Adhyaya 24

Verse 1

श्रीराजोवाच भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि हरेरद्भ‍ुतकर्मण: । अवतारकथामाद्यां मायामत्स्यविडम्बनम् ॥ १ ॥

Đức vua thưa: Bạch Bhagavan, con muốn được nghe chuyện hóa thân đầu tiên của Sri Hari—hóa thân Cá lớn—và những lila nhiệm mầu của Ngài.

Verse 2

यदर्थमदधाद् रूपं मात्स्यं लोकजुगुप्सितम् । तम:प्रकृति दुर्मर्षं कर्मग्रस्त इवेश्वर: ॥ २ ॥ एतन्नो भगवन् सर्वं यथावद् वक्तुमर्हसि । उत्तमश्लोकचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥ ३ ॥

Vì mục đích gì Bhagavan lại nhận hình cá—bị đời chê bai, thuộc tính u tối và đầy khổ đau—như thể một chúng sinh bị nghiệp chi phối? Bạch Ngài, xin giảng rõ cho chúng con; nghe hạnh tích của Uttamaśloka đem an lạc và cát tường cho muôn loài.

Verse 3

यदर्थमदधाद् रूपं मात्स्यं लोकजुगुप्सितम् । तम:प्रकृति दुर्मर्षं कर्मग्रस्त इवेश्वर: ॥ २ ॥ एतन्नो भगवन् सर्वं यथावद् वक्तुमर्हसि । उत्तमश्लोकचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥ ३ ॥

Vì mục đích gì Bhagavan lại nhận hình cá—bị đời chê bai, thuộc tính u tối và đầy khổ đau—như thể một chúng sinh bị nghiệp chi phối? Bạch Ngài, xin giảng rõ cho chúng con; nghe hạnh tích của Uttamaśloka đem an lạc và cát tường cho muôn loài.

Verse 4

श्रीसूत उवाच इत्युक्तो विष्णुरातेन भगवान् बादरायणि: । उवाच चरितं विष्णोर्मत्स्यरूपेण यत् कृतम् ॥ ४ ॥

Sūta Gosvāmī nói: Khi Viṣṇurāta (Parīkṣit) hỏi như vậy, Bhagavān Bādarāyaṇi (Śukadeva) bắt đầu thuật lại những lila của Viṣṇu trong hóa thân Matsya (cá).

Verse 5

श्रीशुक उवाच गोविप्रसुरसाधूनां छन्दसामपि चेश्वर: । रक्षामिच्छंस्तनूर्धत्ते धर्मस्यार्थस्य चैव हि ॥ ५ ॥

Śrī Śukadeva nói: Tâu Đại vương, để bảo hộ bò, brāhmaṇa, chư thiên, các bậc sadhu-bhakta, Kinh Veda, dharma và những nguyên tắc giúp thành tựu mục đích đời người, Bhagavān thị hiện nhiều hóa thân.

Verse 6

उच्चावचेषु भूतेषु चरन् वायुरिवेश्वर: । नोच्चावचत्वं भजते निर्गुणत्वाद्धियो गुणै: ॥ ६ ॥

Như gió đi qua nhiều tầng khí quyển, Đấng Tối Thượng đôi khi hiện ra làm người, đôi khi làm loài thấp; nhưng vì Ngài nirguṇa, vượt ngoài các guṇa vật chất, nên không bị nhiễm và không mang tính cao-thấp của hình tướng.

Verse 7

आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लय: । समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादयो नृप ॥ ७ ॥

Tâu Đại vương, vào cuối kalpa trước—khi kết thúc ngày của Brahmā—đã xảy ra nạn hủy diệt naimittika; khi ấy các cõi, начиная từ Bhū-loka, đều bị nước đại dương bao phủ.

Verse 8

कालेनागतनिद्रस्य धातु: शिशयिषोर्बली । मुखतो नि:सृतान् वेदान् हयग्रीवोऽन्तिकेऽहरत् ॥ ८ ॥

Khi đến thời điểm, Dhātā (Brahmā) buồn ngủ và muốn nằm nghỉ, các Veda tuôn ra từ miệng Ngài đã bị ác quỷ hùng mạnh tên Hayagrīva ở gần đó cướp mất.

