Sutra 16

Devanagari script

धान्यषड्भागं पण्यदशभागं हिरण्यं चास्य भागधेयं प्रकल्पयामासुः ॥ कZ_०१.१३.०६ ॥

Transliteration

dhānyaṣaḍbhāgaṃ paṇyadaśabhāgaṃ hiraṇyaṃ cāsya bhāgadheyaṃ prakalpayāmāsuḥ

Translation

Họ ấn định phần hưởng của ông: một phần sáu ngũ cốc, một phần mười hàng hóa, và một phần bằng vàng.

Word by Word

• धान्य-षड्भागम्: one-sixth share of grain (as tax/royal share)
• Type: Noun
• Root: धान्य; षड्; भाग
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘धान्यस्य षड्भागम्’ = धान्य-कर का छठा भाग (1/6)

• पण्य-दशभागम्: one-tenth share of merchandise (duty/tax)
• Type: Noun
• Root: पण्य; दश; भाग
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘पण्यस्य दशभागम्’ = पण्य-कर का दशम भाग (1/10)

• हिरण्यम्: gold/money (as revenue)
• Type: Noun
• Root: हिरण्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘gold/coin/treasure’ (कर-रूपेण)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• अस्य: of him/of this (i.e., of the king/state)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: षष्ठी, एकवचन; पुं/नपुंसक (सामान्य-प्रयोग) — ‘of him/of this (king/state)’

• भागधेयम्: the due share/allotted portion
• Type: Noun
• Root: भागधेय
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘share, allotted portion’

• प्रकल्पयामासुः: they prescribed/they fixed (as a rule)
• Type: Verb
• Root: प्र-कल्प्
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘they arranged/they prescribed’

Entities Mentioned

• dhānya
• paṇya
• hiraṇya
• bhāgadheya (royal share)

More Details

FAQs

Why specify different shares for grain and merchandise?

It implies differentiated fiscal treatment by sector—agricultural surplus and commercial turnover are taxed by distinct, socially intelligible norms.