Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 16

Devanagari script

भवेद्बृहस्पतेः पीडा यस्य गोचरवेधतः । तेनात्र विधिवत्स्नानं कार्यं संकल्पपूर्वकम्

Transliteration

bhavedbṛhaspateḥ pīḍā yasya gocaravedhataḥ | tenātra vidhivatsnānaṃ kāryaṃ saṃkalpapūrvakam

Translation

اگر کسی کو ناموافق گوچر کے اثر سے برہسپتی کی پیڑا لاحق ہو، تو وہ یہاں سنکلپ کر کے قاعدے کے مطابق غسل کرے۔

Word by Word

• भवेत्: may occur
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• बृहस्पतेः: of Bṛhaspati (Jupiter)
• बृहस्पतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन

• पीडा: affliction
• पीडा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पीडा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• यस्य: of whom
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• गोचरवेधतः: due to obstruction of (planetary) transit
• गोचरवेधतः: Hetu/Apadana (Cause expressed by ablative/हेतु)
• Type: Noun
• Root: गोचर + वेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘गोचरस्य वेधः’); हेत्वर्थे पञ्चमी (ablative of cause)

• तेन: therefore/by that (reason)
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb: ‘here’)

• विधिवत्: properly
• विधिवत्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: ‘according to rule’)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object of gerundive/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (कर्मणि-भावे)

• कार्यम्: should be done
• कार्यम्: Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be done’); विधेय-विशेषण

• संकल्पपूर्वकम्: preceded by a resolve (sankalpa)
• संकल्पपूर्वकम्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Adjective
• Root: संकल्प + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (स्नानस्य); समासः—तत्पुरुष (‘संकल्पेन पूर्वकं’)

Speaker

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarayū-snānāṅga in Ayodhyā-kṣetra

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A devotee at Sarayū performs saṅkalpa with folded hands before entering the water, seeking relief from Guru’s adverse transit.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Gocara (planetary transit)
• Saṅkalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma integrates inner intention (saṅkalpa) with sacred action (snāna) as a remedy for suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘here’ refers to the praised Ayodhyā tīrtha associated with Bṛhaspati—Bṛhaspati-kuṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vidhivat snāna (proper bathing) performed with a prior saṅkalpa, as a remedy for Guru/Bṛhaspati-related affliction.