Verse 9

ज्ञात्वा तद् दानवेन्द्रस्य हयग्रीवस्य चेष्टितम् । दधार शफरीरूपं भगवान् हरिरीश्वर: ॥ ९ ॥

Biết rõ hành vi của đại ma vương Hayagrīva, Đức Bhagavān Hari—Đấng Tối Thượng đầy đủ mọi uy đức—đã hóa thân làm cá (Matsya) và để hộ trì Veda đã diệt trừ ác ma ấy.

Verse 10

तत्र राजऋषि: कश्चिन्नाम्ना सत्यव्रतो महान् । नारायणपरोऽतपत् तप: स सलिलाशन: ॥ १० ॥

Trong thời Cākṣuṣa-manvantara có một vị vua thánh vĩ đại tên Satyavrata. Ngài là người sùng kính Nārāyaṇa và tu khổ hạnh, chỉ sống bằng nước.

Verse 11

योऽसावस्मिन् महाकल्पे तनय: स विवस्वत: । श्राद्धदेव इति ख्यातो मनुत्वे हरिणार्पित: ॥ ११ ॥

Trong đại kiếp này, Satyavrata về sau trở thành con của Vivasvān, vua cõi Mặt Trời, và được biết đến với danh hiệu Śrāddhadeva. Nhờ ân điển của Bhagavān Hari, ngài được trao địa vị Manu.

Verse 12

एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणम् । तस्याञ्जल्युदके काचिच्छफर्येकाभ्यपद्यत ॥ १२ ॥

Một ngày nọ, khi nhà vua đang dâng nước tarpaṇa bên bờ sông Kṛtamālā, trong nước đọng nơi hai lòng bàn tay ngài bỗng xuất hiện một con cá nhỏ.

Verse 13

सत्यव्रतोऽञ्जलिगतां सह तोयेन भारत । उत्ससर्ज नदीतोये शफरीं द्रविडेश्वर: ॥ १३ ॥

Hỡi Parīkṣit, hậu duệ Bharata! Vua Satyavrata, chúa tể xứ Draviḍa, đã thả con cá trong lòng bàn tay mình—cùng với nước—trở lại dòng sông.

Verse 14

तमाह सातिकरुणं महाकारुणिकं नृपम् । यादोभ्यो ज्ञातिघातिभ्यो दीनां मां दीनवत्सल । कथं विसृजसे राजन् भीतामस्मिन् सरिज्जले ॥ १४ ॥

Với giọng nói dịu dàng, con cá nhỏ đáng thương thưa với vua Satyavrata đầy lòng từ mẫn: Tâu Đại vương, đấng thương kẻ nghèo, sao Ngài lại thả con vào nước sông này? Ở đây có những loài thủy sinh khác có thể giết con; con vô cùng sợ hãi chúng.

Verse 15

तमात्मनोऽनुग्रहार्थं प्रीत्या मत्स्यवपुर्धरम् । अजानन् रक्षणार्थाय शफर्या: स मनो दधे ॥ १५ ॥

Để làm vui lòng mình, vua Satyavrata—không biết con cá ấy chính là Đấng Tối Thượng—đã hoan hỷ quyết định che chở và bảo vệ nó.

Verse 16

तस्या दीनतरं वाक्यमाश्रुत्य स महीपति: । कलशाप्सु निधायैनां दयालुर्निन्य आश्रमम् ॥ १६ ॥

Nghe những lời thảm thiết của cá, vị vua nhân từ đặt nó vào một vò nước rồi đem về nơi ở của mình.

Verse 17

सा तु तत्रैकरात्रेण वर्धमाना कमण्डलौ । अलब्ध्वात्मावकाशं वा इदमाह महीपतिम् ॥ १७ ॥

Nhưng chỉ trong một đêm, con cá lớn lên đến mức trong chiếc vò nước nó không còn chỗ để cử động thoải mái. Rồi nó nói với nhà vua như sau.

