Adhyaya 10

Verse 1

मैत्रेय उवाच प्रजापतेर्दुहितरं शिशुमारस्य वै ध्रुव: । उपयेमे भ्रमिं नाम तत्सुतौ कल्पवत्सरौ ॥ १ ॥

Hiền triết Maitreya nói: Này Vidura, sau đó Dhruva Mahārāja cưới Bhrami, ái nữ của Prajāpati Śiśumāra; từ nàng sinh ra hai con trai tên Kalpa và Vatsara.

Verse 2

इलायामपि भार्यायां वायो: पुत्र्यां महाबल: । पुत्रमुत्कलनामानं योषिद्रत्नमजीजनत् ॥ २ ॥

Dhruva Mahārāja đầy uy lực còn có một người vợ khác tên Ilā, ái nữ của thần Vāyu. Từ nàng, ngài sinh một con trai tên Utkala và một ái nữ tuyệt mỹ.

Verse 3

उत्तमस्त्वकृतोद्वाहो मृगयायां बलीयसा । हत: पुण्यजनेनाद्रौ तन्मातास्य गतिं गता ॥ ३ ॥

Uttama, em trai của Dhruva Mahārāja, khi còn chưa lập gia thất, một lần đi săn và bị một Yakṣa hùng mạnh giết tại dãy Hi-mã-lạp-sơn. Mẹ của chàng, Suruci, cũng theo con mà lìa đời.

Verse 4

ध्रुवो भ्रातृवधं श्रुत्वा कोपामर्षशुचार्पित: । जैत्रं स्यन्दनमास्थाय गत: पुण्यजनालयम् ॥ ४ ॥

Nghe tin em trai Uttama bị sát hại, Dhruva Mahārāja tràn ngập bi phẫn và phẫn nộ. Ngài lên chiến xa chiến thắng và tiến về thành của Yakṣa, Alakāpurī, để chinh phạt.

Verse 5

गत्वोदीचीं दिशं राजा रुद्रानुचरसेविताम् । ददर्श हिमवद्‌द्रोण्यां पुरीं गुह्यकसङ्कुलाम् ॥ ५ ॥

Vua Dhruva Mahārāja đi về phương bắc đến vùng Hi-mã-lạp-sơn, nơi được các tùy tùng của Rudra phụng sự, và trong thung lũng Himavat ngài thấy một thành phố đầy những Guhyaka.

Verse 6

दध्मौ शङ्खं बृहद्बाहु: खं दिशश्चानुनादयन् । येनोद्विग्नद‍ृश: क्षत्तरुपदेव्योऽत्रसन्भृशम् ॥ ६ ॥

Maitreya nói: Hỡi Vidura, vừa đến Alakāpurī, vua Dhruva Mahārāja liền thổi tù và ốc; âm vang dội khắp bầu trời và mọi phương. Vợ của các Yakṣa vô cùng hoảng sợ; nỗi lo lắng hiện rõ trong ánh mắt họ.

Verse 7

ततो निष्क्रम्य बलिन उपदेवमहाभटा: । असहन्तस्तन्निनादमभिपेतुरुदायुधा: ॥ ७ ॥

Hỡi Vidura anh hùng, bấy giờ các dũng sĩ Yakṣa đầy uy lực, do Upadeva dẫn đầu, không chịu nổi tiếng vang ấy, liền bước ra khỏi thành, cầm vũ khí và xông đến tấn công Dhruva.

Verse 8

स तानापततो वीर उग्रधन्वा महारथ: । एकैकं युगपत्सर्वानहन् बाणैस्त्रिभिस्त्रिभि: ॥ ८ ॥

Dhruva Mahārāja, bậc đại xa thủ và cung thủ dữ dội, lập tức hạ gục những kẻ đang lao tới bằng cách bắn ra cùng lúc ba mũi tên, quật ngã họ từng người một.

Verse 9

ते वै ललाटलग्नैस्तैरिषुभि: सर्व एव हि । मत्वा निरस्तमात्मानमाशंसन् कर्म तस्य तत् ॥ ९ ॥

Khi các dũng sĩ Yakṣa thấy mũi tên của Dhruva Mahārāja ghim ngay trên trán mình, họ hiểu rằng thất bại là điều chắc chắn. Tuy vậy, theo khí phách anh hùng, họ vẫn ca ngợi hành động ấy của Dhruva.

