Atharva Veda 9.2.6 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 6

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

काम॒स्येन्द्र॑स्य॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञो॒ विष्णो॒र्बले॑न सवि॒तुः स॒वेन॑ । अ॒ग्नेर्हो॒त्रेण॒ प्र णु॑दे स॒पत्नां॑छ॒म्बीव॒ नाव॑मुद॒केषु॒ धीरः॑

IAST Transliteration

kā́masyéndrasya váruṇasya rā́jño víṣṇor bálená savitúḥ savéna | agnér hótreṇa prá nudé sapátnān chambī́va nā́vam udakéṣu dhī́raḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

By Kāma’s power, by Indra’s, by Varuṇa the King, by Viṣṇu’s strength, by Savitṛ’s driving-on; by Agni’s priestly offering I thrust mine rivals forth— as a steadfast man a boat upon the waters.

Translation

Nhờ sức của Kāma, nhờ sức của Indra, nhờ Varuṇa—vị Vua, nhờ uy lực của Viṣṇu, nhờ sự thúc đẩy của Savitṛ; nhờ lễ hiến của Agni trong vai trò tư tế, ta xua đuổi các kẻ đối địch—như người vững chí đẩy chiếc thuyền trôi trên mặt nước.

Word by Word

• कामस्य: of Kāma (Desire)
• कामस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वरुणस्य: of Varuṇa
• वरुणस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• बलेन: by/with (their) strength
• बलेन: करण
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)

• सवितुः: of Savitṛ
• सवितुः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• सवेन: by/with the impulse/instigation
• सवेन: करण
• Type: Noun
• Root: सव (प्रातिपदिक)

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• होत्रेण: by/with the priestly offering/Hotṛ-function
• होत्रेण: करण
• Type: Noun
• Root: होत्र (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward (intensifier with verb)
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• नुदे: may I drive away / I drive away
• नुदे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नुद् (धातु)

• सपत्नान्: rivals, enemies
• सपत्नान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सपत्न (प्रातिपदिक)

• छम्बीव: like a (charm-)boat/raft ‘chambī’ (as a simile)
• छम्बीव: —
• Type: Adverbial (simile)
• Root: छम्बी + इव (इव = अव्यय)

• नावम्: a boat
• नावम्: कर्म (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: नौ (प्रातिपदिक)

• उदकेषु: in the waters
• उदकेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)

• धीरः: the wise/steadfast (one)
• धीरः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: धीरा (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Traditionally Atharvanic (Kāma-sūkta complex; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī traditions).

Devata: Kāma with allied deities (Indra, Varuṇa, Viṣṇu, Savitṛ, Agni).

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as transmitted; metrical exactness may vary with pada resolution).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: raudra