Adhyaya 11

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथो सुरा: प्रत्युपलब्धचेतस: परस्य पुंस: परयानुकम्पया । जघ्नुर्भृशं शक्रसमीरणादय- स्तांस्तान्‍रणे यैरभिसंहता: पुरा ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Sau đó, nhờ ân điển tối thượng của Śrī Hari, chư thiên—đứng đầu là Indra và Vāyu—được hồi sinh, tâm trí lại sáng tỏ. Được tiếp sức, họ bắt đầu đánh mạnh trong chiến địa chính những asura đã từng đánh bại họ trước kia.

Verse 2

वैरोचनाय संरब्धो भगवान्पाकशासन: । उदयच्छद् यदा वज्रं प्रजा हा हेति चुक्रुशु: ॥ २ ॥

Khi Indra hùng mạnh nhất trở nên tức giận và cầm lấy lưỡi tầm sét để giết Mahārāja Bali, các quỷ dữ bắt đầu than khóc: 'Than ôi, than ôi!'

Verse 3

वज्रपाणिस्तमाहेदं तिरस्कृत्य पुर:स्थितम् । मनस्विनं सुसम्पन्नं विचरन्तं महामृधे ॥ ३ ॥

Điềm tĩnh, khoan dung và được trang bị đầy đủ khí cụ chiến đấu, Mahārāja Bali tiến đến trước mặt Indra trên chiến trường lớn. Vua Indra, người luôn cầm lưỡi tầm sét trong tay, đã khiển trách Mahārāja Bali như sau.

Verse 4

नटवन्मूढ मायाभिर्मायेशान् नो जिगीषसि । जित्वा बालान् निबद्धाक्षान् नटो हरति तद्धनम् ॥ ४ ॥

Indra nói: Này kẻ lừa đảo, giống như một kẻ lừa gạt bịt mắt một đứa trẻ và lấy đi tài sản của nó, ngươi đang cố gắng đánh bại chúng ta bằng cách phô trương sức mạnh huyền bí, mặc dù ngươi biết rằng chúng ta là chủ nhân của tất cả các sức mạnh huyền bí đó.

Verse 5

आरुरुक्षन्ति मायाभिरुत्सिसृप्सन्ति ये दिवम् । तान्दस्यून्विधुनोम्यज्ञान्पूर्वस्माच्च पदादध: ॥ ५ ॥

Những kẻ ngu ngốc và vô lại muốn lên các hệ hành tinh cao hơn bằng sức mạnh huyền bí, hoặc cố gắng vượt qua các hành tinh phía trên để đạt đến thế giới tâm linh, ta sẽ đày chúng xuống vùng thấp nhất của vũ trụ.

Verse 6

सोऽहं दुर्मायिनस्तेऽद्य वज्रेण शतपर्वणा । शिरो हरिष्ये मन्दात्मन्घटस्व ज्ञातिभि: सह ॥ ६ ॥

Hôm nay, với lưỡi tầm sét có hàng trăm cạnh sắc bén của ta, ta sẽ chặt đầu ngươi khỏi cơ thể. Mặc dù ngươi có thể tạo ra nhiều ảo giác, nhưng ngươi lại kém hiểu biết. Bây giờ, hãy cố gắng tồn tại trên chiến trường này cùng với người thân của ngươi.

Verse 7

श्रीबलिरुवाच सङ्ग्रामे वर्तमानानां कालचोदितकर्मणाम् । कीर्तिर्जयोऽजयो मृत्यु: सर्वेषां स्युरनुक्रमात् ॥ ७ ॥

Bali Mahārāja nói: Tất cả những ai có mặt trên chiến địa đều chịu sự chi phối của Thời gian vĩnh cửu; tùy theo nghiệp đã định, lần lượt sẽ nhận danh tiếng, chiến thắng, thất bại và cái chết.

