Mantra 1

Sukta 66

Sanskrit (Devanagari)

शत्रुनाशनम्। निर्हस्तः शत्रुरभिदासन्नस्तु ये सेनाभिर्युधमायन्त्यस्मान्। समर्पयेन्द्र महता वधेन द्रात्वेषामघहारो विविद्धः

IAST Transliteration

śatrunāśánam | nír-hastaḥ śátruḥ abhídāsann astu yé sénābhir yúdhmānā́ ā́yanty asmā́n | sám arpayéndra mahatā́ vadhéna drā́tv eṣām aghahāró víviddhaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Enemy-destruction. Handless be the foe, the assailant: let him be so—those who with armies, warring, advance against us. Deliver them up, O Indra, to mighty slaughter; let their evil-bearer be pierced through, and let them be driven off.

Translation

Sự diệt trừ kẻ thù. Cho kẻ thù, kẻ xông đến đánh phá, trở nên không tay—hãy để như vậy—những kẻ đem quân, giao chiến, tiến đến chống chúng ta. Hỡi Indra, hãy giao họ cho cuộc sát phạt lớn lao; cho kẻ mang điều ác của họ bị đâm xuyên, và cho họ bị xua đuổi đi.

Word by Word

• निर्हस्तः: handless, disarmed
• निर्हस्तः: Kartā (विशेषणरूपेण ‘शत्रुः’ इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: निर्-हस्त (प्रातिपदिक; हस्त) / निर्- (उपसर्ग)

• शत्रुः: the enemy
• शत्रुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• अभिदासन्: attacked, assailed
• अभिदासन्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अभि-दास् (धातु: दास् ‘हानौ/उपक्षये’ इत्यर्थे; उपसर्ग: अभि)

• नः: us / our
• नः: Sampradāna/सम्बन्ध (contextual: ‘us/our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्तु: let (it) be
• अस्तु: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• ये: who, those who
• ये: Kartā (युध्यमानाः/आयन्ति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सेनाभिः: with armies
• सेनाभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सेना (प्रातिपदिक)

• युध्यमायन्ति: come while fighting / advance fighting
• युध्यमायन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: युध् (धातु) + युध्यमान (कृदन्त) + इ (धातु ‘गत्यर्थे’)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• समर्पय: deliver up, consign
• समर्पय: Kriyā
• Type: Verb
• Root: सम्-ऋ (धातु ‘गत्यर्थे/समर्पणे’; causative sense in usage) / सम्- (उपसर्ग)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• महता: with great
• महता: Karaṇa (वधेन इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• वधेन: with slaughter/weapon, by killing
• वधेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)

• द्रातु: to flee
• द्रातु: प्रयोजन/उद्देश्य (infinitival purpose)
• Type: Verb (infinitive)
• Root: द्रा (धातु ‘द्रवणे/पलायने’ इत्यर्थे)

• एषाम्: of these (foes)
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अघहारः: evil-bringing one / bearer of harm
• अघहारः: Kartā/विशेष्य (विविद्धः इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अघ-हार (प्रातिपदिक; अघ ‘sin/evil’ + हार ‘bearing/bringing’)

• विविद्धः: pierced, struck through
• विविद्धः: Kriyā-विशेषण (predicate participle)
• Type: Participle (past passive)
• Root: वि-व्यध् (धातु ‘व्यध्’ = to pierce; उपसर्ग: वि) / PPP

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input)

Devata: Indra (with implicit hostile forces as object)

Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (exact metrical parsing uncertain from provided text)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From threat-recognition to fierce counter-force and victory-assertion.","listener_experience":"Adrenal clarity; protective aggression; sense of being backed by a stronger power.","intensity":8}