Adhyaya 15

Verse 1

मैत्रेय उवाच अथ तस्य पुनर्विप्रैरपुत्रस्य महीपते: । बाहुभ्यां मथ्यमानाभ्यां मिथुनं समपद्यत ॥ १ ॥

Hiền triết Maitreya nói: Hỡi Vidura, các brāhmaṇa và đại ṛṣi lại khuấy (máth) hai cánh tay của thân xác vua Vena đã chết và không có con. Từ đó xuất hiện một đôi nam nữ.

Verse 2

तद् दृष्ट्वा मिथुनं जातमृषयो ब्रह्मवादिन: । ऊचु: परमसन्तुष्टा विदित्वा भगवत्कलाम् ॥ २ ॥

Thấy đôi nam nữ ấy ra đời, các ṛṣi thông suốt Veda vô cùng hoan hỷ. Họ hiểu rằng đôi ấy là sự triển hiện của một phần viên mãn (kalā) của Bhagavān Viṣṇu, Đấng Tối Thượng.

Verse 3

ऋषय ऊचु: एष विष्णोर्भगवत: कला भुवनपालिनी । इयं च लक्ष्म्या: सम्भूति: पुरुषस्यानपायिनी ॥ ३ ॥

Các hiền triết nói: Người nam này là một phần của năng lực Bhagavān Viṣṇu, Đấng gìn giữ toàn vũ trụ; còn người nữ này là phần hóa thân của Śrī Lakṣmī, vị luôn không rời Thượng Chủ.

Verse 4

अयं तु प्रथमो राज्ञां पुमान् प्रथयिता यश: । पृथुर्नाम महाराजो भविष्यति पृथुश्रवा: ॥ ४ ॥

Trong hai vị ấy, người nam sẽ là bậc đầu tiên giữa các vua và sẽ làm danh tiếng lan khắp thế gian. Tên ngài là Pṛthu; ngài sẽ là Mahārāja Pṛthuśravā.

Verse 5

इयं च सुदती देवी गुणभूषणभूषणा । अर्चिर्नाम वरारोहा पृथुमेवावरुन्धती ॥ ५ ॥

Nữ thần ấy có hàm răng đẹp và được trang sức bằng đức hạnh, đến nỗi cả trang sức nàng mang cũng trở nên rực rỡ hơn. Tên nàng là Arci; về sau nàng sẽ nhận Pṛthu làm phu quân.

Verse 6

एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया । इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ६ ॥

Trong hình tướng vua Pṛthu, chính là một phần của Hari xuất hiện để bảo hộ dân gian. Còn Śrī Lakṣmī, bạn đồng hành vĩnh cửu không rời Thượng Chủ, đã giáng phần làm Arci để trở thành hoàng hậu của Pṛthu.

Verse 7

मैत्रेय उवाच प्रशंसन्ति स्म तं विप्रा गन्धर्वप्रवरा जगु: । मुमुचु: सुमनोधारा: सिद्धा नृत्यन्ति स्व:स्त्रिय: ॥ ७ ॥

Maitreya nói: Thưa Vidura, khi ấy các bà-la-môn đều hết lòng tán dương vua Pṛthu; những ca sĩ ưu tú của Gandharvaloka xướng ca vinh quang của ngài. Dân Siddhaloka rải mưa hoa, và các mỹ nữ cõi trời múa trong niềm hoan hỷ.

Verse 8

शङ्खतूर्यमृदङ्गाद्या नेदुर्दुन्दुभयो दिवि । तत्र सर्व उपाजग्मुर्देवर्षिपितृणां गणा: ॥ ८ ॥

Trong hư không vang dội tiếng tù và, kèn, trống mṛdaṅga và trống dundubhi. Khi ấy các deva-ṛṣi, các pitṛ và đoàn chúng từ các cõi trời đều cùng đến nơi ấy.

Verse 9

ब्रह्मा जगद्गुरुर्देवै: सहासृत्य सुरेश्वरै: । वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृत: ॥ ९ ॥ पादयोररविन्दं च तं वै मेने हरे: कलाम् । यस्याप्रतिहतं चक्रमंश: स परमेष्ठिन: ॥ १० ॥

Phạm Thiên (Brahmā), bậc thầy của vũ trụ, đến đó cùng chư thiên và các vị chủ tể của họ. Thấy trên bàn tay phải của vua Pṛthu (con của Vena) có những đường tướng của Viṣṇu—Đấng cầm chùy—và dưới lòng bàn chân có ấn hoa sen, Phạm Thiên hiểu rằng Pṛthu là phần aṁśa-kalā của Śrī Hari. Ai có dấu bánh xe (cakra) cùng các tướng lành khác trên lòng bàn tay, nên được xem là một phần biểu hiện hay hóa thân của Đấng Tối Thượng.

