Adhyaya 225

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे राजधर्मो नाम चतुर्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच स्वयमेव कर्म दैवाख्यं विद्धि देहान्तरार्जितं तस्मात् पौरुषमेवेह श्रेष्ठमाहुर्मनीषिणः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 224 mang tên “Rājadharma” (Pháp của bậc vương) đã kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 225 về “Bổn phận của các vua”. Puṣkara nói: Hãy biết rằng điều gọi là “thiên mệnh” (daiva) chẳng qua là chính nghiệp của mình, tích lũy trong một thân khác (đời trước). Vì thế, các bậc hiền trí tuyên bố rằng nỗ lực tự thân (pauruṣa) là śreṣṭha—tối thượng—ở đời này.

Verse 2

प्रतिकूलं तथा दैवं पौरुषेण विहन्यते सात्त्विकात् कर्मणः पूर्वात् सिद्धिः स्यात्पौरुषं विना

Ngay cả thiên mệnh nghịch cảnh cũng bị vượt thắng bởi nỗ lực của con người; và thành tựu vẫn có thể phát sinh, dù không dụng công, nhờ các nghiệp sāttvika đã làm từ trước.

Verse 3

पौरुषं दैवसम्पत्त्या काले फलति भार्गव दैवं पुरुषकारश् च द्वयं पुंसः फलावहं

Hỡi Bhārgava, nỗ lực của con người kết quả đúng thời khi được ân lực thiêng liêng nâng đỡ; và đối với một người, cả hai—thiên định (daiva) và sức người (puruṣakāra)—đều cùng nhau đem lại quả báo.

Verse 4

कृषेर्वृष्टिसमायोगात् काले स्युः फलसिद्धयः सधर्मं पौरुषं कुर्यान्नालसो न च दैववान्

Như sự thành công trong nông nghiệp đến đúng thời từ sự kết hợp giữa canh tác và mưa thuận, thì mọi kết quả cũng được hoàn thành theo thời gian. Vì vậy, người ta phải nỗ lực bằng sức người phù hợp với dharma, không lười biếng và cũng không chỉ tin vào số mệnh.

Verse 5

सामादिभिरुपायैस्तु सर्वे सिद्ध्यन्त्युपक्रमाः साम चोपप्रदानञ्च भेददण्डौ तथापरौ

Mọi sự khởi sự đều được thành tựu nhờ các phương tiện bắt đầu từ hòa giải: sāma (hòa giải, thuyết phục), dāna (ban tặng), bheda (gây chia rẽ), và daṇḍa (trừng phạt/uy lực) là những cách còn lại.

Verse 6

मायोपेक्षेन्द्रजालञ्च उपायाः सप्त ताञ्छृणु द्विविधं कथितं साम तथ्यञ्चातथ्यमेव च

Hãy nghe bảy kế sách: māyā (mưu trá), upekṣā (làm ngơ có tính chiến lược), và indrajāla (ảo thuật/ảo ảnh) v.v. Trong đó, sāma (hòa giải) được nói là có hai loại: chân thật và không chân thật.

Verse 7

तत्राप्यतथ्यं साधूनामाक्रोशायैव जायते महाकुलीना ह्य् ऋजवो धर्मनित्या जितेन्द्रियाः

Ngay cả ở đó, lời nói không thật về bậc hiền thiện chỉ phát sinh để mắng nhiếc mà thôi; vì người thuộc dòng dõi cao quý vốn ngay thẳng, luôn bền vững trong dharma và tự chế các căn.

Verse 8

सामसाध्या अतथ्यैश् च गृह्यन्ते राक्षसा अपि तथा तदुप्रकाराणां कृतानाञ्चैव वर्णनं

Ngay cả rākṣasa cũng có thể bị chế ngự bằng sāma (hòa giải) và cả bằng atathya (lời nói dối/mưu trá). Đồng thời, cũng có sự mô tả về các phương thức khác nhau và những nghi thức, thủ tục được thực hành cho mục đích ấy.

Verse 9

परस्परन्तु ये द्विष्टाः क्रुद्धभीतावमानिताः तेषान्भेदं प्रयुञ्जीत परमं दर्शयेद्भयं

Nhưng đối với những kẻ thù ghét lẫn nhau—đang giận dữ, sợ hãi hoặc bị xúc phạm—nên dùng kế ly gián (chia rẽ) giữa họ và phô bày nỗi sợ răn đe ở mức cực độ.

Verse 10

आत्मीयान् दर्शयेदाशां येन दोषेण बिभ्यति परास्तेनैव ते भेद्या रक्ष्यो वै ज्ञातिभेदकः

Nên gieo cho người của mình một viễn cảnh (lợi lộc) bằng cách chỉ ra chính lỗi lầm mà họ sợ hãi; bởi ngay điểm yếu ấy họ có thể bị chia rẽ khỏi nhau. Quả thật, kẻ khơi mào sự phân ly giữa bà con quyến thuộc phải được bảo hộ và giữ an toàn.

