Adhyaya 13

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये हरिवंशवर्णनं नाम द्वादशो ऽध्यायः कर्षक इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ त्रयोदशो ऽध्यायः कुरुपाण्डवोत्पत्त्यादिकथनं अग्निर् उवाच भारतं सम्प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यलक्षणम् भूभारमहरद्विष्णुर् निमित्तीकृत्य पाण्डवान्

Như vậy, trong Ādi-Mahāpurāṇa, phần Agneya (Agni), chương thứ mười hai mang tên “Mô tả Harivaṃśa” đã kết thúc. (Trong một dị bản có đọc là “karṣaka”; đây là cách đọc của một bản thủ bản có đánh dấu.) Nay bắt đầu chương thứ mười ba: “Kể về nguồn gốc của dòng Kuru và Pāṇḍava cùng các việc liên hệ.” Agni nói: “Nay ta sẽ giảng Bhārata (mạch truyện Mahābhārata), lấy sự vĩ đại của Kṛṣṇa làm đặc trưng. Viṣṇu đã trừ gánh nặng cho đất, lấy các Pāṇḍava làm nhân duyên phương tiện.”

Verse 2

विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः सोमः सोमाद्बुधस्तस्मादैल आसीत् पुरूरवाः

Từ đóa sen mọc lên từ rốn của Viṣṇu, Brahmā được sinh ra. Con của Brahmā ở đây là Atri; từ Atri sinh Soma. Từ Soma sinh Budha; từ Budha sinh Aila, tức Purūravas.

Verse 3

तस्मादायुस्ततो राजा नहुषो ऽतो ययातिकः ततः पुरुस्तस्य वंशे भरतो ऽथ नृपः कुरुः

Từ đó sinh Āyu; rồi đến vua Nahuṣa; từ Nahuṣa sinh Yayāti; từ Yayāti sinh Puru; và trong dòng dõi ấy xuất hiện Bharata, rồi đến vua Kuru.

Verse 4

तद्वंशे शान्तनुस्तस्माद्भीष्मो गङ्गासुतो ऽनुजौ चित्राङ्गदो विचित्रश् च सत्यवयाञ्च शान्तनोः

Trong dòng dõi ấy có Śāntanu; từ ông sinh Bhīṣma, con của Gaṅgā, và các em trai là Citrāṅgada và Vicitravīrya—đều là con của Śāntanu và Satyavatī.

Verse 5

स्वर्गं गते शान्तनौ च भीष्मो भार्याविवर्जितः अपालयत् भ्रातृराज्यं बालश्चित्राङ्गदो हतः

Khi Śāntanu đã về cõi trời, Bhīṣma—không có vợ—đã gìn giữ vương quốc của em trai; còn Citrāṅgada khi còn trẻ đã bị sát hại.

Verse 6

चित्राङ्गदेन द्वे कन्ये काशिराजस्य चाम्बिका अम्बालिका च भीष्मेण आनीते विजितारिणा

Do Citrāṅgada, hai công chúa của vua Kāśī—Ambikā và Ambālikā—được Bhīṣma, bậc chiến thắng kẻ thù, đem về (làm dâu).

Verse 7

भार्ये विचित्रवीर्यस्य यक्ष्मणा स दिवङ्गतः सत्यवत्या ह्य् अनुमतादम्बिकायां नृपोभवत्

Tâu hoàng hậu, Vicitravīrya qua đời vì chứng lao (yakṣmā). Với sự chấp thuận của Satyavatī, một vị vua đã được thụ thai nơi Ambikā.

Verse 8

धृतराष्ट्रो ऽम्बालिकायां पाण्डुश् च व्यासतः सुतः गान्धार्यां धृतराष्ट्राच्च दुर्योधनमुखं शतम्

Từ Ambālikā, Vyāsa sinh ra Dhṛtarāṣṭra và cả Pāṇḍu làm con; và từ Gāndhārī, Dhṛtarāṣṭra sinh một trăm người con, đứng đầu là Duryodhana.

Verse 9

शतशृङ्गाश्रमपदे भार्यायोगाद् यतो मृतिः ऋषिशापात्ततो धर्मात् कुन्त्यां पाण्डोर्युधिष्ठिरः

Tại nơi ẩn tu Śataśṛṅga, vì sự giao hợp với vợ trở thành nguyên nhân dẫn đến cái chết—do lời nguyền của một hiền sĩ—nên về sau, nhờ Dharma (thần Công lý), Yudhiṣṭhira được sinh ra từ Kuntī cho Pāṇḍu.

Verse 10

वाताद्भीमो ऽर्जुनः शक्रान्माद्र्यामश्विकुमारतः नकुलः सहदेवश् च पाण्डुर्माद्रीयुतो मृतः

Bhīma sinh từ thần Vāyu; Arjuna sinh từ Śakra (Indra). Từ Mādrī, nhờ đôi thần Aśvin, sinh ra Nakula và Sahadeva; còn Pāṇḍu cùng với Mādrī thì qua đời.