Verse 18

नाहं कमण्डलावस्मिन् कृच्छ्रं वस्तुमिहोत्सहे । कल्पयौक: सुविपुलं यत्राहं निवसे सुखम् ॥ १८ ॥

Tâu Đại vương, con không thích sống trong chiếc vò này với bao khó nhọc. Xin Ngài hãy chuẩn bị một hồ nước rộng lớn hơn, nơi con có thể an trú an vui.

Verse 19

स एनां तत आदाय न्यधादौदञ्चनोदके । तत्र क्षिप्ता मुहूर्तेन हस्तत्रयमवर्धत ॥ १९ ॥

Bấy giờ nhà vua nhấc con cá ra khỏi vò nước và thả vào một giếng lớn. Nhưng chỉ trong khoảnh khắc, cá đã lớn đến dài ba khuỷu tay.

Verse 20

न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाहं शरणं गता ॥ २० ॥

Con cá nói: “Tâu Đại vương, hồ nước này không thích hợp cho Ta an trú an lạc. Xin ban cho Ta một nơi nước rộng hơn, vì Ta đã nương tựa nơi ngài.”

Verse 21

तत आदाय सा राज्ञा क्षिप्ता राजन् सरोवरे । तदावृत्यात्मना सोऽयं महामीनोऽन्ववर्धत ॥ २१ ॥

Ô Mahārāja Parīkṣit, nhà vua đem cá từ giếng thả vào hồ, nhưng con đại ngư ấy liền phình lớn, vượt quá cả phạm vi của nước hồ.

Verse 22

नैतन्मे स्वस्तये राजन्नुदकं सलिलौकस: । निधेहि रक्षायोगेन ह्रदे मामविदासिनि ॥ २२ ॥

Con cá nói: “Tâu Đại vương, Ta là loài thủy cư; nước này hoàn toàn không thích hợp cho sự an ổn của Ta. Xin tìm cách bảo hộ Ta và đặt Ta vào hồ nước không bao giờ cạn giảm.”

Verse 23

इत्युक्त: सोऽनयन्मत्स्यं तत्र तत्राविदासिनि । जलाशयेऽसम्मितं तं समुद्रे प्राक्षिपज्झषम् ॥ २३ ॥

Được thỉnh cầu như vậy, vua Satyavrata đưa cá đến những thủy vực lớn nhất, hết nơi này đến nơi khác. Nhưng khi vẫn không đủ, cuối cùng nhà vua thả đại ngư ấy vào đại dương.

Verse 24

क्षिप्यमाणस्तमाहेदमिह मां मकरादय: । अदन्त्यतिबला वीर मां नेहोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ २४ ॥

Khi bị ném xuống biển, con cá nói với vua Satyavrata: “Hỡi dũng sĩ, trong làn nước này có những makara và cá mập vô cùng mạnh và hung dữ sẽ ăn thịt Ta; vì vậy xin đừng thả Ta ở đây.”

Verse 25

एवं विमोहितस्तेन वदता वल्गुभारतीम् । तमाह को भवानस्मान् मत्स्यरूपेण मोहयन् ॥ २५ ॥

Nghe những lời ngọt ngào ấy, nhà vua bối rối và hỏi: “Bạch Ngài, Ngài là ai mà trong hình cá lại khiến chúng tôi mê mờ như vậy?”

Verse 26

नैवंवीर्यो जलचरो द‍ृष्टोऽस्माभि: श्रुतोऽपि वा । यो भवान् योजनशतमह्नाभिव्यानशे सर: ॥ २६ ॥

Lạy Chúa tể, chỉ trong một ngày Ngài đã tự mở rộng đến hàng trăm do-tuần, bao trùm nước sông và biển. Trước đây chúng con chưa từng thấy hay nghe về loài thủy sinh nào như vậy.