Verse 10

ब्रह्मा जगद्गुरुर्देवै: सहासृत्य सुरेश्वरै: । वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृत: ॥ ९ ॥ पादयोररविन्दं च तं वै मेने हरे: कलाम् । यस्याप्रतिहतं चक्रमंश: स परमेष्ठिन: ॥ १० ॥

Phạm Thiên đến cùng chư thiên và các vị chủ tể. Thấy trên bàn tay phải của vua Pṛthu có tướng lành của Viṣṇu—Đấng cầm chùy—và dưới lòng bàn chân có ấn hoa sen, Ngài hiểu rằng Pṛthu là phần aṁśa-kalā của Śrī Hari; ai có dấu cakra và các tướng lành khác trên lòng bàn tay nên được xem là hóa thân phần của Đấng Tối Thượng.

Verse 11

तस्याभिषेक आरब्धो ब्राह्मणैर्ब्रह्मवादिभि: । आभिषेचनिकान्यस्मै आजह्रु: सर्वतो जना: ॥ ११ ॥

Bấy giờ các brāhmaṇa brahmavādī, hết lòng gắn bó với nghi lễ Veda, bắt đầu cử hành lễ quán đảnh (abhiṣeka) cho nhà vua. Dân chúng từ mọi phương mang đến đầy đủ pháp cụ; nhờ vậy mọi sự đều viên mãn.

Verse 12

सरित्समुद्रा गिरयो नागा गाव: खगा मृगा: । द्यौ: क्षिति: सर्वभूतानि समाजह्रुरुपायनम् ॥ १२ ॥

Các sông ngòi, biển cả, đồi núi, nāga, bò, chim muông, thú rừng, các cõi trời, trái đất và mọi loài hữu tình đều gom góp lễ vật tùy theo khả năng để dâng lên nhà vua.

Verse 13

सोऽभिषिक्तो महाराज: सुवासा: साध्वलड़्क़ृत: । पत्‍न्यार्चिषालड्‌क़ृतया विरेजेऽग्निरिवापर: ॥ १३ ॥

Như vậy, Đại vương Pṛthu, khoác y phục và trang sức tuyệt mỹ, được cử hành lễ đăng quang và an vị trên ngai. Cùng với hoàng hậu Arci cũng rực rỡ trang nghiêm, hai vị sáng chói như ngọn lửa.

Verse 14

तस्मै जहार धनदो हैमं वीर वरासनम् । वरुण: सलिलस्रावमातपत्रं शशिप्रभम् ॥ १४ ॥

Bấy giờ, Kuvera—vị thần ban tài—dâng lên ngài một ngai vàng cao quý. Thần Varuṇa trao một chiếc lọng sáng như trăng, luôn rắc những hạt nước li ti mát lành.

Verse 15

वायुश्च वालव्यजने धर्म: कीर्तिमयीं स्रजम् । इन्द्र: किरीटमुत्कृष्टं दण्डं संयमनं यम: ॥ १५ ॥

Thần gió Vāyu dâng hai chiếc phất trần (cāmara) bằng lông. Dharma, vua của chánh pháp, trao vòng hoa làm rạng danh. Indra tặng mũ miện quý, và Yamarāja ban vương trượng để trị vì thế gian.

Verse 16

ब्रह्मा ब्रह्ममयं वर्म भारती हारमुत्तमम् । हरि: सुदर्शनं चक्रं तत्पत्‍न्यव्याहतां श्रियम् ॥ १६ ॥

Phạm Thiên (Brahmā) ban áo giáp hộ thân kết từ minh triết tâm linh; Bhāratī (Sarasvatī), hiền phối của Ngài, trao chuỗi ngọc siêu việt. Hari (Viṣṇu) ban đĩa Sudarśana, và hiền thê của Ngài—nữ thần Lakṣmī—ban phúc lộc vinh quang bất hoại.

Verse 17

दशचन्द्रमसिं रुद्र: शतचन्द्रं तथाम्बिका । सोमोऽमृतमयानश्वांस्त्वष्टा रूपाश्रयं रथम् ॥ १७ ॥

Rudra (Śiva) ban thanh kiếm kèm vỏ khắc mười vầng trăng, còn Ambikā (Durgā) ban tấm khiên khắc một trăm vầng trăng. Thần Soma trao những tuấn mã như kết từ cam lộ, và Tvaṣṭā (Viśvakarmā) dâng một cỗ xe tuyệt mỹ.

Verse 18

अग्निराजगवं चापं सूर्यो रश्मिमयानिषून् । भू: पादुके योगमय्यौ द्यौ: पुष्पावलिमन्वहम् ॥ १८ ॥

Thần Agni dâng lên cây cung Ajagava làm từ sừng dê và sừng bò. Thần Mặt Trời dâng những mũi tên rực sáng như tia nắng. Nữ thần chủ quản Bhūrloka ban đôi dép thấm đầy uy lực yoga-māyā; chư thiên nơi hư không lại nhiều lần dâng các vòng hoa.