Verse 8

तदिदं कालरशनं जगत् पश्यन्ति सूरय: । न हृष्यन्ति न शोचन्ति तत्र यूयमपण्डिता: ॥ ८ ॥

Thấy thế gian này bị trói bởi sợi dây của Thời gian, bậc hiền triết hiểu chân lý không vui mừng cũng không than khóc; vì các ngươi hân hoan vì chiến thắng nên bị xem là chưa thông tuệ.

Verse 9

न वयं मन्यमानानामात्मानं तत्र साधनम् । गिरो व: साधुशोच्यानां गृह्णीमो मर्मताडना: ॥ ९ ॥

Các ngươi, chư thiên, cho rằng chính mình là nguyên nhân của danh tiếng và chiến thắng. Vì sự vô minh ấy, bậc thánh nhân thương xót các ngươi. Do đó, dù lời các ngươi làm đau lòng, chúng ta không chấp nhận.

Verse 10

श्रीशुक उवाच इत्याक्षिप्य विभुं वीरो नाराचैर्वीरमर्दन: । आकर्णपूर्णैरहनदाक्षेपैराहतं पुन: ॥ १० ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Sau khi quở trách Indra, vua cõi trời, bằng lời sắc bén, Bali Mahārāja—người khuất phục mọi dũng sĩ—kéo cung đến tận tai, bắn những mũi tên nārāca vào Indra; rồi lại nghiêm lời răn dạy thêm lần nữa.

Verse 11

एवं निराकृतो देवो वैरिणा तथ्यवादिना । नामृष्यत् तदधिक्षेपं तोत्राहत इव द्विप: ॥ ११ ॥

Dù bị kẻ thù nói lời chân thật quở trách như vậy, thiên vương Indra không hề bực bội trước lời trách cứ ấy, như con voi bị móc điều khiển đánh mà không xao động.

Verse 12

प्राहरत् कुलिशं तस्मा अमोघं परमर्दन: । सयानो न्यपतद् भूमौ छिन्नपक्ष इवाचल: ॥ १२ ॥

Khi ấy, Indra—kẻ khuất phục kẻ thù—vì muốn giết Bali Mahārāja đã phóng chùy sét vajra không bao giờ sai trúng. Bali cùng phi thuyền rơi xuống đất như ngọn núi bị chặt cánh.

Verse 13

सखायं पतितं द‍ृष्ट्वा जम्भो बलिसख: सुहृत् । अभ्ययात् सौहृदं सख्युर्हतस्यापि समाचरन् ॥ १३ ॥

Thấy bạn mình là Bali ngã xuống, Jambhāsura—bạn hữu và người thân tín của Bali—tiến đến trước Indra, kẻ thù, để giữ trọn nghĩa tình bằng thái độ thân thiện đối với người bạn đã bị đánh gục.

Verse 14

स सिंहवाह आसाद्य गदामुद्यम्य रंहसा । जत्रावताडयच्छक्रं गजं च सुमहाबल: ॥ १४ ॥

Jambhāsura đầy uy lực, cưỡi sư tử, lao đến gần Indra và vung chùy đánh mạnh vào vai ông; hắn cũng đánh cả voi của Indra.

Verse 15

गदाप्रहारव्यथितो भृशं विह्वलितो गज: । जानुभ्यां धरणीं स्पृष्ट्वा कश्मलं परमं ययौ ॥ १५ ॥

Bị chùy của Jambhāsura đánh trúng, voi của Indra đau đớn và rối loạn dữ dội. Nó quỳ gối chạm đất rồi ngã vào cơn bất tỉnh sâu.

Verse 16

ततो रथो मातलिना हरिभिर्दशशतैर्वृत: । आनीतो द्विपमुत्सृज्य रथमारुरुहे विभु: ॥ १६ ॥

Sau đó, Mātali—người đánh xe của Indra—đem đến chiến xa của Indra được một ngàn con ngựa kéo. Indra bỏ voi và bước lên chiến xa ấy.

