Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 38

Devanagari script

स्वर्गद्वारे वियुज्येत स याति परमां गतिम् । उत्तरं दक्षिणं वापि अयनं न विकल्पयेत्

Transliteration

svargadvāre viyujyeta sa yāti paramāṃ gatim | uttaraṃ dakṣiṇaṃ vāpi ayanaṃ na vikalpayet

Translation

جو شخص سوَرگدوار پر بدن چھوڑ دے، وہ اعلیٰ ترین منزل کو پہنچتا ہے۔ شمالی یا جنوبی اَیَن کے فرق کو شرط نہ بنائے۔

Word by Word

• स्वर्गद्वारे: at the gate of heaven
• स्वर्गद्वारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग + द्वार (प्रातिपदिकानि)
• Form: समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (स्वर्गस्य द्वारम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• वियुज्येत: should depart; be separated
• वियुज्येत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-युज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), आत्मनेपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन; अर्थः—“वियुज्येत/वियुक्तो भवेत्” (should be separated/depart)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to गतिम्)

• गतिम्: destination
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तरम्: northern
• उत्तरम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणरूपेण (to अयनम्)

• दक्षिणम्: southern
• दक्षिणम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणरूपेण (to अयनम्)

• वा: or
• वा: Sambandha (Disjunction/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (or)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• अयनम्: path; course
• अयनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अर्थः—“मार्ग/गमन” (course/way)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• विकल्पयेत्: should choose; discriminate
• विकल्पयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-कल्प् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन; अर्थः—“विकल्पं कुर्यात्” (should choose/consider alternatives)

Speaker

Varāha (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargadvāra (Ayodhyā)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A sacred riverfront threshold named Svargadvāra in Ayodhyā: pilgrims and ascetics near steps to the water; a serene departing soul guided upward by Viṣṇu’s grace, while sun’s northern/southern course is shown as irrelevant in the background.

Characters & Entities

• Svargadvāra
• Uttarāyaṇa (implied)
• Dakṣiṇāyaṇa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of Svargadvāra is said to transcend conventional calculations of auspicious death-timing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Svargadvāra in Ayodhyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No rite; the verse negates the need for timing conditions (ayana considerations) for attaining the highest goal at Svargadvāra.