Verse 10

तेऽपि चामुममृष्यन्त: पादस्पर्शमिवोरगा: । शरैरविध्यन् युगपद् द्विगुणं प्रचिकीर्षव: ॥ १० ॥

Như loài rắn không chịu nổi bị giẫm chân, các Yakṣa không thể dung chịu oai lực kỳ diệu của Dhruva Mahārāja; họ đồng loạt bắn ra số mũi tên gấp đôi để phô bày dũng lực.

Verse 11

तत: परिघनिस्त्रिंशै: प्रासशूलपरश्वधै: । शक्त्यृष्टिभिर्भुशुण्डीभिश्चित्रवाजै: शरैरपि ॥ ११ ॥ अभ्यवर्षन् प्रकुपिता: सरथं सहसारथिम् । इच्छन्तस्तत्प्रतीकर्तुमयुतानां त्रयोदश ॥ १२ ॥

Rồi các Yakṣa nổi giận trút xuống Dhruva Mahārāja—cùng chiến xa và người đánh xe—mưa vũ khí: tên lông nhiều dạng, chùy sắt parigha, kiếm nistriṁśa, giáo ba mũi prāsa-śūla, lao paraśvadha, pike śakti, thương ṛṣṭi và vũ khí bhuśuṇḍī.

Verse 12

तत: परिघनिस्त्रिंशै: प्रासशूलपरश्वधै: । शक्त्यृष्टिभिर्भुशुण्डीभिश्चित्रवाजै: शरैरपि ॥ ११ ॥ अभ्यवर्षन् प्रकुपिता: सरथं सहसारथिम् । इच्छन्तस्तत्प्रतीकर्तुमयुतानां त्रयोदश ॥ १२ ॥

Đạo quân Yakṣa gồm một trăm ba mươi nghìn người, ai nấy đều phẫn nộ và muốn bẻ gãy những hành động kỳ diệu của Dhruva Mahārāja; họ dốc toàn lực trút mưa vũ khí và tên xuống Ngài—cùng chiến xa và người đánh xe.

Verse 13

औत्तानपादि: स तदा शस्त्रवर्षेण भूरिणा । न एवाद‍ृश्यताच्छन्न आसारेण यथा गिरि: ॥ १३ ॥

Khi ấy Dhruva Mahārāja, con của Uttānapāda, bị mưa vũ khí dày đặc che phủ đến nỗi không còn thấy nữa, như ngọn núi bị màn mưa liên miên phủ kín.

Verse 14

हाहाकारस्तदैवासीत्सिद्धानां दिवि पश्यताम् । हतोऽयं मानव: सूर्यो मग्न: पुण्यजनार्णवे ॥ १४ ॥

Ngay lúc ấy, các Siddha trên trời đang quan sát liền kêu gào náo động: “Dhruva, cháu của Manu, tựa như mặt trời; nay đã chìm trong biển Yakṣa, như mặt trời lặn!”

Verse 15

नदत्सु यातुधानेषु जयकाशिष्वथो मृधे । उदतिष्ठद्रथस्तस्य नीहारादिव भास्कर: ॥ १५ ॥

Khi các Yakṣa trên chiến địa gào lên: “Chúng ta đã thắng!”, thì ngay lúc ấy chiến xa của Dhruva Mahārāja bỗng hiện ra—như mặt trời bất chợt ló khỏi màn sương mù.

Verse 16

धनुर्विस्फूर्जयन्दिव्यं द्विषतां खेदमुद्वहन् । अस्त्रौघं व्यधमद्बाणैर्घनानीकमिवानिल: ॥ १६ ॥

Dhruva Mahārāja làm cung thần vang rền, khiến lòng quân thù ngập sầu. Ngài bắn tên không ngừng, phá tan mọi vũ khí của chúng, như cuồng phong xé tán từng cụm mây trên trời.