Verse 17

तस्य तत् पूजयन् कर्म यन्तुर्दानवसत्तम: । शूलेन ज्वलता तं तु स्मयमानोऽहनन्मृधे ॥ १७ ॥

Khen ngợi sự phụng sự của Mātali, Jambhāsura—bậc nhất trong loài a-tu-la—mỉm cười; nhưng giữa chiến địa hắn vẫn dùng đinh ba rực lửa đánh Mātali.

Verse 18

सेहे रुजं सुदुर्मर्षां सत्त्वमालम्ब्य मातलि: । इन्द्रो जम्भस्य सङ्‌क्रुद्धो वज्रेणापाहरच्छिर: ॥ १८ ॥

Dẫu đau đớn vô cùng, Mātali vẫn nương sức mạnh tâm mà chịu đựng. Nhưng Indra nổi giận dữ với Jambhāsura, liền dùng chày sét (vajra) đánh và chém lìa đầu hắn khỏi thân.

Verse 19

जम्भं श्रुत्वा हतं तस्य ज्ञातयो नारदाद‍ृषे: । नमुचिश्च बल: पाकस्तत्रापेतुस्त्वरान्विता: ॥ १९ ॥

Khi hiền thánh Nārada báo cho thân quyến và bạn hữu rằng Jambhāsura đã bị giết, ba a-tu-la tên Namuci, Bala và Pāka vội vã kéo đến chiến trường.

Verse 20

वचोभि: परुषैरिन्द्रमर्दयन्तोऽस्य मर्मसु । शरैरवाकिरन् मेघा धाराभिरिव पर्वतम् ॥ २० ॥

Vừa mắng nhiếc Indra bằng lời lẽ thô bạo đâm thấu tim gan, bọn a-tu-la vừa trút mưa tên lên ngài, như mây đổ thác mưa xuống núi lớn.

Verse 21

हरीन्दशशतान्याजौ हर्यश्वस्य बल: शरै: । तावद्भ‍िरर्दयामास युगपल्ल‍घुहस्तवान् ॥ २१ ॥

Trên chiến địa, a-tu-la Bala tay nhanh như gió đã khiến một nghìn ngựa của Indra khốn đốn, khi đồng thời bắn xuyên cả thảy bằng đúng một nghìn mũi tên.

Verse 22

शताभ्यां मातलिं पाको रथं सावयवं पृथक् । सकृत्सन्धानमोक्षेण तदद्भ‍ुतमभूद् रणे ॥ २२ ॥

Pāka, một ác thần khác, đã lắp hai trăm mũi tên vào cung và phóng ra đồng loạt trong một lần, đánh trúng cả chiến xa với mọi trang bị và người đánh xe Mātali một cách riêng rẽ. Trên chiến địa, đó thật là kỳ công đáng kinh ngạc.

Verse 23

नमुचि: पञ्चदशभि: स्वर्णपुङ्खैर्महेषुभि: । आहत्य व्यनदत्सङ्ख्ये सतोय इव तोयद: ॥ २३ ॥

Rồi Namuci, một ác thần khác, dùng mười lăm mũi tên lớn có lông vàng bắn trúng Śakra (Indra) khiến Ngài bị thương; giữa trận, hắn gầm vang như mây đầy nước.

Verse 24

सर्वत: शरकूटेन शक्रं सरथसारथिम् । छादयामासुरसुरा: प्रावृट्‌सूर्यमिवाम्बुदा: ॥ २४ ॥

Các ác thần khác từ mọi phía trút mưa tên không dứt, che phủ Śakra (Indra) cùng chiến xa và người đánh xe, như mây mùa mưa che khuất mặt trời.

Verse 25

अलक्षयन्तस्तमतीव विह्वला विचुक्रुशुर्देवगणा: सहानुगा: । अनायका: शत्रुबलेन निर्जिता वणिक्पथा भिन्ननवो यथार्णवे ॥ २५ ॥

Không thấy Indra trên chiến trường, chư thiên cùng tùy tùng vô cùng hoảng hốt và kêu khóc. Bị sức mạnh kẻ thù áp đảo, không còn người lãnh đạo, họ than vãn như những thương nhân trên con thuyền vỡ giữa đại dương.