Verse 27

नूनं त्वं भगवान् साक्षाद्धरिर्नारायणोऽव्यय: । अनुग्रहाय भूतानां धत्से रूपं जलौकसाम् ॥ २७ ॥

Quả thật Ngài chính là Bhagavān, Śrī Hari Nārāyaṇa bất hoại. Vì lòng thương xót muôn loài, Ngài nay nhận lấy hình tướng thủy sinh.

Verse 28

नमस्ते पुरुषश्रेष्ठ स्थित्युत्पत्त्यप्ययेश्वर । भक्तानां न: प्रपन्नानां मुख्यो ह्यात्मगतिर्विभो ॥ २८ ॥

Kính lễ Ngài, bậc tối thượng trong muôn Puruṣa, Chúa tể của tạo hóa, gìn giữ và tiêu hoại. Hỡi Viṣṇu toàn năng, Ngài là người dẫn dắt và đích đến tối hậu của chúng con—những bhakta đã quy phục.

Verse 29

सर्वे लीलावतारास्ते भूतानां भूतिहेतव: । ज्ञातुमिच्छाम्यदो रूपं यदर्थं भवता धृतम् ॥ २९ ॥

Lạy Chúa, mọi hóa thân và trò chơi thiêng liêng của Ngài đều xuất hiện vì lợi ích của muôn loài. Vậy con muốn biết mục đích nào khiến Ngài mang hình tướng cá này.

Verse 30

न तेऽरविन्दाक्ष पदोपसर्पणं मृषा भवेत् सर्वसुहृत्प्रियात्मन: । यथेतरेषां पृथगात्मनां सता- मदीद‍ृशो यद् वपुरद्भ‍ुतं हि न: ॥ ३० ॥

Lạy Đấng mắt như cánh sen! Ngài là bạn tối thượng và Paramātmā thân yêu của mọi người; nương tựa nơi chân sen của Ngài không bao giờ vô ích. Còn việc thờ các thiên thần của kẻ chấp thân là hoàn toàn không kết quả; vì thế Ngài đã hiển lộ hình tướng cá kỳ diệu này.

Verse 31

श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं जगत्पति: सत्यव्रतं मत्स्यवपुर्युगक्षये । विहर्तुकाम: प्रलयार्णवेऽब्रवी- च्चिकीर्षुरेकान्तजनप्रिय: प्रियम् ॥ ३१ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Khi vua Satyavrata thưa như vậy, Đấng Chủ Tể vũ trụ—vào cuối thời đại mang hình tướng cá để ban ân cho người bhakta một lòng và vui chơi līlā trong biển nước đại hồng thủy—đã đáp lại bằng lời dịu ngọt như sau.

Verse 32

श्रीभगवानुवाच सप्तमे ह्यद्यतनादूर्ध्वमहन्येतदरिंदम । निमङ्‌क्ष्यत्यप्ययाम्भोधौ त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम् ॥ ३२ ॥

Đức Thế Tôn phán: Hỡi vị vua có thể khuất phục kẻ thù, vào ngày thứ bảy kể từ hôm nay, ba cõi—Bhūḥ, Bhuvaḥ và Svaḥ—đều sẽ chìm và hòa vào nước đại hồng thủy.

Verse 33

त्रिलोक्यां लीयमानायां संवर्ताम्भसि वै तदा । उपस्थास्यति नौ: काचिद् विशाला त्वां मयेरिता ॥ ३३ ॥

Khi ba cõi đang tan hòa vào nước đại hồng thủy, một con thuyền lớn do Ta sai đến sẽ hiện ra trước mặt ngươi.

Verse 34

त्वं तावदोषधी: सर्वा बीजान्युच्चावचानि च । सप्तर्षिभि: परिवृत: सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ३४ ॥ आरुह्य बृहतीं नावं विचरिष्यस्यविक्लव: । एकार्णवे निरालोके ऋषीणामेव वर्चसा ॥ ३५ ॥

Sau đó, hỡi Đại vương, hãy gom mọi loại thảo dược và các hạt giống muôn hình, chất lên chiếc thuyền lớn ấy. Cùng đi với bảy vị ṛṣi và được mọi loài hữu tình vây quanh, ngài lên thuyền, không buồn sầu, rồi sẽ an nhiên du hành trên đại dương đại hồng thủy tối tăm, chỉ lấy hào quang của các ṛṣi vĩ đại làm ánh sáng.

