Adhyaya 368

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नित्यनैमित्तिकप्राकृतप्रलया नाम सप्तषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आत्यन्तिकलयगर्भोत्पत्तिनिरूपणं अग्निर् उवाच आत्यन्तिकं लयं वक्ष्ये ज्ञानादात्यन्तिको लयः आध्यात्मिकादिसन्तापं ज्ञात्वा स्वस्य विरागतः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa kết thúc chương 367 mang tên “Sự tan rã Nitya, Naimittika và Prākṛta.” Nay bắt đầu chương 368: “Giải thích về sự tan rã tối hậu và sự phát sinh của Hiraṇyagarbha.” Agni nói: “Ta sẽ giảng về sự tan rã tối hậu; sự tan rã tối hậu phát sinh từ tri thức. Khi đã thấu hiểu các khổ nhiệt thuộc nội tâm (ādhyātmika) và các loại khác, người ấy sinh tâm ly tham đối với bản ngã thế tục và những ràng buộc của mình.”

Verse 2

आध्यात्मिकस्तु सन्तापःशारीरो मानसो द्विधा शारीरो बहुभिर्भेदैस्तापो ऽसौ श्रूयतां द्विज

Khổ nhiệt (santāpa) thuộc loại nội tâm (ādhyātmika) và có hai mặt: thân (śārīra) và tâm (mānasa). Còn khổ nhiệt nơi thân thì được nghe là có nhiều dạng—hãy lắng nghe, hỡi bậc lưỡng sinh (dvija).

Verse 3

त्यक्त्वा जीवो भोगदेहं गर्भमाप्रोति कर्मभिः आतिवाहिकसंज्ञस्तु देहो भवति वै द्विज

Khi jīva từ bỏ thân thọ dụng (bhoga-deha, thân thô để hưởng thụ), do nghiệp lực thúc đẩy mà đi vào một bào thai; rồi, hỡi bậc lưỡng sinh, một thân được gọi là ātivāhika—thân vi tế “truyền dẫn/đưa đi”—liền hình thành.

Verse 4

केवलं स मनुष्याणां मृत्युकाल उपस्थिते याम्यैः पुंभिर्मनुष्याणां तच्छरीरं द्विजोत्तमाः

Hỡi các bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh, khi giờ chết đến với loài người, chỉ có thực thể vi tế ấy bị những người của Diêm Vương (Yama) đem đi; còn thân xác con người thì bị bỏ lại phía sau.

Verse 5

नीयते याम्यमार्गेण प्राणिनां मुने ततः स्वर्याति नरकं स भ्रमेद्घटयन्त्रवत्

Hỡi bậc hiền triết, rồi hữu tình được dẫn theo con đường của Diêm Vương; sau đó kẻ ấy đến địa ngục, quay cuồng như cơ cấu bánh xe nước.

Verse 6

कर्मभूमिरियं ब्रह्मन् फलभूमिरसौ स्मृता यमो योनीश् च नरकं निरूपयति कर्मणा

Hỡi Bà-la-môn, thế gian này được nhớ là cánh đồng của nghiệp—nơi hành động được tạo tác; còn thế giới kia được nhớ là cánh đồng của quả—nơi quả báo được thọ nhận. Do chính nghiệp của mình, Diêm Vương, cùng với vị Chúa tể của các thai sinh (yoni), định đoạt địa ngục của kẻ ấy.

Verse 7

पूरणीयाश् च तेनैव यमञ्चैवानुपश्यतां वायुभूताः प्राणिनश् च गर्भन्ते प्राप्नुवन्ति हि

Bởi chính sự an bài ấy, những kẻ được thấy Diêm Vương phải được “làm cho viên mãn” (tức hoàn tất phần định nghiệp của mình); và các hữu tình, trở nên vi tế như gió (vāyu), quả thật đi vào bào thai, tức đạt đến sự tái sinh.

Verse 8

यमदूतैर् मनुष्यस्तु नीयते तञ्च पश्यति धर्मी च पूज्यते तेन पापिष्ठस्ताड्यते गृहे

Một người bị các sứ giả của Diêm Vương (Yamadūta) dẫn đi và thấy cảnh giới ấy: kẻ có chánh pháp được tôn kính tại đó, còn kẻ tội lỗi nhất thì bị đánh đập trong dinh phủ của Diêm Vương.

