Mantra 34

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

यत्र देवाश्च मनुष्याऽश्चारा नाभाविव श्रिताः । अपां त्वा पुष्पं पृच्छामि यत्र तन्मायया हितम्

IAST Transliteration

yátra devā́ś ca manuṣyā́ś cā́rā-nā́bhā-iva śritā́ḥ | apā́ṃ tvā púṣpaṃ pṛcchāmi yátra tán māyáyā hitám ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Where Gods and men, as spokes upon the nave, are stayed and rest—O Flower of Waters, thee I question: where is that treasure by mysterious power deposited?

Translation

Ở nơi ấy, các thần và loài người, như nan hoa tựa vào tâm trục bánh xe, đều dừng lại và an trú—hỡi Hoa của Nước, ta hỏi ngươi: kho báu kia, do quyền lực huyền ảo (māyā) mà cất giấu, được đặt ở đâu?

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• मनुष्याः: humans
• मनुष्याः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• आरा: together, close by
• आरा: अधिकरण (भावे) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आरा (अव्यय/निपात)

• नाभा: with the navel (as a hub)
• नाभा: करण
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)

• इव: as if, like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• श्रिताः: resting, resorted, settled
• श्रिताः: कर्तृ (स्थित्यर्थे) / कर्मणि-भावः
• Type: Verb
• Root: श्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त, क्त)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• पुष्पम्: flower, blossom
• पुष्पम्: कर्म (त्वा इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन) / कर्म
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)

• पृच्छामि: I ask
• पृच्छामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म/विषय (पृच्छामि इत्यस्य) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• मायया: by magic, by occult power
• मायया: करण
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• हितम्: placed, hidden
• हितम्: कर्मणि-भावः (स्थापितम्/निहितम्)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) → हित (कृदन्त, क्त) / √धा ‘to place’

Attribution

Rishi: Speculative Atharvanic seer (hymn of inquiry).

Devata: Āpas (Waters), and their ‘essence’ (apāṃ puṣpa).

Chandas: Anuṣṭubh (approx.).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at the cosmic hub-image, then gentle longing to find the hidden essence, ending in contemplative calm.","listener_experience":"A sense of secret nourishment nearby; curiosity turns into reassurance.","intensity":4}