Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 59

Devanagari script

अत्र मत्प्रीतये देवाः प्राणिभिर्धर्मकांक्षिभिः । दातव्या गौः प्रयत्नेन सवत्सा विधिपूर्वकम्

Transliteration

atra matprītaye devāḥ prāṇibhirdharmakāṃkṣibhiḥ | dātavyā gauḥ prayatnena savatsā vidhipūrvakam

Translation

یہاں، اے دیوتاؤ، میری رضا کے لیے، دھرم کے خواہش مند جانداروں کو چاہیے کہ کوشش کے ساتھ، مقررہ وِدھی کے مطابق، بچھڑے سمیت گائے کا دان کریں۔

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• मत्प्रीतये: for my pleasure
• मत्प्रीतये: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष-समास (मत्-सम्बन्धः: ‘मम प्रीतिः’); स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th); एकवचन

• देवाः: O gods / the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• प्राणिभिः: by living beings
• प्राणिभिः: Karana (Instrument/Agentive-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन

• धर्मकांक्षिभिः: desiring dharma
• धर्मकांक्षिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + कांक्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्म-तत्पुरुष: ‘धर्मं कांक्षन्ति ये’); पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन; विशेषण (qualifying प्राणिभिः)

• दातव्या: should be given
• दातव्या: Vidhi (Obligation/विधि)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विधेय-विशेषण (to be given)

• गौः: a cow
• गौः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन

• सवत्सा: with a calf
• सवत्सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/सह) + वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सह-तत्पुरुष: ‘वत्सेन सह’); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying गौः)

• विधिपूर्वकम्: according to proper procedure
• विधिपूर्वकम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि (प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषणरूपेण (in accordance with rule/ritual)

Speaker

Brahmā (deduced: Vaiṣṇavakhaṇḍa context—Brahmā addressing Nārada)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (Gupta-Hari context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devas

Visual Art Cues

Scene: A dharma-seeking pilgrim offers a cow with her calf, ritually and carefully, before the deity’s presence; priests recite mantras, water-pot and kusa are used, and the act is framed as pleasing to Hari.

Characters & Entities

• Devāḥ
• Gauḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is strengthened by disciplined, rule-based charity performed with devotion to the deity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā as a sacred field where prescribed gifts become especially meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Go-dāna: gifting a cow along with her calf (savatsā), performed carefully and according to vidhi.