Verse 35

त्वं तावदोषधी: सर्वा बीजान्युच्चावचानि च । सप्तर्षिभि: परिवृत: सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ३४ ॥ आरुह्य बृहतीं नावं विचरिष्यस्यविक्लव: । एकार्णवे निरालोके ऋषीणामेव वर्चसा ॥ ३५ ॥

Khi lên chiếc thuyền lớn ấy, cùng bảy vị ṛṣi và muôn loài hữu tình, ngài sẽ du hành không sợ hãi. Dẫu giữa bóng tối dày đặc của biển pralaya duy nhất, con đường vẫn chỉ được soi bởi hào quang của các bậc đại ṛṣi.

Verse 36

दोधूयमानां तां नावं समीरेण बलीयसा । उपस्थितस्य मे श‍ृङ्गे निबध्नीहि महाहिना ॥ ३६ ॥

Rồi khi con thuyền bị gió mạnh quăng quật, hãy dùng đại xà Vāsuki buộc thuyền vào chiếc sừng của Ta đang ở bên ngươi; vì Ta sẽ hiện diện kề cận ngươi.

Verse 37

अहं त्वामृषिभि: सार्धं सहनावमुदन्वति । विकर्षन् विचरिष्यामि यावद् ब्राह्मी निशा प्रभो ॥ ३७ ॥

Hỡi Đại vương, Ta sẽ kéo con thuyền ấy trên nước, với ngài và các ṛṣi ở trong, cho đến khi đêm của Phạm Thiên Brahmā—thời kỳ pralaya—chấm dứt.

Verse 38

मदीयं महिमानं च परं ब्रह्मेति शब्दितम् । वेत्स्यस्यनुगृहीतं मे सम्प्रश्नैर्विवृतं हृदि ॥ ३८ ॥

Nhờ ân huệ của Ta, ngài sẽ thấu biết vinh quang của Ta, được gọi là paraṁ brahma. Do những câu hỏi của ngài, mọi điều ấy sẽ được mở bày và hiển lộ trong lòng ngài; vì thế ngài sẽ biết Ta một cách trọn vẹn.

Verse 39

इत्थमादिश्य राजानं हरिरन्तरधीयत । सोऽन्ववैक्षत तं कालं यं हृषीकेश आदिशत् ॥ ३९ ॥

Sau khi chỉ dạy nhà vua như vậy, Đức Hari liền ẩn mất. Khi ấy vua Satyavrata bắt đầu chờ đợi thời khắc mà Hṛṣīkeśa đã dặn bảo.

Verse 40

आस्तीर्य दर्भान् प्राक्कूलान् राजर्षि: प्रागुदङ्‌मुख: । निषसाद हरे: पादौ चिन्तयन् मत्स्यरूपिण: ॥ ४० ॥

Sau khi trải cỏ kuśa với ngọn hướng về phía đông, vị thánh vương quay mặt về hướng đông-bắc và ngồi xuống. Ngài thiền niệm đôi chân của Bhagavān Hari (Viṣṇu) trong hình tướng Cá (Matsya).

Verse 41

तत: समुद्र उद्वेल: सर्वत: प्लावयन् महीम् । वर्धमानो महामेघैर्वर्षद्भ‍ि: समद‍ृश्यत ॥ ४१ ॥

Sau đó đại dương dâng trào, tràn ngập mặt đất khắp bốn phương. Nhờ những đám mây khổng lồ đổ mưa không ngừng, nước biển cứ thế dâng cao mãi.