Verse 26

ततस्तुराषाडिषुबद्धपञ्जराद् विनिर्गत: साश्वरथध्वजाग्रणी: । बभौ दिश: खं पृथिवीं च रोचयन् स्वतेजसा सूर्य इव क्षपात्यये ॥ २६ ॥

Sau đó Indra thoát khỏi “lồng” do lưới tên trói buộc. Hiện ra cùng chiến xa, cờ, ngựa và người đánh xe, Ngài làm rạng rỡ bầu trời, mặt đất và muôn phương; với hào quang của mình, Ngài chói sáng như mặt trời lúc đêm tàn.

Verse 27

निरीक्ष्य पृतनां देव: परैरभ्यर्दितां रणे । उदयच्छद् रिपुं हन्तुं वज्रं वज्रधरो रुषा ॥ २७ ॥

Khi Indra, người được biết đến là Vajra-dhara, người cầm chùy kim cương, thấy binh lính của mình bị kẻ thù áp bức trên chiến trường, ngài trở nên vô cùng tức giận. Do đó, ngài đã nâng chùy kim cương của mình lên để tiêu diệt kẻ thù.

Verse 28

स तेनैवाष्टधारेण शिरसी बलपाकयो: । ज्ञातीनां पश्यतां राजञ्जहार जनयन्भयम् ॥ २८ ॥

Tâu vua Parīkṣit, Vua Indra đã sử dụng chùy kim cương của mình để chặt đầu cả Bala và Pāka trước sự chứng kiến của tất cả người thân và tùy tùng của họ. Bằng cách này, ngài đã tạo ra một bầu không khí vô cùng đáng sợ trên chiến trường.

Verse 29

नमुचिस्तद्वधं द‍ृष्ट्वा शोकामर्षरुषान्वित: । जिघांसुरिन्द्रं नृपते चकार परमोद्यमम् ॥ २९ ॥

Tâu bệ hạ, khi Namuci, một con quỷ khác, chứng kiến cái chết của cả Bala và Pāka, hắn tràn đầy đau buồn và than khóc. Do đó, hắn giận dữ thực hiện một nỗ lực lớn để giết Indra.

Verse 30

अश्मसारमयं शूलं घण्टावद्धेमभूषणम् । प्रगृह्याभ्यद्रवत् क्रुद्धो हतोऽसीति वितर्जयन् । प्राहिणोद् देवराजाय निनदन् मृगराडिव ॥ ३० ॥

Giận dữ và gầm lên như sư tử, con quỷ Namuci cầm lấy một ngọn giáo thép, được buộc chuông và trang trí bằng đồ trang sức bằng vàng. Hắn lớn tiếng hét lên, 'Bây giờ ngươi đã chết!' Như vậy, tiến đến trước Indra để giết ngài, Namuci đã phóng vũ khí của mình.

Verse 31

तदापतद् गगनतले महाजवंविचिच्छिदे हरिरिषुभि: सहस्रधा । तमाहनन्नृप कुलिशेन कन्धरेरुषान्वितस्त्रिदशपति: शिरो हरन् ॥ ३१ ॥

Tâu bệ hạ, khi Indra, Vua của thiên đường, thấy ngọn giáo cực kỳ mạnh mẽ này rơi xuống đất như một thiên thạch rực cháy, ngài lập tức cắt nó thành từng mảnh bằng những mũi tên của mình. Sau đó, vô cùng tức giận, ngài đã đánh vào vai Namuci bằng chùy kim cương của mình để chặt đầu Namuci.

Verse 32

न तस्य हि त्वचमपि वज्र ऊर्जितो बिभेद य: सुरपतिनौजसेरित: । तदद्भ‍ुतं परमतिवीर्यवृत्रभित् तिरस्कृतो नमुचिशिरोधरत्वचा ॥ ३२ ॥

Thiên vương Indra phóng lôi chùy (vajra) vào Namuci với sức mạnh lớn, nhưng nó không thể xuyên nổi cả làn da của hắn. Thật kỳ diệu thay: lôi chùy lừng danh từng xé toạc thân Vṛtrāsura lại không làm xây xát dù chỉ chút ít da nơi cổ Namuci.