Verse 17

तस्य ते चापनिर्मुक्ता भित्त्वा वर्माणि रक्षसाम् । कायानाविविशुस्तिग्मा गिरीनशनयो यथा ॥ १७ ॥

Những mũi tên sắc do Dhruva Mahārāja bắn ra xuyên thủng khiên giáp của bọn rākṣasa và cắm vào thân chúng—như lưỡi sét vajra của Indra phá nát thân núi.

Verse 18

भल्लै: सञ्छिद्यमानानां शिरोभिश्चारुकुण्डलै: । ऊरुभिर्हेमतालाभैर्दोर्भिर्वलयवल्गुभि: ॥ १८ ॥ हारकेयूरमुकुटैरुष्णीषैश्च महाधनै: । आस्तृतास्ता रणभुवो रेजुर्वीरमनोहरा: ॥ १९ ॥

Đại hiền Maitreya tiếp lời: Hỡi Vidura, những chiếc đầu bị mũi tên bhalla của Dhruva Mahārāja chém rời vẫn đẹp đẽ với hoa tai và khăn đội. Đùi họ như cây thốt nốt vàng, cánh tay rực rỡ vòng tay và giáp tay bằng vàng, còn trên đầu là vương miện và mũ giáp vô giá nạm vàng. Chiến địa phủ đầy trang sức ấy lộng lẫy đến mức có thể làm mê hoặc cả tâm trí một dũng sĩ.

Verse 19

भल्लै: सञ्छिद्यमानानां शिरोभिश्चारुकुण्डलै: । ऊरुभिर्हेमतालाभैर्दोर्भिर्वलयवल्गुभि: ॥ १८ ॥ हारकेयूरमुकुटैरुष्णीषैश्च महाधनै: । आस्तृतास्ता रणभुवो रेजुर्वीरमनोहरा: ॥ १९ ॥

Đại hiền Maitreya tiếp lời: Hỡi Vidura, những chiếc đầu bị mũi tên bhalla của Dhruva Mahārāja chém rời vẫn đẹp đẽ với hoa tai và khăn đội. Đùi họ như cây thốt nốt vàng, cánh tay rực rỡ vòng tay và giáp tay bằng vàng, còn trên đầu là vương miện và mũ giáp vô giá nạm vàng. Chiến địa phủ đầy trang sức ấy lộng lẫy đến mức có thể làm mê hoặc cả tâm trí một dũng sĩ.

Verse 20

हतावशिष्टा इतरे रणाजिराद् रक्षोगणा: क्षत्रियवर्यसायकै: । प्रायो विवृक्णावयवा विदुद्रुवु- र्मृगेन्द्रविक्रीडितयूथपा इव ॥ २० ॥

Những Yakṣa còn sót lại, dù không bị giết, nhưng tay chân đã bị cắt đứt bởi những mũi tên của chiến binh vĩ đại Dhruva Mahārāja. Họ bắt đầu bỏ chạy, giống như những con voi bỏ chạy khi bị sư tử đánh bại.

Verse 21

अपश्यमान: स तदाततायिनं महामृधे कञ्चन मानवोत्तम: । पुरीं दिद‍ृक्षन्नपि नाविशद्‌द्विषां न मायिनां वेद चिकीर्षितं जन: ॥ २१ ॥

Dhruva Mahārāja, người ưu tú nhất trong loài người, quan sát thấy rằng trong chiến trường vĩ đại đó không còn một binh lính đối phương nào đứng vững với vũ khí thích hợp. Ngài muốn nhìn thấy thành phố Alakāpurī, nhưng ngài tự nghĩ: "Không ai biết được kế hoạch của những Yakṣa huyền bí."

Verse 22

इति ब्रुवंश्चित्ररथ: स्वसारथिं यत्त: परेषां प्रतियोगशङ्कित: । शुश्राव शब्दं जलधेरिवेरितं नभस्वतो दिक्षु रजोऽन्वद‍ृश्यत ॥ २२ ॥

Trong khi đó, lúc Dhruva Mahārāja đang nói chuyện với người đánh xe, nghi ngờ về những kẻ thù huyền bí, họ nghe thấy một âm thanh khủng khiếp, như thể cả đại dương đang ở đó, và thấy từ trên trời một cơn bão bụi lớn đang ập đến từ mọi hướng.

