Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 3

Devanagari script

व्यास उवाच । हिमवद्वासिनः सर्वे मुनयो वेदपारगाः । त्रिकालज्ञा महात्मानो नैमिषारण्यवासिनः

Transliteration

vyāsa uvāca | himavadvāsinaḥ sarve munayo vedapāragāḥ | trikālajñā mahātmāno naimiṣāraṇyavāsinaḥ

Translation

ویاس نے کہا: ہمالیہ میں بسنے والے وہ سب رشی—ویدوں کے پارنگت، تینوں کال کے جاننے والے، مہاتما—نیمشارنّیہ کے باشندے تھے۔

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हिमवत्: of Himavat (the Himalaya)
• हिमवत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; वासिनः इत्यस्य सम्बन्धः

• वासिनः: dwellers
• वासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपदम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वासिनः/मुनयः इत्यस्य विशेषणम्

• मुनयः: sages
• मुनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपदम्

• वेदपारगाः: versed in the Vedas
• वेदपारगाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद + पारग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; मुनयः इत्यस्य विशेषणम्

• त्रिकालज्ञाः: knowers of the three times
• त्रिकालज्ञाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + काल + ज्ञ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; मुनयः इत्यस्य विशेषणम्

• महात्मानः: great souls
• महात्मानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; मुनयः इत्यस्य समनाधिकरणम्

• नैमिषारण्यवासिनः: dwellers in Naimiṣa forest
• नैमिषारण्यवासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नैमिषारण्य + वासिन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; मुनयः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरणम्

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi assembly at Naimiṣāraṇya

Visual Art Cues

Scene: A vast forest hermitage at Naimiṣāraṇya: fire-altars, kusa seats, and a circle of sages—some with Himalayan attire—holding Vedic staffs and manuscripts; Vyāsa as speaker, the atmosphere calm and timeless.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Himālaya (Himavat)
• Ṛṣis (munis)
• Naimiṣāraṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching is anchored in holy assemblies of realized sages; true authority rests on Vedic mastery and spiritual insight.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Naimiṣāraṇya is named as the gathering-place; Ayodhyā remains the upcoming focus of the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it establishes the narrative setting for the discourse.