Verse 42

ध्यायन् भगवदादेशं दद‍ृशे नावमागताम् । तामारुरोह विप्रेन्द्रैरादायौषधिवीरुध: ॥ ४२ ॥

Khi nhớ lại mệnh lệnh của Bhagavān, Satyavrata thấy một chiếc thuyền tiến đến gần. Vì thế, ngài gom các dược thảo và dây leo, rồi cùng các brāhmaṇa thánh thiện lên thuyền.

Verse 43

तमूचुर्मुनय: प्रीता राजन् ध्यायस्व केशवम् । स वै न: सङ्कटादस्मादविता शं विधास्यति ॥ ४३ ॥

Các hiền triết hoan hỷ nói: “Tâu Đại vương, xin hãy thiền niệm Keśava. Chính Ngài sẽ cứu chúng ta khỏi cơn nguy khốn này và sắp đặt điều an lành cho chúng ta.”

Verse 44

सोऽनुध्यातस्ततो राज्ञा प्रादुरासीन्महार्णवे । एकश‍ृङ्गधरो मत्स्यो हैमो नियुतयोजन: ॥ ४४ ॥

Khi nhà vua không ngừng thiền niệm về Đấng Tối Thượng, giữa đại dương của thời đại hồng thủy bỗng hiện ra một con cá vàng khổng lồ. Cá có một sừng và dài đến niyuta-yojana.

Verse 45

निबध्य नावं तच्छृङ्गे यथोक्तो हरिणा पुरा । वरत्रेणाहिना तुष्टस्तुष्टाव मधुसूदनम् ॥ ४५ ॥

Theo lời chỉ dạy trước đó của Hari, nhà vua buộc thuyền vào chiếc sừng của cá, dùng rắn Vāsuki làm dây. Lòng mãn nguyện, ông bắt đầu dâng lời tán tụng Madhusūdana.

Verse 46

श्रीराजोवाच अनाद्यविद्योपहतात्मसंविद- स्तन्मूलसंसारपरिश्रमातुरा: । यद‍ृच्छयोपसृता यमाप्नुयु- र्विमुक्तिदो न: परमो गुरुर्भवान् ॥ ४६ ॥

Nhà vua thưa: Những ai từ vô thủy bị vô minh che lấp tri kiến về bản ngã, và vì gốc vô minh ấy mà mệt mỏi trong lao nhọc của luân hồi, nhờ ân điển của Chúa mà được cơ duyên gặp bậc bhakta ban giải thoát như Ngài. Con nhận Ngài là bậc Thượng Sư tối cao của chúng con.

Verse 47

जनोऽबुधोऽयं निजकर्मबन्धन: सुखेच्छया कर्म समीहतेऽसुखम् । यत्सेवया तां विधुनोत्यसन्मतिं ग्रन्थिं स भिन्द्याद् धृदयं स नो गुरु: ॥ ४७ ॥

Chúng sinh mê muội này bị trói buộc bởi nghiệp riêng; vì mong cầu hạnh phúc mà làm các hành vi rốt cuộc chỉ đem lại khổ đau. Nhưng nhờ phụng sự Đấng Tối Thượng, những dục vọng hạnh phúc giả dối ấy được gột sạch. Nguyện Thượng Sư của con cắt đứt nút thắt ấy khỏi tận đáy tim.

Verse 48

यत्सेवयाग्नेरिव रुद्ररोदनं पुमान् विजह्यान्मलमात्मनस्तम: । भजेत वर्णं निजमेष सोऽव्ययो भूयात् स ईश: परमो गुरोर्गुरु: ॥ ४८ ॥

Ai muốn thoát khỏi ràng buộc vật chất hãy nương vào sự phụng sự Đấng Tối Thượng và từ bỏ cấu uế của vô minh—kể cả nghiệp thiện lẫn nghiệp ác. Như vàng hay bạc được lửa luyện mà rũ sạch bụi bẩn, người ấy phục hồi bản sắc nguyên sơ. Nguyện Đấng Tối Thượng bất tận ấy làm Thượng Sư của chúng con, vì Ngài là bậc Thầy nguyên thủy của mọi bậc thầy.