Verse 23

क्षणेनाच्छादितं व्योम घनानीकेन सर्वत: । विस्फुरत्तडिता दिक्षु त्रासयत्स्तनयित्नुना ॥ २३ ॥

Trong chốc lát, cả bầu trời bị bao phủ bởi những đám mây dày đặc, và tiếng sấm sét dữ dội vang lên. Tia chớp lóe sáng và mưa trút xuống xối xả.

Verse 24

ववृषू रुधिरौघासृक्पूयविण्मूत्रमेदस: । निपेतुर्गगनादस्य कबन्धान्यग्रतोऽनघ ॥ २४ ॥

Hỡi Vidura không tì vết, trong cơn mưa đó có máu, chất nhầy, mủ, phân, nước tiểu và tủy rơi xuống xối xả trước mặt Dhruva Mahārāja, và có những thân thể không đầu rơi xuống từ bầu trời.

Verse 25

तत: खेऽद‍ृश्यत गिरिर्निपेतु: सर्वतोदिशम् । गदापरिघनिस्त्रिंशमुसला: साश्मवर्षिण: ॥ २५ ॥

Kế đó, một ngọn núi lớn hiện ra giữa trời; từ mọi phương, mưa đá rơi xuống cùng giáo mác, chùy, dùi sắt, kiếm, chày và những tảng đá lớn.

Verse 26

अहयोऽशनिनि:श्वासा वमन्तोऽग्निं रुषाक्षिभि: । अभ्यधावन् गजा मत्ता: सिंहव्याघ्राश्च यूथश: ॥ २६ ॥

Dhruva Mahārāja còn thấy nhiều rắn lớn mắt giận dữ, thở phì như sấm sét, phun lửa và lao tới định nuốt chửng ngài; lại có bầy voi điên cùng từng đàn sư tử và hổ.

Verse 27

समुद्र ऊर्मिभिर्भीम: प्लावयन् सर्वतो भुवम् । आससाद महाह्राद: कल्पान्त इव भीषण: ॥ २७ ॥

Rồi như vào thời kỳ đại hoại, biển cả hung dữ với sóng bọt trắng và tiếng gầm vang lớn tràn ngập khắp nơi, dâng lên trước mặt ngài.

Verse 28

एवंविधान्यनेकानि त्रासनान्यमनस्विनाम् । ससृजुस्तिग्मगतय आसुर्या माययासुरा: ॥ २८ ॥

Như vậy, để hù dọa kẻ kém trí, bọn Yakṣa mang bản tính asura, nhanh nhẹn dữ dằn, đã dùng quyền năng māyā tạo ra vô số hiện tượng kỳ dị đáng sợ; bởi tự tánh chúng vốn hung ác.

Verse 29

ध्रुवे प्रयुक्तामसुरैस्तां मायामतिदुस्तराम् । निशम्य तस्य मुनय: शमाशंसन् समागता: ॥ २९ ॥

Khi các bậc đại hiền triết nghe rằng Dhruva Mahārāja bị áp đảo bởi những trò māyā cực khó vượt qua của bọn asura, họ liền tụ hội và đến để ban lời khích lệ cát tường, đem lại an định cho ngài.

Verse 30

मुनय ऊचु: औत्तानपाद भगवांस्तव शार्ङ्गधन्वा देव: क्षिणोत्ववनतार्तिहरो विपक्षान् । यन्नामधेयमभिधाय निशम्य चाद्धा लोकोऽञ्जसा तरति दुस्तरमङ्ग मृत्युम् ॥ ३० ॥

Các bậc hiền triết nói: “Hỡi Dhruva, con của vua Uttānapāda, nguyện Đấng Bhagavān Śārṅgadhanvā—Đấng xóa tan khổ não của người bhakta—tiêu diệt mọi kẻ thù đe dọa con. Thánh Danh của Chúa có uy lực như chính Ngài; chỉ cần tụng niệm và lắng nghe Thánh Danh, người đời dễ dàng vượt qua cái chết khó vượt và được che chở.”