Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 29

Devanagari script

या गतिर्ज्ञानतपसां या गतिर्यज्ञयाजिनाम् । स्वर्गद्वारे मृतानां तु सा गतिर्विहिता शुभा

Transliteration

yā gatirjñānatapasāṃ yā gatiryajñayājinām | svargadvāre mṛtānāṃ tu sā gatirvihitā śubhā

Translation

جو مبارک منزل اہلِ معرفت و ریاضت کو، اور یَجْیَ کرنے والے یاجکوں کو ملتی ہے، وہی نیک گتی سْوَرگ دْوار پر مرنے والوں کے لیے مقرر کی گئی ہے۔

Word by Word

• या: which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• गतिः: path/attainment
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ज्ञानतपसाम्: of (those of) knowledge and austerity
• ज्ञानतपसाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ज्ञानतपस् (प्रातिपदिक) = ज्ञान + तपस्
• Form: नपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्वः (ज्ञानं च तपश्च)

• या: which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गतिः: path/attainment
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यज्ञयाजिनाम्: of the sacrificers
• यज्ञयाजिनाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठī)
• Type: Noun
• Root: यज्ञयाजिन् (प्रातिपदिक) = यज्ञ + याजिन्
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (यज्ञं यजन्ति इति)

• स्वर्गद्वारे: at the gate of heaven
• स्वर्गद्वारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्गद्वार (प्रातिपदिक) = स्वर्ग + द्वार
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन; तत्पुरुषः (स्वर्गस्य द्वारे)

• मृतानाम्: of the dead
• मृतानाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मृत (प्रातिपदिक; √मृ धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘dead’ used substantively

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha/Discourse (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrast/emphasis)

• सा: that
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• गतिः: path/attainment
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विहिता: is ordained
• विहिता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ordained/appointed’

• शुभा: auspicious
• शुभा: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गतिः)

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargadvāra (Ayodhyā)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A serene elder at Svargadvāra on the Sarayū bank, surrounded by chanting sages; above, symbolic paths of jñāna, tapas, and yajña converge into one luminous road labeled ‘śubha-gati’.

Characters & Entities

• Svargadvāra
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of place can elevate the final passage of life, granting a destiny likened to that won by great disciplines and sacrifices.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Svargadvāra in Ayodhyā, highlighted for conferring an auspicious post-death ‘gati’.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the teaching concerns the spiritual consequence of departing life at Svargadvāra.