Verse 49

न यत्प्रसादायुतभागलेश- मन्ये च देवा गुरवो जना: स्वयम् । कर्तुं समेता: प्रभवन्ति पुंस- स्तमीश्वरं त्वां शरणं प्रपद्ये ॥ ४९ ॥

Chư thiên, những bậc “guru” hữu danh và mọi người khác—dù riêng lẻ hay hợp lại—cũng không thể ban ân huệ sánh bằng dù chỉ một phần mười nghìn của lòng từ bi Ngài. Vì vậy con xin nương tựa nơi chân sen của Ngài.

Verse 50

अचक्षुरन्धस्य यथाग्रणी: कृत- स्तथा जनस्याविदुषोऽबुधो गुरु: । त्वमर्कद‍ृक् सर्वद‍ृशां समीक्षणो वृतो गुरुर्न: स्वगतिं बुभुत्सताम् ॥ ५० ॥

Như người mù không thấy đường lại nhận một người mù khác làm kẻ dẫn dắt, kẻ không biết mục đích đời sống cũng nhận một kẻ ngu làm guru. Còn chúng con khao khát tự chứng ngộ; vì thế chúng con tôn nhận Ngài, Bhagavan—Đấng thấy khắp mọi phương và toàn tri như mặt trời—làm bậc Thầy tâm linh.

Verse 51

जनो जनस्यादिशतेऽसतीं गतिं यया प्रपद्येत दुरत्ययं तम: । त्वं त्वव्ययं ज्ञानममोघमञ्जसा प्रपद्यते येन जनो निजं पदम् ॥ ५१ ॥

Vị “guru” duy vật dạy đệ tử duy vật về phát triển kinh tế và thỏa mãn giác quan; bởi những lời dạy ấy, kẻ ngu cứ tiếp tục chìm trong bóng tối vô minh khó vượt. Nhưng Ngài ban tri thức vĩnh cửu, không sai lạc; nhờ đó người trí nhanh chóng an trụ trong địa vị nguyên sơ của mình.

Verse 52

त्वं सर्वलोकस्य सुहृत् प्रियेश्वरो ह्यात्मा गुरुर्ज्ञानमभीष्टसिद्धि: । तथापि लोको न भवन्तमन्धधी- र्जानाति सन्तं हृदि बद्धकाम: ॥ ५२ ॥

Lạy Chúa, Ngài là người bạn chí thiện của muôn loài, là Đấng thân yêu nhất, là Đấng cai quản, là Paramatma, là bậc Thầy tối thượng, là tri thức tối thượng và là Đấng thành tựu mọi ước nguyện. Thế nhưng kẻ ngu bị dục vọng trói buộc trong tim lại không thể hiểu Ngài, dù Ngài ở ngay trong lòng họ.

Verse 53

त्वं त्वामहं देववरं वरेण्यं प्रपद्य ईशं प्रतिबोधनाय । छिन्ध्यर्थदीपैर्भगवन् वचोभि- र्ग्रन्थीन् हृदय्यान् विवृणु स्वमोक: ॥ ५३ ॥

Ôi Bhagavan, Đấng tối thượng được chư thiên tôn thờ, Chúa tể của muôn loài, để được thức tỉnh tự ngã con xin quy phục nơi Ngài. Xin dùng lời dạy như ngọn đèn soi nghĩa đời mà cắt đứt nút thắt trong tim con, và bày tỏ cho con đích đến của đời mình.

Verse 54

श्रीशुक उवाच इत्युक्तवन्तं नृपतिं भगवानादिपूरुष: । मत्स्यरूपी महाम्भोधौ विहरंस्तत्त्वमब्रवीत् ॥ ५४ ॥

Śrī Śukadeva nói: Khi vua Satyavrata đã cầu khẩn Đấng Tối Thượng Ādipuruṣa trong hình tướng cá Matsya, thì Chúa, đang du hành trong nước đại hồng thủy, đã giảng giải Chân Lý Tuyệt Đối cho ông.