Verse 9

शुभाशुभं कर्म तस्य चित्रगुप्तो निरूपयेत् बान्धवानामशौचे तु देहे खल्वातिवाहिके

Đối với người ấy, Citragupta phải xét định và ghi chép các nghiệp thiện và bất thiện. Và trong thời kỳ aśauca (uế tạp tang chế) của thân quyến, cái gọi là “thân trung chuyển” (ātivāhika-deha) quả thật vẫn còn gắn hệ với người đã khuất.

Verse 10

तिष्ठन्नयति धर्मज्ञ दत्तपिण्डाशनन्ततः तन्यक्त्वा प्रेतदेहन्तु प्राप्यान्यं प्रेतलोकतः

Hỡi bậc thông hiểu dharma, sau khi lễ vật piṇḍa đã được dâng và người đã khuất thọ thực phần ấy, người ấy tiếp tục tiến bước; rồi, bỏ thân preta (preta-deha), người ấy đạt được một thân khác (vi tế) trong cõi preta (preta-loka).

Verse 11

वसेत् क्षुधा तृषा युक्त आमश्राद्धान्नभुङ्नरः आतिवाहिकेदेहात्तु प्रेतपिण्डैर् विना नरः

Một người còn bị khổ vì đói và khát, sống nhờ phần thức ăn śrāddha chưa tiêu (thô, “sống”). Và trong thân ātivāhika (thân trung chuyển) ấy, con người không thể được nuôi dưỡng nếu không có các piṇḍa cúng cho preta (preta-piṇḍa).

Verse 12

न हि मोक्षमवाप्नोति पिण्डांस्तत्रैव सो ऽश्रुते कृते सपिण्डीकरणे नरः संवत्सरात्परं

Quả thật, người ấy không đạt giải thoát (mokṣa) chừng nào các piṇḍa còn ở đó (chưa được dung nhập vào dòng tổ tiên). Nhưng khi nghi lễ sapiṇḍīkaraṇa đã được cử hành, thì người đã khuất—sau khi tròn một năm—được thừa nhận vào hàng Pitṛ (Tổ linh).

Verse 13

प्रेतलौकिके इति ख प्रेतदेहं समुतमृज्य भोगदेहं प्रपद्यते भोगदेहावुभौ प्रोक्तावशुभशुभसंज्ञितौ

Trong giáo huấn về cõi preta (preta-loka): sau khi trút bỏ thân preta (preta-deha), người ấy đạt đến “thân thọ hưởng” (bhoga-deha). Hai loại thân thọ hưởng được nói là mang danh “bất tường” và “cát tường”.

Verse 14

भुक्त्वा तु भोगदेहेन कर्मबन्धान्निपात्यते तं देहं परतस्तस्माद्भक्षयन्ति निशाचराः

Sau khi thọ hưởng quả báo bằng “thân thọ dụng” (bhoga-deha), người ấy bị quăng xuống khỏi sự ràng buộc của nghiệp; rồi về sau, thân ấy bị các loài lang thang trong đêm (quỷ dữ) ăn nuốt.

Verse 15

पापे तिष्ठति चेत् स्वर्गं तेन भुक्तं तदा द्विज तदा द्वितीयं गृह्णाति भोगदेहन्तु पापिनां

Hỡi bậc nhị sinh (dvija), nếu tội vẫn còn tồn tại, thì ngay cả cõi trời cũng đã bị người ấy thọ hưởng đến cạn; khi ấy kẻ có tội mang lấy thân thứ hai, tức “thân thọ dụng” (bhoga-deha) để chịu quả.

Verse 16

भुक्त्वा पापन्तु वै पश्चाद्येन भुक्तं त्रिपिष्टपं शुचीनां श्रीमतां गेहे स्वर्गभ्रष्टो ऽभिजायते

Nhưng sau khi thọ quả của tội, người đã từng hưởng cõi trời gọi là Tripiṣṭapa ấy, khi rơi khỏi thiên giới, lại tái sinh trong nhà của người thanh tịnh và giàu thịnh.

Verse 17

पुण्ये तिष्ठति चेत्पापन्तेन भुक्तं तदा भवेत् तस्मिन् सम्भक्षिते देहे शुभं गृह्णाति विग्रहम्

Nếu tội lỗi ẩn trú trong kho công đức, thì tội ấy quả thật được “tiêu dùng” nhờ chính công đức ấy, tức là do thọ nhận quả khổ của nó. Khi thân ấy đã bị quả nghiệp làm cho tiêu tận, hữu tình mang lấy một hình thân (vigraha) cát tường.