Verse 11

कर्णः कुन्त्यां हि कन्यायां जातो दुर्योधाश्रितः कुरुपाण्डवयोर्वैरन्दैवयोगाद्बभूव ह

Karna sinh từ Kuntī khi nàng còn là thiếu nữ chưa kết hôn; rồi ông nương tựa (theo phe) Duryodhana, và do sự hội tụ của định mệnh mà mối thù giữa nhà Kuru và các Pāṇḍava đã phát sinh.

Verse 12

दुर्योधनो जतुगृहे पाण्डवानदहत् कुधीः दग्धागाराद्विनिष्क्रान्ता मातृपृष्टास्तु पाण्डवाः

Duryodhana lòng dạ ác độc đã thiêu đốt các Pāṇḍava trong ngôi nhà bằng sơn (nhà bẫy). Nhưng các Pāṇḍava, nhờ lời chỉ dẫn của mẹ, đã thoát ra khỏi căn nhà cháy ấy.

Verse 13

ततस्तु एकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने मुनिवेषाः स्थिताः सर्वे निहत्य वकराक्षसम्

Rồi tại Ekacakrā, trong nhà một vị brāhmaṇa, tất cả họ—mang dáng vẻ các ẩn sĩ—ở lại đó, sau khi đã giết rākṣasa Vaka.

Verse 14

ययौः पाञ्चालविषयं द्रौपद्यास्ते स्वयम्वरे सम्प्राप्ता बाहुवेधेन द्रौपदी पञ्चपाण्डवैः

Họ đi đến xứ Pāñcāla. Tại lễ svayaṃvara của Draupadī, Draupadī đã được năm Pāṇḍava giành được nhờ kỳ công bắn cung (bắn trúng mục tiêu).

Verse 15

अर्धराज्यं ततः प्राप्ता ज्ञाता दुर्योधनादिभिः गाण्डीवञ्च धनुर्दिव्यं पावकाद्रथमुत्तमम्

Sau đó họ được nhận nửa vương quốc; việc ấy được Duryodhana và những người khác biết đến. Và Arjuna nhận được cây cung thần Gāṇḍīva cùng một chiến xa tối thượng từ Pāvaka (Agni).

Verse 16

सारथिञ्चार्जुनः सङ्ख्ये कृष्णमक्षय्यशायकान् ब्रह्मास्त्रादींस् तथा द्रोणात्सर्वे शस्त्रविशारदाः

Trong chiến trận, Arjuna chọn Kṛṣṇa làm người đánh xe; (ông còn nhận) các ống tên không bao giờ cạn, Brahmāstra và những thần tiễn khác; và từ Droṇa (ông học) mọi kỹ nghệ binh khí, trở thành bậc tinh thông vũ khí.

Verse 17

कृष्णेन सो ऽर्जुनो वह्निं खाण्डवे समतर्पयत् इन्द्रवृष्टिं वारयंश् च शरवर्षेण पाण्डवः

Nhờ sự trợ lực của Kṛṣṇa, vị Pāṇḍava ấy—Arjuna—đã làm cho Agni (Vahni) được thỏa mãn trọn vẹn trong rừng Khāṇḍava; và ông ngăn cơn mưa của Indra bằng một trận mưa tên.

Verse 18

जिता दिशः पाण्डवैश् च राज्यञ्चक्रे युधिष्ठिरः बहुस्वर्णं राजसूयं न सेहे तं सुयोधनः

Khi các phương (bốn hướng) đã bị các Pāṇḍava chinh phục, Yudhiṣṭhira thiết lập vương quyền; nhưng Suyodhana (Duryodhana) không thể chịu nổi lễ tế Rājasūya ấy, vốn giàu có với vô số vàng.

Verse 19

भ्रात्रा दुःशासनेनोक्तः कर्णेन प्राप्तभूतिना द्यूतकार्ये शकुनिना द्यूतेन स युधिष्ठिरम्

Bị người anh Duḥśāsana xúi giục, và được Karṇa—kẻ đã có thế lực và phú quý—hậu thuẫn, hắn dùng Śakuni làm kẻ điều hành việc cờ bạc, rồi thách đấu Yudhiṣṭhira bằng một ván xúc xắc.

Verse 20

अजयत्तस्य राज्यञ्च सभास्थो माययाहसत् जितो युधिष्ठिरो भ्रातृयुक्तश्चारण्यकं ययौ

Ngồi trong hội đường, hắn dùng mưu trá mà đoạt cả vương quốc rồi cười nhạo. Yudhiṣṭhira bị đánh bại, cùng các anh em đi vào rừng chịu lưu đày.

