Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 93
Devanagari script
विलोमलोचनापांगतरंगधवलत्विषा । नवपल्लवसच्छायं कल्पयन्ती निजाधरम्
Transliteration
vilomalocanāpāṃgataraṃgadhavalatviṣā | navapallavasacchāyaṃ kalpayantī nijādharam
Translation
اس کی ترچھی نگاہوں کے گوشوں سے اٹھتی موج دار سفید چمک کے سبب، اس کے اپنے ہونٹ یوں دکھائی دیے گویا نرم نوخیز پتّوں کی تازہ چھاؤں سے رنگین ہوں۔
Word by Word
विलोमcontrary/oblique
विलोम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविलोम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter, nominative/accusative singular; adjectival)
लोचनeye
लोचन:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular)
अपाङ्गcorner of the eye; side-glance
अपाङ्ग:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअपाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine, nominative/accusative singular)
तरङ्गwave
तरङ्ग:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतरङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine, nominative/accusative singular)
धवलwhite
धवल:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधवल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter, nominative/accusative singular; adjectival)
त्विषाwith radiance/splendour
त्विषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (feminine, instrumental singular)
नवnew
नव:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (masculine, nominative/accusative singular; adjectival)
पल्लवsprout; tender leaf
पल्लव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपल्लव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine, nominative/accusative singular)
सत्good/true; here: lovely
सत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter, nominative/accusative singular; adjectival)
छायम्shade; hue
छायम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masculine, accusative singular)
कल्पयन्तीfashioning/arranging
कल्पयन्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (feminine nominative singular)
निजone’s own
निज:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (masculine accusative singular; adjectival)
अधरम्lower lip
अधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअधर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masculine, accusative singular)
Speaker
Brahmā (deduced; Vaiṣṇava Khaṇḍa narrative frame)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Ayodhyā-kṣetra
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A close-up poetic portrait: bright, wave-like sidelong glances cast a sheen; the lips appear shaded like the tender hue of newly sprouted leaves.
FAQs
The verse intensifies the portrayal of allure to frame a moral narrative where dharma requires control of mind and senses.
The sanctified precincts of Raibhya’s āśrama remain the contextual sacred setting.
None.