Mantra 89

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

तस्येदं वर्चस्तेजः प्राणमायुर्नि वेष्टयामीदमेनमधराञ्चं पादयामि

IAST Transliteration

tásyedáṃ várcas téjaḥ prāṇám ā́yur ní veṣṭayāmī́dam enam adharā́ñcam pādayāmi

English Translation (Griffith/Whitney)

This—his lustre and fiery might, his breath and length of days—herewith I wrap about (and take to myself); and this man I cause to go downward, turned to the lower side.

Translation

Bằng chính điều này—hào quang và uy lực rực lửa của hắn, hơi thở và thọ mệnh của hắn—ta quấn lấy và thu về cho mình; và người này, ta khiến hắn đi xuống, quay về phía thấp.

Word by Word

• तस्य: of him/its
• तस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (object, with implied ‘I take/assign’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्चः: splendour, radiance
• वर्चः: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)

• तेजः: brilliance, energy
• तेजः: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• प्राणम्: breath, vital force
• प्राणम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• नि: down, into; completely
• नि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग)

• वेष्टयामि: I wrap/enclose
• वेष्टयामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वेष्ट् (वेष्टयति)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (object)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म (object)
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/एनद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘enam’ enclitic)

• अधराञ्चम्: downward-facing, turned down
• अधराञ्चम्: कर्म-विशेषण (qualifier of ‘एनम्’)
• Type: Adjective
• Root: अधराञ्च् (प्रातिपदिक; ‘turned downward’)

• पादयामि: I cause (him) to fall/step; I press/drive down
• पादयामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पद् (णिच्) → पादयति

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (specific r̥ṣi not determinable from the excerpt alone)

Devata: Impersonal coercive power of mantra; secondarily the seized ‘vácas/tejas/prāṇa/āyus’ as quasi-substances

Chandas: Mixed/irregular prose-like Atharvanic cadence (not securely determinable from the excerpt alone)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Seizure (claiming ‘this—his…’) → enclosure (wrapping) → humiliation (downward forcing).","listener_experience":"Predatory dominance; sense of forceful control.","intensity":9}