Verse 18

कर्मण्यल्पावशेषे तु नरकादपि मुच्यते मुक्तस्तु नरकाद्याति तिर्यग्योनिं न संशयः

Khi chỉ còn lại một phần nghiệp rất nhỏ, người ấy được giải thoát ngay cả khỏi địa ngục. Nhưng một khi đã thoát địa ngục, người ấy đi vào thai sinh loài vật (tiryag-yoni); điều này không còn nghi ngờ.

Verse 19

जीवः प्रविष्टो गर्भन्तु कलले ऽप्यत्र तिष्ठति घनीभूतं द्वितीये तु तृतीये ऽवयवास्ततः

Jīva (cá thể linh hồn) sau khi nhập vào tử cung vẫn ở đó, ngay cả trong giai đoạn kalala; đến tháng thứ hai thì khối thai trở nên đặc lại, và sang tháng thứ ba thì các chi phần của thân thể lần lượt phát sinh.

Verse 20

चतुर्थे ऽस्थीनि त्वङ्मांसम्पञ्चमे रोमसम्भवः षष्ठे चेतो ऽथ जीवस्य दुःखं विन्दति सप्तमे

Đến tháng thứ tư, xương, da và thịt hình thành. Tháng thứ năm, lông tóc trên thân thể phát sinh. Tháng thứ sáu, cetas—tâm thức—khởi hiện; và tháng thứ bảy, jīva mang thân bắt đầu nếm trải khổ đau.

Verse 21

जरायुवेष्टिते देहे मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिस् तथा मध्ये क्लीवस्तु वामे स्त्री दक्षिणे पुरुषस्थितिः

Khi thân (thai nhi) được bao bọc bởi màng nhau (jarāyu), hai tay chắp lại (añjali) ở gần đầu, thì: ở giữa là klība—hạng trung tính/bất lực; bên trái là nữ; bên phải là nam—đó là vị trí tương ứng của họ.

Verse 22

तिष्ठत्युदरभागे तु पृष्ठस्याभिमुखस् तथा यस्यां तिष्ठत्यसौ योनौ तां स वेत्ति न संशयः

Nó ở trong vùng bụng, với lưng hướng ra ngoài. Ở trong yoni (tử cung) nào thì nó biết rõ yoni ấy—không còn nghi ngờ.

Verse 23

सर्वञ्च वेत्ति वृत्तान्तमारभ्य नरजम्मनः गच्छतीति क अन्धकारञ्च महतीं पीडां विन्दति मानवः

Nó biết trọn mọi sự tích, bắt đầu từ khởi nguyên của việc sinh làm người; rồi tâm của con người ấy hướng về địa ngục. Tại đó, nó gặp bóng tối dày đặc và chịu sự hành hạ vô cùng dữ dội.

Verse 24

मातुराहारपीतन्तु सप्तमे मास्युपाश्नुते अष्टमे नवमे मासि भृशमुद्विजत तथा

Vào tháng thứ bảy, thai nhi thọ hưởng phần từ thức ăn và nước uống mà người mẹ đã dùng; đến tháng thứ tám và thứ chín, thai nhi cũng trở nên dao động, bồn chồn dữ dội như vậy.

Verse 25

व्यवाये पीडामाप्नोति मातुर्व्यायामके तथा व्याधिश् च व्याधितायां स्यान्मुहूर्तं शतवर्षवत्

Do giao hợp mà chịu khổ não; cũng vậy, khi người mẹ gắng sức quá mức thì cũng chịu khổ. Và khi mắc bệnh, dù chỉ một muhūrta (khoảnh khắc ngắn) cũng như trăm năm.

Verse 26

सन्तप्यते कर्मभिस्तु कुरुते ऽथ मनोरथान् गर्भाद्विनिर्गतो ब्रह्मन् मोक्षज्ञानं करिष्यति

Người ấy bị chính nghiệp của mình hành hạ, rồi lại chạy theo các dục vọng; nhưng khi đã ra khỏi bào thai, hỡi Bà-la-môn, người ấy sẽ thực hành tri kiến đưa đến giải thoát (mokṣa).

Verse 27

सूतिवातैर् अधीभूतो निःसरेद्योनियन्त्रतः पीड्यमानो मासमात्रं करस्पर्शेन दुःखितः

Bị các ‘gió sinh nở’ (lực chuyển dạ) chế ngự, nó thoát ra khỏi sự thắt chặt của đường sinh; bị ép và bóp, trong khoảng một tháng nó vẫn khổ sở ngay cả khi bị bàn tay chạm vào.

