Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 14

Devanagari script

ममास्मिन्सरसि श्रीमाञ्जायते स्नानतो नरः । तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं जपादिकम्

Transliteration

mamāsminsarasi śrīmāñjāyate snānato naraḥ | tasmādatra vidhānena snānaṃ dānaṃ japādikam

Translation

میرے اس سرس (تالاب) میں غسل کرنے سے انسان شریمان، یعنی بابرکت اور خوشحال ہو جاتا ہے۔ اس لیے یہاں قاعدے کے مطابق غسل، دان، جپ اور دیگر ورت و آچارن انجام دینے چاہییں۔

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• सरसि: in the lake
• सरसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• श्रीमन्: prosperous, illustrious
• श्रीमन्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (naraḥ-विशेषण)

• जायते: is born/becomes
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• स्नानतः: from bathing
• स्नानतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb), ‘from/through bathing’

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थक/अपादानार्थक (therefore/from that)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• विधानेन: by prescribed procedure
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सूच्य-समुच्चय; contextually ‘(do) bathing’)

• दानम्: charity
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समुच्चय)

• जपादिकम्: japa and the like
• जपादिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जपः आदिः यस्य/जप-आदि); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समुच्चय)

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmakuṇḍa (as ‘mama asmin sarasi’)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A serene sacred pond identified as the deity’s own; a pilgrim emerges from the water with folded hands, while others offer alms and sit in japa beneath trees; the atmosphere suggests auspiciousness and gentle prosperity.

Characters & Entities

• Brahmā (implicit ‘my lake’)
• Saras/Kuṇḍa
• Japa
• Dāna
• Snāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prosperity (śrī) is linked to disciplined dharma—ritual purity and devotion practiced properly at a sacred place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Brahmā’s sacred saras/kuṇḍa within Ayodhyā, praised in Ayodhyāmāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform vidhivat snāna (bathing), dāna (charity), japa, and allied observances at this tīrtha.