Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 31

Devanagari script

अतः परं प्रवक्ष्यामि तीर्थमन्यदघापहम् । कलिकिल्विषसंहारकारकं प्रत्ययात्मकम्

Transliteration

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tīrthamanyadaghāpaham | kalikilviṣasaṃhārakārakaṃ pratyayātmakam

Translation

اب میں ایک اور تیرتھ بیان کرتا ہوں جو گناہ کو دور کرنے والا ہے۔ یہ کَلی یُگ کے آلودہ اثرات کو مٹانے والا اور براہِ راست روحانی اطمینان سے پختہ یقین بخشنے والا ہے۔

Word by Word

• अतः: thereafter / therefore
• अतः: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/अनन्तरार्थ (therefore/thereafter)

• परम्: further
• परम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

• प्रवक्ष्यामि: I shall explain
• प्रवक्ष्यामि: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √वच् (धातु) (वचने)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन

• तीर्थम्: a sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘तीर्थम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• अघापहम्: sin-removing
• अघापहम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अघ (प्रातिपदिक) + अपह (कृदन्त/agent √अप + √हृ/√हन्?; प्रचलित अर्थ ‘अपह’ = ‘अपहरति’ from √हृ with अप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (अघं अपहन्ति/अपहरति इति)

• कलिकिल्विषसंहारकारकम्: causing the destruction of sins of the Kali age
• कलिकिल्विषसंहारकारकम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कलि (प्रातिपदिक) + किल्विष (प्रातिपदिक) + संहार (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कलौ किल्विषाणां संहारं करोति इति)

• प्रत्ययात्मकम्: consisting in (producing) faith/conviction
• प्रत्ययात्मकम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यय (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (प्रत्ययः आत्मा/स्वभावः यस्य तत्)

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A narrator announces a new tīrtha: a luminous ford whose waters seem to dissolve dark Kali-taints, while pilgrims gain serene conviction.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a true tīrtha is presented as a dharmic remedy for Kali-yuga impurities and doubt.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular Ayodhyā tīrtha is being introduced; its name is clarified in the following verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied tīrtha-sevā such as visiting and bathing (snāna), undertaken as expiation and faith-renewal.