Verse 55

पुराणसंहितां दिव्यां साङ्ख्ययोगक्रियावतीम् । सत्यव्रतस्य राजर्षेरात्मगुह्यमशेषत: ॥ ५५ ॥

Đức Bhagavān đã giảng cho thánh vương Satyavrata trọn vẹn về các saṁhitā và Purāṇa thiêng liêng, cùng pháp hành sāṅkhya‑yoga, và những bí mật nội tâm; trong mọi kinh điển ấy, Ngài cũng tự hiển lộ chính mình.

Verse 56

अश्रौषीद‍ृषिभि: साकमात्मतत्त्वमसंशयम् । नाव्यासीनो भगवता प्रोक्तं ब्रह्म सनातनम् ॥ ५६ ॥

Khi ngồi trên thuyền, vua Satyavrata cùng các đại hiền triết đã lắng nghe lời dạy của Bhagavān về ātma‑tattva và Brahman vĩnh cửu từ kinh điển Veda; vì thế họ không còn nghi ngờ về Chân Lý Tuyệt Đối.

Verse 57

अतीतप्रलयापाय उत्थिताय स वेधसे । हत्वासुरं हयग्रीवं वेदान् प्रत्याहरद्धरि: ॥ ५७ ॥

Vào cuối trận đại hồng thủy trước, khi đấng Sáng Tạo Brahmā thức dậy, Hari đã diệt ác quỷ Hayagrīva và trao trả các kinh Veda lại cho Brahmā.

Verse 58

स तु सत्यव्रतो राजा ज्ञानविज्ञानसंयुत: । विष्णो: प्रसादात् कल्पेऽस्मिन्नासीद् वैवस्वतो मनु: ॥ ५८ ॥

Nhờ ân huệ của Viṣṇu, vua Satyavrata được soi sáng bởi tri thức và chứng ngộ Veda; trong kiếp này ông đã tái sinh làm Vaivasvata Manu, con của thần Mặt Trời.

Verse 59

सत्यव्रतस्य राजर्षेर्मायामत्स्यस्य शार्ङ्गिण: । संवादं महदाख्यानं श्रुत्वा मुच्येत किल्बिषात् ॥ ५९ ॥

Câu chuyện vĩ đại về thánh vương Satyavrata và hóa thân Cá Matsya của Śrī Hari, Viṣṇu cầm cung Śārṅga, là một đại tự sự siêu việt. Ai thành tâm lắng nghe sẽ được giải thoát khỏi quả báo tội lỗi.

Verse 60

अवतारं हरेर्योऽयं कीर्तयेदन्वहं नर: । सङ्कल्पास्तस्य सिध्यन्ति स याति परमां गतिम् ॥ ६० ॥

Ai hằng ngày ca tụng mô tả về hóa thân Matsya của Śrī Hari và chuyện đời vua Satyavrata, mọi nguyện ước chân chánh của người ấy đều thành tựu; người ấy chắc chắn đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 61

प्रलयपयसि धातु: सुप्तशक्तेर्मुखेभ्य: श्रुतिगणमपनीतं प्रत्युपादत्त हत्वा । दितिजमकथयद् यो ब्रह्म सत्यव्रतानां तमहमखिलहेतुं जिह्ममीनं नतोऽस्मि ॥ ६१ ॥ स वै मन: कृष्णपदारविन्दयो- र्वचांसि वैकुण्ठगुणानुवर्णने । करौ हरेर्मन्दिरमार्जनादिषु श्रुतिं चकाराच्युतसत्कथोदये ॥

Con kính đảnh lễ Đấng Tối Thượng, Đấng giả làm con cá khổng lồ uốn cong; Ngài diệt daitya và hoàn trả toàn bộ Śruti-Veda đã bị cướp khỏi miệng Phạm Thiên khi Ngài vừa tỉnh dậy sau giấc ngủ trong nước đại hồng thủy; và Ngài giảng tinh yếu Veda cho vua Satyavrata cùng các bậc hiền thánh.