Verse 33

तस्मादिन्द्रोऽबिभेच्छत्रोर्वज्र: प्रतिहतो यत: । किमिदं दैवयोगेन भूतं लोकविमोहनम् ॥ ३३ ॥

Thấy lôi chùy bị kẻ thù chặn lại rồi bật ngược trở về, Indra vô cùng sợ hãi. Ngài tự hỏi: “Chẳng lẽ đây là do một quyền năng nhiệm mầu nào đó, một điều kỳ dị làm mê hoặc cả thế gian?”

Verse 34

येन मे पूर्वमद्रीणां पक्षच्छेद: प्रजात्यये । कृतो निविशतां भारै: पतत्‍त्रै: पततां भुवि ॥ ३४ ॥

Indra nghĩ: “Xưa kia, vào thời kỳ pralaya, chính lôi chùy này ta đã chặt cánh những ngọn núi có cánh bay trên trời; chúng vì nặng mà sa xuống đất, đè chết muôn người.”

Verse 35

तप:सारमयं त्वाष्ट्रं वृत्रो येन विपाटित: । अन्ये चापि बलोपेता: सर्वास्त्रैरक्षतत्वच: ॥ ३५ ॥

Chính lôi chùy này đã xé toạc Vṛtra, kẻ được kết tinh từ tinh túy khổ hạnh của Tvaṣṭā. Không chỉ hắn, mà nhiều dũng sĩ hùng mạnh khác—da thịt không bị thương bởi mọi loại vũ khí—cũng đã bị lôi chùy ấy giết chết.

Verse 36

सोऽयं प्रतिहतो वज्रो मया मुक्तोऽसुरेऽल्पके । नाहं तदाददे दण्डं ब्रह्मतेजोऽप्यकारणम् ॥ ३६ ॥

Nhưng nay, khi ta phóng chính lôi chùy ấy vào một asura nhỏ bé, nó bị chặn lại và trở nên vô hiệu. Vì thế, dù từng như brahmāstra, giờ nó hóa như cây gậy thường vô dụng; ta sẽ không cầm giữ nó nữa.

Verse 37

इति शक्रं विषीदन्तमाह वागशरीरिणी । नायं शुष्कैरथो नार्द्रैर्वधमर्हति दानव: ॥ ३७ ॥

Khi Indra u sầu than khóc như vậy, từ hư không vang lên một tiếng nói vô hình đầy điềm báo: “Ác thần Namuci này không thể bị tiêu diệt bởi bất cứ thứ gì khô hay ướt.”

Verse 38

मयास्मै यद् वरो दत्तो मृत्युर्नैवार्द्रशुष्कयो: । अतोऽन्यश्चिन्तनीयस्ते उपायो मघवन् रिपो: ॥ ३८ ॥

Tiếng nói ấy lại bảo: “Hỡi Maghavan, vì ta đã ban cho ác thần này ân huệ rằng nó sẽ không chết bởi vũ khí khô hay ướt, nên ngươi phải nghĩ ra phương cách khác để diệt kẻ thù.”

Verse 39

तां दैवीं गिरमाकर्ण्य मघवान्सुसमाहित: । ध्यायन् फेनमथापश्यदुपायमुभयात्मकम् ॥ ३९ ॥

Nghe lời nói thiêng ấy, Indra tập trung tâm ý sâu xa. Khi trầm tư tìm kế, ngài thấy rằng bọt nước chính là phương tiện, vì nó chẳng hẳn ướt mà cũng chẳng hẳn khô.

