Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 47

Devanagari script

मुनय ऊचुः । राजन्विश्वजिदाख्यातो यज्ञानां यज्ञ उत्तमः । सांप्रतं कुरु तं यत्नान्मा विलंबं वृथा कृथाः

Transliteration

munaya ūcuḥ | rājanviśvajidākhyāto yajñānāṃ yajña uttamaḥ | sāṃprataṃ kuru taṃ yatnānmā vilaṃbaṃ vṛthā kṛthāḥ

Translation

مُنیوں نے کہا: “اے راجَن! ‘وِشْوَجِت’ نامی یَجْنَ یَجْنوں میں سب سے اُتم ہے۔ اسے ابھی کوشش کے ساتھ کرو؛ بے سبب تاخیر نہ کرو۔”

Word by Word

• मुनयः: the sages
• मुनयः: Karta (Speakers)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Vocative)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• विश्वजित्: Viśvajit (conqueror of all)
• विश्वजित्: Visheshya (Subject complement to ākhyātaḥ)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + जि (धातु) → जित् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (विश्वं जयति = conqueror of all)

• आख्यातः: is called
• आख्यातः: Predicate adjective (to विश्वजित्)
• Type: Adjective
• Root: आ+ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP: called/named)

• यज्ञानाम्: of sacrifices
• यज्ञानाम्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• यज्ञः: (that) sacrifice
• यज्ञः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उत्तमः: best
• उत्तमः: Predicate adjective (to यज्ञः)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सांप्रतम्: now
• सांप्रतम्: Sambandha (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय)
• Form: कालार्थक-अव्यय (now)

• कुरु: do/perform
• कुरु: Kriya (Command)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तम्: that
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यत्नात्: with effort
• यत्नात्: Sambandha (Manner/Cause)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ/प्रकारे (ablative used adverbially: with effort)

• मा: do not
• मा: Pratishedha (Prohibition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (prohibitive particle)

• विलम्बम्: delay
• विलम्बम्: Karman (Object of implied ‘do’)
• Type: Noun
• Root: विलम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वृथा: in vain
• वृथा: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (in vain/needlessly)

• कृथाः: do/make
• कृथाः: Kriya (Prohibited action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; मा-निषेधेन सह (prohibitive imperative)

Speaker

The sages (Munis)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ravi (addressed as rājan)

Visual Art Cues

Scene: Sages, with authoritative calm, instruct the king to perform the Viśvajit sacrifice immediately; one sage gestures decisively toward the altar, indicating urgency.

Characters & Entities

• Viśvajit (yajña)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is known through wise counsel, one should act decisively—delay weakens righteous intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The larger frame is Ayodhyā Māhātmya; this verse chiefly glorifies a yajña (Viśvajit) rather than naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

The sages prescribe performing the Viśvajit yajña immediately and with earnest effort (yatnāt), avoiding needless delay.