Mantra 2

Sukta 66

Sanskrit (Devanagari)

आतन्वाना आयच्छन्तोऽस्यन्तो ये च धावथ । निर्हस्ताः शत्रवः स्थनेन्द्रो वोऽद्य पराशरीत्

IAST Transliteration

ā-tanvānā́ ā́-yacchanto ’syánto yé ca dhā́vatha | nír-hastāḥ śatravaḥ sthána índro vo ’dyá parā́śarīt

English Translation (Griffith/Whitney)

Ye who extend yourselves, who reach and shoot, and ye who rush—stand ye, O enemies, disarmed: Indra hath this day shattered you utterly.

Translation

Hỡi những kẻ tự giãn mình ra, vươn tới mà bắn, và lao tới xông vào—này các kẻ thù, hãy đứng yên tại chỗ, tay không vũ khí. Hôm nay, Indra đã đập tan và xua các ngươi đi hoàn toàn.

Word by Word

• आतन्वानाः: spreading out, extending
• आतन्वानाः: कर्तृ
• Type: Adjective/Participle
• Root: आ-तन् (धातु) → आतन्वान (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)

• आयच्छन्तः: restraining, holding back
• आयच्छन्तः: कर्तृ
• Type: Adjective/Participle
• Root: आ-यम् (धातु) → आयच्छन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• अस्यन्तः: hurling, striking
• अस्यन्तः: कर्तृ
• Type: Adjective/Participle
• Root: अस्/अस्य् (धातु ‘क्षेपणे’ = to throw/strike) → अस्यन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• धावत: running
• धावत: कर्तृ
• Type: Adjective/Participle
• Root: धाव् (धातु ‘गत्यर्थः’ = to run) → धावत् (वर्तमान कृदन्त)

• निः: out, away
• निः: —
• Type: Indeclinable
• Root: निः/निर् (उपसर्ग/अव्यय)

• हस्ताः: hands (i.e., armed hands)
• हस्ताः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण शत्रवः प्रति)
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• शत्रवः: enemies
• शत्रवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• स्थाने: in (their) place/position
• स्थाने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun (Deity)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वः: of you/your
• वः: सम्बन्ध (possessive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अद्य: today, now
• अद्य: कालाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• पराशरीत्: drove away, destroyed
• पराशरीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: परा-शॄ (धातु ‘हिंसायाम्/नाशने’ = to destroy/drive away)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input)

Devata: Indra

Chandas: Anuṣṭubh-like (probable; not fully verified)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From recognition of enemy motion to confident halt and victory declaration.","listener_experience":"Stabilizing courage; the felt sense of ‘the threat stops here’.","intensity":7}