Verse 28

खशब्दात् क्षुद्रश्रोतांसि देहे श्रोत्रं विविक्तता श्वासोच्छासौ गतिर्वायोर्वक्रसंस्पर्शनं तथा

Từ yếu tố vi tế ‘hư không’ và âm thanh phát sinh các kinh mạch vi tế trong thân; trong thân, cơ quan thính giác và tính chất phân biệt (tách biệt) được thiết lập. Cũng vậy, hơi thở vào ra, sự vận hành của vāyu (khí sinh mệnh), và sự tiếp xúc cong/xiên (cảm giác xúc chạm) cũng được tạo thành.

Verse 29

अग्नेरूपं दर्शनं स्यादूष्मा पङ्क्तिश् च पित्तकं मेधा वर्णं बलं छाया तेजः शौर्यं शरीरके

Trong thân thể, hình thái của Agni được nói là thị giác; cùng với nhiệt, sự sắp xếp điều hòa (các chức năng) và pitta; lại còn có trí tuệ, sắc diện, sức lực, vẻ rạng rỡ, quang huy, uy lực và dũng khí trong thân.

Verse 30

जलात्स्वेदश् च रसनन्देहे वै संप्रजायते क्लेदो वसा रसा तक्रं शुक्रमूत्रकफादिकं

Từ nước phát sinh mồ hôi; và từ rasa (dịch dưỡng nuôi) trong thân thể quả thật sinh ra độ ẩm (kleda), mỡ (vasā), các tinh dịch thể (rasāḥ), dịch như nước whey/bơ sữa (takra), cùng với tinh dịch, nước tiểu, đờm và các thứ tương tự.

Verse 31

भूमेर्ध्राणं केशनखं गौरवं स्थिरतो ऽस्थितः मातृजानि मृदून्यत्र त्वङ्मांसहृदयानि च

Từ địa đại phát sinh giác quan khứu, tóc và móng, tính nặng và sự vững bền/kiên định. Ở đây, các mô mềm được xem là “do mẹ sinh” — tức da, thịt và tim — cũng được kể là thuộc về địa đại.

Verse 32

नाभिर्मज्जा शकृन्मेदः क्लेदान्यामाशयानि च पितृजानि शिरास्नायुशुक्रञ्चैवात्मजानि तु

Rốn, tủy, phân, mỡ, các dịch ẩm của thân và dạ dày (cùng các tạng phủ liên hệ) được nói là do cha mà thành; còn các mạch (huyết quản), gân/dây chằng và tinh dịch thì quả thật được nói là do tự ngã (ātman) mà sinh.

Verse 33

कामक्रोधौ भयं हर्षो धर्माधर्मात्मता तथा आकृतिः स्वरवर्णौ तु मेहनाद्यं तथा च यत्

Dục vọng và sân hận, sợ hãi và hoan hỷ; khuynh hướng nghiêng về chánh pháp hay phi pháp; hình dáng thân thể, giọng nói và sắc diện; cùng việc tiểu tiện và các điều tương tự—hết thảy những dấu hiệu như vậy đều cần được nhận biết và khảo xét.

Verse 34

श्वासोच्छासौ सनिर्वापौ वाह्यसंस्पर्शनमिति ञ नाभिर्मेडमिति ख , ञ च ???

Hít vào và thở ra, cùng với sự làm dịu (làm mát/giải tỏa) và sự tiếp xúc xúc giác từ bên ngoài—đó là điều được nêu (theo một dị bản). Ở một dị bản khác lại nói: “rốn và vùng sinh dục”; và còn có một dị bản nữa được gợi ý, nhưng văn bản tại đây bị hỏng/không chắc chắn.

Verse 35

तामसानि तथाज्ञानं प्रमादालस्यतृट्क्षुधाः मोहमात्सर्यवैगुण्यशोकायासभयानि च

Những trạng thái thuộc Tamas (u tối, trì trệ) là: vô minh, lơ đãng, biếng nhác, khát và đói, mê muội, ganh tị, khiếm khuyết đạo hạnh, sầu muộn, mệt mỏi, và cả sợ hãi nữa.

Verse 36

कामक्रोधौ तथा शौर्यं यज्ञेप्सा बहुभाषिता अहङ्कारः परावज्ञा राजसानि महामुने

Dục vọng và sân hận, cũng như dũng khí, lòng ham muốn cử hành tế lễ, tính hay nói nhiều, ngã mạn, và sự khinh miệt người khác—thưa bậc đại hiền, đó là những dấu hiệu của tính Rajas.