Verse 40

न शुष्केण न चार्द्रेण जहार नमुचे: शिर: । तं तुष्टुवुर्मुनिगणा माल्यैश्चावाकिरन्विभुम् ॥ ४० ॥

Vì thế, Indra đã chém đầu Namuci không bằng vật khô hay ướt, mà bằng bọt. Rồi các bậc hiền triết hoan hỷ tán thán Indra và rải hoa cùng vòng hoa xuống, gần như phủ kín vị tôn quý ấy.

Verse 41

गन्धर्वमुख्यौ जगतुर्विश्वावसुपरावसू । देवदुन्दुभयो नेदुर्नर्तक्यो ननृतुर्मुदा ॥ ४१ ॥

Hai thủ lĩnh Gandharva là Viśvāvasu và Parāvasu cất tiếng ca trong niềm hoan hỷ. Trống trời của chư thiên vang rền, và các Apsarā múa trong hân hoan.

Verse 42

अन्येऽप्येवं प्रतिद्वन्द्वान्वाय्वग्निवरुणादय: । सूदयामासुरसुरान् मृगान्केसरिणो यथा ॥ ४२ ॥

Vāyu, Agni, Varuṇa và các chư thiên khác cũng bắt đầu tiêu diệt những a-tu-la đối địch, như sư tử giết nai trong rừng.

Verse 43

ब्रह्मणा प्रेषितो देवान्देवर्षिर्नारदो नृप । वारयामास विबुधान्‍द‍ृष्ट्वा दानवसङ्‌क्षयम् ॥ ४३ ॥

Tâu Đại vương, thấy cảnh diệt vong toàn diện của loài a-tu-la đã kề cận, Phạm Thiên sai hiền thánh Nārada đến; Nārada ra trước chư thiên và ngăn họ tiếp tục giao chiến.

Verse 44

श्रीनारद उवाच भवद्भ‍िरमृतं प्राप्तं नारायणभुजाश्रयै: । श्रिया समेधिता: सर्व उपारमत विग्रहात् ॥ ४४ ॥

Đại hiền Nārada nói: Nhờ nương tựa cánh tay che chở của Nārāyaṇa, các ngài đã được cam lộ. Nhờ ân điển của Śrī (nữ thần Lakṣmī), các ngài rạng rỡ và thịnh vượng; vậy xin hãy dừng cuộc giao tranh này.

Verse 45

श्रीशुक उवाच संयम्य मन्युसंरम्भं मानयन्तो मुनेर्वच: । उपगीयमानानुचरैर्ययु: सर्वे त्रिविष्टपम् ॥ ४५ ॥

Śrī Śukadeva nói: Vâng theo lời Nārada, chư thiên kìm nén cơn giận và dừng giao chiến. Được tùy tùng ca tụng, tất cả trở về các cõi trời của mình.

Verse 46

येऽवशिष्टा रणे तस्मिन् नारदानुमतेन ते । बलिं विपन्नमादाय अस्तं गिरिमुपागमन् ॥ ४६ ॥

Theo lệnh của Nārada Muni, những a-tu-la còn sót lại trên chiến trường đã đưa Bali Mahārāja đang trong tình thế nguy nan đến ngọn đồi mang tên Astagiri.

Verse 47

तत्राविनष्टावयवान् विद्यमानशिरोधरान् । उशना जीवयामास संजीवन्या स्वविद्यया ॥ ४७ ॥

Tại ngọn đồi ấy, Śukrācārya đã dùng thần chú–mật pháp của mình gọi là Saṁjīvanī để làm sống lại những binh sĩ asura đã chết nhưng đầu, thân và tay chân chưa bị hủy hoại.

Verse 48

बलिश्चोशनसा स्पृष्ट: प्रत्यापन्नेन्द्रियस्मृति: । पराजितोऽपि नाखिद्यल्ल‍ोकतत्त्वविचक्षण: ॥ ४८ ॥

Được Śukrācārya chạm đến, Bali phục hồi giác quan và ký ức. Vốn am tường đạo lý thế gian, ông hiểu rõ mọi việc; vì vậy dù bại trận, ông không than sầu.