Verse 21

वने द्वादशवर्षाणि प्रतिज्ञातानि सो ऽनयत् अष्टाशीतिसहस्राणि भोजयन् पूर्ववत् द्विजान्

Trong rừng, ông hoàn tất mười hai năm theo lời thệ nguyện; và như trước kia, ông cúng dưỡng tám mươi tám nghìn vị Bà-la-môn “nhị sinh”.

Verse 22

सधौम्यो द्रौपदीषष्ठस्ततः प्रायाद्विराटकम् कङ्को द्विजो ह्य् अविज्ञातो राजा भीमोथ सूपकृत्

Rồi cùng với Dhaumya và Draupadī làm người thứ sáu, họ lên đường đến vương quốc Virāṭa. Yudhiṣṭhira, giả làm Bà-la-môn tên Kaṅka, vẫn không bị nhận ra; còn Bhīma làm đầu bếp.

Verse 23

न इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः द्रौपदीं पञ्च पाण्डवा इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः वसुपूर्णमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रत्नपूर्णमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कङ्को द्विजो ह्य् अभूच्छ्रेष्ठ इति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः बृहन्नलार्जुनो भार्या सैरिन्ध्री यमजौ तथा अन्यनाम्ना भीमसेनः कीचकञ्चाबधीन्निशि

“Không phải vậy”—đó là dị bản của bản thảo có đánh dấu thuộc hệ ga. “Draupadī và năm Pāṇḍava”—đó là dị bản của các bản thảo có đánh dấu thuộc các hệ kha, ga và ṅa. “Vasupūrṇa”—dị bản của bản thảo có đánh dấu thuộc hệ kha; “Ratnapūrṇa”—dị bản của bản thảo có đánh dấu thuộc hệ gha. “Kaṅka quả thật trở thành bậc tối thắng trong hàng nhị sinh”—dị bản của bản thảo có đánh dấu thuộc hệ kha. (Trong truyện:) Arjuna là Bṛhannalā; vợ ông là Sairindhrī; đôi song sinh cũng vậy; và Bhīmasena, dưới một tên khác, đã giết Kīcaka trong đêm.

Verse 24

द्रौपदीं हर्तुकामं तं अर्जुनश्चाजयत् कुरून् कुर्वतो गोग्रहादींश् च तैर् ज्ञाताः पाण्डवा अथ

Khi hắn toan bắt cóc Draupadī, Arjuna đã đánh bại kẻ ấy, và cũng đánh bại quân Kuru đang tiến hành những cuộc cướp bò và việc tương tự; rồi bấy giờ các Pāṇḍava được họ nhận ra.

Verse 25

सुभद्रा कृष्णभगिनी अर्जुनात्समजीजनत् अभिमन्युन्ददौ तस्मै विराटश्चोत्तरां सुताम्

Subhadrā, em gái của Kṛṣṇa, đã sinh Abhimanyu với Arjuna; và vua Virāṭa đã gả con gái mình là Uttarā cho Abhimanyu.

Verse 26

सप्ताक्षौहिणीश आसीद्धर्मराजो रणाय सः कृष्णो दूतोब्रवीद् गत्वा दुर्योधनममर्षणम्

Dharma-rāja (Yudhiṣṭhira) chỉ huy bảy akṣauhiṇī (đạo quân) để ra trận. Kṛṣṇa làm sứ giả, đến và nói với Duryodhana nóng nảy.

Verse 27

एकादशाक्षौहिणीशं नृपं दुर्योधनं तदा युधिष्ठिरायार्धराज्यं देहि ग्रामांश् च पञ्च वा

Bấy giờ, họ nói với vua Duryodhana, người nắm mười một akṣauhiṇī: “Hãy trao cho Yudhiṣṭhira nửa vương quốc—hoặc ít nhất năm ngôi làng.”

Verse 28

युध्यस्व वा वचः श्रुत्वा कृष्णमाह सुयोधनः भूसूच्यग्रं न दास्यामि योत्स्ये सङ्ग्रहणोद्यतः

Nghe lời ấy, Suyodhana (Duryodhana) nói với Kṛṣṇa: “Vậy thì hãy đánh! Ta sẽ không cho dù chỉ một mũi kim đất đai. Ta đã quyết gây chiến, chuyên tâm tập hợp binh lực.”

Verse 29

विश्वरूपन्दर्शयित्वा अधृष्यं विदुरार्चितः प्रागाद्युधिष्ठिरं प्राह योधयैनं सुयोधनम्

Sau khi hiển lộ Viśvarūpa (thân vũ trụ) không thể kháng cự, được Vidura tôn kính, Ngài đến gặp Yudhiṣṭhira và nói: “Hãy khiến Suyodhana phải giao chiến.”