (अपादान), एकवचनम्

• अवरुह्य: having gotten down
• अवरुह्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अव-रुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having descended’

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• आसाद्य: having approached
• आसाद्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ-सद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having approached/reached’

• प्रेम-विह्वलः: overwhelmed with love
• प्रेम-विह्वलः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रेम (प्रातिपदिक) + विह्वल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (नृपस्य); तत्पुरुषः (प्रेम्णा विह्वलः)

Characters & Entities

• Dhruva Mahārāja
• King Uttānapāda

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about a devotee’s return home after spiritual success?

This verse shows Dhruva returning after attaining the Lord’s grace, and how genuine devotion purifies relationships—his father rushes to meet him, overcome with love.

Why was King Uttānapāda overwhelmed when he saw Dhruva?

Dhruva had become spiritually exalted and dear to the Lord; seeing his son return, the king’s parental affection and repentance flowered into intense, purified love.

Practical application of this verse in modern life?

Spiritual growth can heal strained relationships—meet others with humility and affection, and let devotion refine emotions into compassionate action.