Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 24

Devanagari script

यत्र सिद्धा महात्मानो मुनयः पितरस्तथा । स्वर्गं प्रयांति ते सर्वे स्वर्गद्वारं ततः स्मृतम्

Transliteration

yatra siddhā mahātmāno munayaḥ pitarastathā | svargaṃ prayāṃti te sarve svargadvāraṃ tataḥ smṛtam

Translation

جہاں سِدھ ہستیاں، مہاتما مُنی اور پِتر بھی سب کے سب سَورگ کو پہنچتے ہیں—اسی لیے وہ مقام ‘سورگ دوار’ یعنی جنت کا دروازہ کہلاتا ہے۔

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: स्थानवाचक सम्बन्धबोधक अव्यय (relative adverb: where)

• सिद्धाः: the Siddhas
• सिद्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• महात्मानः: great-souled ones
• महात्मानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारयः—महान् आत्मा येषाम्/महान् आत्मा (great-souled)

• मुनयः: sages
• मुनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• पितरः: forefathers
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• तथा: also, likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: निपात/क्रियाविशेषण (adverb: likewise/also)

• स्वर्गम्: to heaven
• स्वर्गम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; गत्यर्थक क्रियायाः कर्म (goal as object)

• प्रयान्ति: they go/attain
• प्रयान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण (of ते)

• स्वर्गद्वारम्: (it is) the gate to heaven
• स्वर्गद्वारम्: Karta (Predicate/प्रथमा-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नामपद (predicate nominative)

• ततः: therefore
• ततः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: हेतुवाचक/तस्मात्-अर्थे अव्यय (therefore/from that)

• स्मृतम्: is called/remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः (is called/remembered)

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargadvāra (Ayodhyā)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A luminous gateway-like aura over a Sarayū ghāṭa; siddhas and sages in subtle bodies ascend skyward; pitṛs receive offerings and rise toward svarga.

Characters & Entities

• Siddha
• Muni
• Pitṛ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is defined by its transformative power—where even exalted beings attain higher worlds, the site becomes a spiritual ‘gateway’ for all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Svargadvāra in Ayodhyā, characterized as the place enabling ascent to Svarga for siddhas, sages, and ancestors.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is commanded here; the verse provides the etymological/functional praise defining the tīrtha as Svargadvāra.