Verse 37

धर्मेप्सा मोक्षकामित्वं परा भक्तिश् च केशवे दाक्षिण्यं व्यवसायित्वं सात्विकानि विनिर्दिशेत्

Khát vọng đối với dharma, ước muốn giải thoát (mokṣa), lòng sùng kính tối thượng đối với Keśava, sự rộng lượng, và ý chí kiên định—được tuyên bố là những phẩm chất Sāttvika.

Verse 38

चपलः क्रोधनो भीरुर्बहुभाषो कलिप्रियः स्वप्ने गगनगश् चैव बहुवातो नरो भवेत्

Nếu trong mộng thấy một người đàn ông di chuyển giữa bầu trời, thì người ấy sẽ trở nên hay thay đổi, dễ nổi giận, sợ hãi, nói nhiều, ưa tranh cãi, và bị chứng vượng vāta (phong khí) quấy nhiễu.

Verse 39

अकालपलितः क्रोर्धो महाप्राज्ञो रणप्रियः स्वप्ने च दीप्तिमत्प्रेक्षी बहुपित्तो नरो भवेत्

Người đàn ông tóc bạc sớm, dễ nổi giận, trí tuệ lớn, ưa chiến trận, và trong mộng thấy ánh sáng rực cháy—người ấy được nói là thuộc thể tạng pitta (hỏa) trội, pitta nhiều.

Verse 40

स्थिरमित्रः स्थिरोत्साहः स्थिराङ्गो द्रविणान्वितः स्वप्ने जलसितालोकी बहुश्ले ष्मा नरो भवेत्

Người đàn ông trong mộng thấy nước trắng/trong nhạt thì có bạn bè bền vững, ý chí bền bỉ, thân thể ổn định, lại được của cải; và được nói là người có śleṣman/kapha (đờm thủy) trội.

Verse 41

रसस्तु प्राणिनां देहे जीवनं रुधिरं तथा लेपनञ्च तथा मांसमेधस्नेहकरन्तु तत्

Trong thân thể các loài hữu tình, rasa (dịch dưỡng) nâng đỡ sự sống; nó cũng hóa thành huyết, tạo lớp bao bọc/bôi trơn, sinh ra cả thịt và mỡ, nhờ đó làm phát sinh tính nhuận (sneha).

Verse 42

धारणन्त्व् अस्थि मज्जा स्यात्पूरणं वीर्यवर्धनं शुक्रवीर्यकरं ह्य् ओजः प्राणकृज्जीवसंस्थितिः

Tủy xương (majjā) nâng đỡ xương và làm đầy sự nuôi dưỡng; nó tăng trưởng sức lực. Ojas quả thật tạo ra tinh dịch và sinh lực; nó làm phát sinh prāṇa (hơi thở sự sống) và là nền tảng bền vững của sự tồn tại hữu sinh.

Verse 43

ओजः शुक्रात् सारतरमापीतं हृदयोपगं षडङ्गशक्थिनी बाहुर्मूर्धा जठरमीरितं

Ojas là tinh túy vi diệu nhất rút ra từ tinh dịch; nó được hấp thụ và an trú nơi tim. Người ta nói ojas thấm khắp thân—sáu chi và các đầu mút, hai cánh tay, đầu và bụng.

Verse 44

षट्त्वचा वाह्यतो यद्वदन्या रुधिरधारिका विलासधारिणी चान्या चतुर्थी कुण्डधारिणी

Da có sáu lớp. Từ ngoài vào trong: một lớp như đã mô tả; một lớp là nơi giữ huyết; một lớp mang các mạch/đường dẫn; lớp thứ tư là nơi mang các nốt nhọt dạng kuṇḍa.

Verse 45

पञ्चमी विद्रधिस्थानं षष्ठी प्राणधरा मता कलासप्तमौ मांसधरा द्वितीया रक्तधारिणी

Kalā thứ năm được xem là chỗ phát sinh các ổ áp-xe; kalā thứ sáu được coi là nơi nâng giữ prāṇa, tức sinh khí. Kalā thứ bảy là nơi giữ thịt, còn kalā thứ hai là nơi mang huyết.

Verse 46

यकृत्प्लीहाश्रया चान्या मेदोधरास्थिधारिणी मज्जाश्लेष्मपुरीषाणां धरा पक्वाशयस्थिता षष्ठी पित्तधरा शुक्रधरा शुक्राशयापरा

Một dharā khác ở vùng gan và lách; một dharā khác nâng đỡ mỡ và xương. Dharā làm nơi chứa tủy, đờm và phân nằm ở đại tràng (pakvāśaya). Dharā thứ sáu là nơi giữ mật; và một dharā khác giữ tinh dịch, ở trong túi chứa tinh (śukrāśaya).