Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 42

Devanagari script

यस्यां जाता महीपालाः सूर्यवंशसमुद्भवाः । इक्ष्वाकुप्रमुखाः सर्वे प्रजापालनतत्पराः

Transliteration

yasyāṃ jātā mahīpālāḥ sūryavaṃśasamudbhavāḥ | ikṣvākupramukhāḥ sarve prajāpālanatatparāḥ

Translation

اسی نگری میں سورج وَنش سے پیدا ہونے والے زمین کے نگہبان راجے جنمے—اِکشواکو سے لے کر سب—جو رعایا کی حفاظت اور بھلائی میں ہمہ وقت کوشاں تھے۔

Word by Word

• यस्याम्: in which (city)
• यस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; सम्बन्धवाचक-यत् (relative pronoun)

• जाता: were born
• जाता: Karta (Predicate participle)
• Type: Adjective
• Root: जात (कृदन्त; √जन् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (जाताḥ); पाठे 'जाता' इति संहितारूप/लोप; कर्तरि प्रयोगः

• मही: earth
• मही: Sambandha (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, समासे पूर्वपद (stem)

• पालाः: protectors; kings
• पालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासे उत्तरपद (महीपाल)

• सूर्य: Sun
• सूर्य: Sambandha (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासे पूर्वपद (stem)

• वंश: dynasty
• वंश: Sambandha (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: वंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासे मध्यपद (stem)

• समुद्भवाः: arisen from, descended from
• समुद्भवाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासे उत्तरपद (सूर्यवंशसमुद्भव)

• इक्ष्वाकु: Ikṣvāku
• इक्ष्वाकु: Sambandha (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: इक्ष्वाकु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासे पूर्वपद (stem)

• प्रमुखाः: having as chief; headed by
• प्रमुखाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासे उत्तरपद (इक्ष्वाकुप्रमुख)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• प्रजा: subjects, people
• प्रजा: Karman (Object within compound)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, समासे पूर्वपद (stem)

• पालन: protection, governance
• पालन: Sambandha (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: पालन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासे मध्यपद (stem)

• तत्पराः: devoted/intent on
• तत्पराः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासे उत्तरपद (प्रजापालनतत्पर)

Speaker

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa narrative context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A genealogical tableau: a line of Solar Dynasty kings emerging from Ayodhyā’s palace halls—Ikṣvāku foremost—each depicted as vigilant guardians of the people, with symbols of justice (daṇḍa), charity (dāna), and protection (shield).

Characters & Entities

• Ayodhyā
• Sūryavaṃśa
• Ikṣvāku

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True kingship is prajā-pālana—ruling as protection and service; lineage is honored when it upholds dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā, celebrated as the birthplace-region of Solar dynasty rulers beginning with Ikṣvāku.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse teaches rāja-dharma (duty of rulers) as the city’s hallmark.