Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 13

ॐ नमो योगनिद्राय योगर्क्षैर्भावितात्मने । तार्क्ष्यासनाय देवाय गोविन्दाय नमोनमः

oṃ namo yoganidrāya yogarkṣairbhāvitātmane | tārkṣyāsanāya devāya govindāya namonamaḥ

اوم—یوگ نِدرا کو سلام؛ اُس کو سلام جس کی حقیقت یوگی رشیوں نے جان لی۔ اُس دیو کو سلام جس کا آسن تارکشیہ (گروڑ) ہے؛ گووند کو بار بار سلام۔

Om (sacred syllable)
:
Sambodhana/Invocation (आह्वान)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formमङ्गलाचरण-प्रणवः; अव्यय
नमःsalutation
नमः:
Karma/Offering (कर्म—प्रणाम)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (अव्ययीभाववत् प्रयोगः ‘नमः’ इति)
योगनिद्रायto Yogic Sleep (Yoga-nidrā)
योगनिद्राय:
Sampradana (सम्प्रदान—यस्यै नमः)
TypeNoun
Rootयोगनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी (सम्प्रदान) एकवचन
योगर्क्षैःby/with the yoga-sages
योगर्क्षैः:
Karana (करण—द्वारा/सह)
TypeNoun
Rootयोग + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन
भावितात्मनेto the one whose self is purified/imbued
भावितात्मने:
Sampradana (सम्प्रदान—यस्य नमः)
TypeAdjective
Rootभावित-आत्मन् (कृदन्त + प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी एकवचन; ‘भावित’ = भू (धातु) क्त-प्रत्यय (past passive participle)
तार्क्ष्यासनायto the one whose seat is Garuḍa
तार्क्ष्यासनाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य + आसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (आसन); चतुर्थी एकवचन; ‘तार्क्ष्य’ = गरुड-सम्बन्धी
देवायto the god
देवाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी एकवचन
गोविन्दायto Govinda
गोविन्दाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootगोविन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Karma/Offering (कर्म)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (प्रणामार्थे)
नमःsalutation (again)
नमः:
Karma/Offering (कर्म)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (पुनरुक्ति-प्रणाम)

Dharma

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Scene: Govinda is envisioned serene, eyes half-closed in yoganidrā, yet radiant; Garuḍa appears as his seat/vehicle, wings spread; sages (yogic seers) meditate nearby as if perceiving him inwardly.

G
Govinda (Viṣṇu)
Y
Yoganidrā
T
Tārkṣya (Garuḍa)
Y
Yogic ṛṣis

FAQs

The Lord is both the mystical power behind yogic absorption and the personal God approached through mantra and devotion.

The hymn appears in Ayodhyā Māhātmya; the verse itself is primarily theological (Govinda, Garuḍa, yoganidrā).

Mantric salutation beginning with Oṃ and repeated namaskāra—appropriate for japa and stotra-recitation.