Verse 19

नाट्यं सुगीतं वादित्रमन्तर्धानं च खेचरा: । ऋषयश्चाशिष: सत्या: समुद्र: शङ्खमात्मजम् ॥ १९ ॥

Chư thiên du hành trong hư không ban cho vua Pṛthu nghệ thuật diễn kịch, ca hát du dương, tấu nhạc cụ và phép ẩn thân theo ý muốn. Các đại hiền triết cũng ban những lời chúc phúc chân thật, không bao giờ sai chạy. Đại dương dâng một chiếc tù và (ốc) sinh ra từ biển cả.

Verse 20

सिन्धव: पर्वता नद्यो रथवीथीर्महात्मन: । सूतोऽथ मागधो वन्दी तं स्तोतुमुपतस्थिरे ॥ २० ॥

Biển cả, núi non và sông ngòi đã mở lối cho bậc đại hồn ấy đánh xe không gặp chướng ngại. Rồi một sūta, một māgadha và một vandī đến để dâng lời cầu nguyện và tán dương. Tất cả đều hiện diện trước mặt ngài để thi hành bổn phận riêng của mình.

Verse 21

स्तावकांस्तानभिप्रेत्य पृथुर्वैन्य: प्रतापवान् । मेघनिर्ह्रादया वाचा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ २१ ॥

Thấy những người chuyên tán tụng đứng trước mặt, vua Pṛthu—con của Vena, đầy uy lực—mỉm cười để đáp lễ, rồi với giọng trầm vang như tiếng mây sấm, ngài nói như sau.

Verse 22

पृथुरुवाच भो: सूत हे मागध सौम्य वन्दिँ- ल्लोकेऽधुनास्पष्टगुणस्य मे स्यात् । किमाश्रयो मे स्तव एष योज्यतां मा मय्यभूवन्वितथा गिरो व: ॥ २२ ॥

Vua Pṛthu nói: “Hỡi sūta hiền hòa, hỡi māgadha và vandī! Những phẩm chất các ngươi vừa ca tụng nay chưa hiển lộ rõ nơi ta. Vậy cớ sao lại gán lời tán dương ấy cho ta, khi ta không thật là chỗ nương của những đức tính ấy? Ta không muốn lời các ngươi trở nên uổng phí vì ta; tốt hơn hãy dâng chúng lên một bậc xứng đáng hơn.”

Verse 23

तस्मात्परोक्षेऽस्मदुपश्रुतान्यलं करिष्यथ स्तोत्रमपीच्यवाच: । सत्युत्तमश्लोकगुणानुवादे जुगुप्सितं न स्तवयन्ति सभ्या: ॥ २३ ॥

Vì vậy, hỡi những người tụng ca lời dịu ngọt, hãy dâng lời tán tụng đúng thời, khi những phẩm chất các vị đã nói thật sự hiển lộ nơi ta. Bậc hiền thiện, quen ca ngợi Đức Tối Thượng—Uttamaśloka—không gán những đức tính ấy cho một con người khi chúng chưa thật có.

Verse 24

महद्गुणानात्मनि कर्तुमीश: क: स्तावकै: स्तावयतेऽसतोऽपि । तेऽस्याभविष्यन्निति विप्रलब्धो जनावहासं कुमतिर्न वेद ॥ २४ ॥

Làm sao một người trí tuệ, xứng đáng mang những đức tính cao quý, lại để kẻ theo mình ca tụng nếu các đức tính ấy thật ra chưa có? Khen rằng “sau này người ấy sẽ thành bậc lớn” chỉ là trò lừa dối; kẻ ngu chấp nhận lời khen ấy không biết rằng mình đang trở thành trò cười của thiên hạ.

Verse 25

प्रभवो ह्यात्मन: स्तोत्रं जुगुप्सन्त्यपि विश्रुता: । ह्रीमन्त: परमोदारा: पौरुषं वा विगर्हितम् ॥ २५ ॥

Cũng như người có danh dự và lòng quảng đại không thích nghe kể về những hành vi đáng hổ thẹn của mình, người rất nổi danh và quyền thế cũng không ưa nghe lời tán dương chính bản thân mình.

Verse 26

वयं त्वविदिता लोके सूताद्यापि वरीमभि: । कर्मभि: कथमात्मानं गापयिष्याम बालवत् ॥ २६ ॥

Hỡi các tín đồ do sūta dẫn đầu, hiện nay ta chưa được đời biết đến nhờ những hành vi cao quý, vì ta chưa làm điều gì đáng để các vị ca tụng. Vậy làm sao ta có thể khiến các vị, như trẻ nhỏ, hát lên công hạnh của ta?