Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 143

मंत्रिणो भृत्ययुक्ताश्च सपुत्राः सहबांधवाः । सर्वे ते सानुगाश्चैव ह्यनु गच्छंति राघवम्

maṃtriṇo bhṛtyayuktāśca saputrāḥ sahabāṃdhavāḥ | sarve te sānugāścaiva hyanu gacchaṃti rāghavam

وزیر بھی اپنے خادموں کے ساتھ، اپنے بیٹوں اور رشتہ داروں سمیت؛ وہ سب اپنے پورے لاؤ لشکر کے ساتھ رाघو کے پیچھے پیچھے چل پڑے۔

मन्त्रिणःministers
मन्त्रिणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भृत्ययुक्ताःaccompanied by servants
भृत्ययुक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभृत्य + युक्त (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुष (भृत्यैः युक्ताः) विशेषण (qualifying मन्त्रिणः)
and
:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
स-पुत्राःwith sons
स-पुत्राः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि (येषां पुत्राः सन्ति ते) विशेषण
सह-बान्धवाःwith relatives
सह-बान्धवाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसह + बान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि (येषां बान्धवाः सह सन्ति ते) विशेषण
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying मन्त्रिणः etc.)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
स-अनुगाःwith followers
स-अनुगाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + अनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि (येषां अनुगाः/अनुयायिनः सह सन्ति ते) विशेषण
and
:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
अनुafter, following
अनु:
Sambandha (preverb)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्गसदृश अव्यय (preverb: after/following); अत्र क्रियायाः पूर्वं पृथक् पाठः
गच्छन्तिgo/follow
गच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
राघवम्Rāghava (Rāma)
राघवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Brahmā to Nārada (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa)

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Listener: Pilgrim-audience

Scene: A formal yet emotional procession: ministers with staffs and insignia, servants carrying bundles, sons and relatives in tow, all moving behind Rāma; the machinery of state becomes a devotional caravan.

R
Rāghava (Rāma)
M
Ministers
S
Servants

FAQs

Leadership and service find their highest purpose when aligned with dharma and devotion to the righteous king.

Ayodhyā, depicted as a dharmic polity where governance itself becomes sanctified through Rāma.

None; the verse emphasizes loyal accompaniment and shared participation in a sacred, dharmic transition.