Verse 11

सामन्तकोषो वाह्यस्तु मन्त्रामात्यात्मजादिकः अन्तःकोषञ्चोपशाम्य कुर्वन् शत्रोश् च तं जयेत्

“Kho tàng bên ngoài” gồm các chư hầu, nguồn lực đồng minh, cùng các mưu sĩ, đại thần, hoàng tử và những thành phần tương tự. Khi đã làm yên và củng cố cả “kho tàng bên trong”, bấy giờ hãy tiến đánh kẻ thù và chinh phục hắn.

Verse 12

उपायश्रेष्ठं दानं स्याद्दानादुभयलोकभाक् न सो ऽस्ति नाम दानेन वशगो यो न जायते

Bố thí (dāna) quả là thượng sách—phương tiện tối thắng; nhờ bố thí, người ta được dự phần ở cả hai cõi (đời này và đời sau). Thật vậy, không có ai mà không trở nên thuận phục bởi quà tặng.

Verse 13

परस्मादर्शयेद्भयमिति ञ मन्त्रामात्यानुजादिक इति ञ दानवानेव शक्नोति संहतान् भेदितुं परान् त्रयासाध्यं साधयेत्तं दण्डेन च कृतेन च

“Hãy khiến kẻ thù thấy sợ hãi”—đó là lời cách ngôn. “(Hãy dùng) mưu lược, đại thần, đồng minh/những người thân cận và các hạng tương tự”—đó là một cách ngôn khác. Chỉ bậc quân vương có nguồn lực và sự minh triết mới có thể chia rẽ đối phương đang liên kết chặt chẽ. Điều không thể đạt bằng ba phương tiện (hòa, thí, ly gián) thì phải hoàn thành bằng hình phạt (vũ lực) và bằng sự thi hành thực tiễn.

Verse 14

दण्डे सर्वं स्थितं दण्डो नाशयेद्दुष्प्रणीकृतः अदण्ड्यान् दण्डयन्नश्येद्दण्ड्यान्राजाप्यदण्डयन्

Mọi trật tự đều nương nơi daṇḍa (quyền trượng trừng phạt). Nếu thi hành hình phạt sai lạc, nó sẽ hủy hoại quốc độ. Kẻ trừng phạt người không đáng phạt sẽ diệt vong; và ngay cả vua không trừng phạt kẻ đáng phạt cũng diệt vong.

Verse 15

दैवदैत्योरगनराः सिद्धा भूताः पतत्रिणः उत्क्रमेयुः स्वमर्यादां यदि दण्डान् न पालयेत्

Chư thiên, a-tu-la, long xà, loài người, các Siddha, các linh thể và chim muông đều sẽ vượt khỏi giới hạn đã được định cho mình, nếu daṇḍa không được duy trì đúng pháp.

Verse 16

यस्माददान्तान् दमयत्यदण्ड्यान्दण्डयत्यपि दमनाद्दण्डनाच्चैव तस्माद्दण्ड विदुर्बुधाः

Vì nó chế ngự kẻ không tự chế, lại có thể trừng phạt cả người vốn không đáng bị phạt; và vì nó vừa răn dạy kỷ cương vừa quở phạt—nên bậc trí gọi đó là daṇḍa.

Verse 17

तेजसा दुर् निरीक्ष्यो हि राजा भास्करवत्ततः लोकप्रसादं गच्छेत दर्शनाच्चन्द्रवत्ततः

Nhờ oai quang (tejas), vua nên khó nhìn thẳng như Mặt Trời; nhưng nhờ ban cho sự yết kiến (darśana), vua nên được lòng dân như Mặt Trăng.

Verse 18

जगद्व्याप्नोति वै चारैर् अतो राजा समीरणः दोषनिग्रहकारित्वाद्राजा वैवस्वतः प्रभुः

Nhờ các mật thám, vua quả thật bao quát và nắm biết toàn cõi; vì thế vua được gọi là “Samīraṇa” (gió). Vì vua ngăn chặn và trấn áp các lỗi lầm, tội ác, nên vua là bậc chủ “Vaivasvata” (tựa Yama, người thi hành công lý).

Verse 19

यदा दहति दुर्बुद्धिं तदा भवति पावकः यदा दानं द्विजातिभ्यो दद्यात् तस्माद्धनेश्वरः

Khi người ta thiêu đốt trí hiểu tà ác, bấy giờ người ấy trở nên như Lửa—Đấng thanh tẩy. Khi bố thí cho hàng “nhị sinh” (dvija), từ công đức ấy người ấy trở thành bậc chủ của tài sản.

Verse 20

धनधाराप्रवर्षित्वाद्देवादौ वरुणः स्मृतः क्षमया धारयंल्लेकान् पार्थिवः पार्थिवो भवेत्

Vì khiến những dòng tài sản tuôn xuống như mưa, vị thần ấy trước hết được ghi nhớ là Varuṇa. Còn bậc quân vương nơi trần thế—nâng đỡ các cõi bằng lòng nhẫn nhục—thì thật sự trở thành “pārthiva”, tức vua của đất.

Verse 21

उत्साहमन्त्रशक्त्याद्यै रक्षेद्यस्माद्धरिस्ततः

Vì người hành trì được che chở bởi nhiệt tâm, thần chú và năng lực (v.v.), nên Hari (Viṣṇu) được gọi là Đấng Hộ Trì.