Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

उदासीनवदासीनः संसारात्सारमीक्षते । एक एव शिवो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः

Transliteration

udāsīnavadāsīnaḥ saṃsārātsāramīkṣate | eka eva śivo devaḥ sarvavyāpī maheśvaraḥ

Translation

“وہ بےتعلّق کی طرح بیٹھا ہوا سنسار کے اندر جوہر کو دیکھتا ہے۔ ایک ہی شیو دیو ہے—مہادیو، سب میں رچا بسا مہیشور۔”

Word by Word

• उदासीनवत्: like one detached/indifferent
• उदासीनवत्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: उदासीन (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; उपमानार्थे (like/as)

• आसीनः: seated
• आसीनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आस् (धातु) → आसीन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त/भूतकृदन्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण-रूपेण

• संसारात्: from the cycle of worldly existence
• संसारात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• सारम्: the essence
• सारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• ईक्षते: sees, beholds
• ईक्षते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एकः: one, single
• एकः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha/Emphasis (Avadhāraṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; शिवस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• सर्वव्यापी: all-pervading
• सर्वव्यापी: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + व्यापिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वं व्याप्नोति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• महेश्वरः: the Great Lord
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् ईश्वरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Narrator within the māhātmya (likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Prabhāsa Khaṇḍa framing; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva seated in perfect yogic stillness, gaze inward yet encompassing; around him, faint silhouettes of worldly bustle (saṃsāra) dissolve into a luminous essence; his form expands subtly to suggest all-pervasion.

Characters & Entities

• Śiva
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True lordship is inner detachment: Śiva pervades all yet remains unattached, revealing the essence of worldly life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The praise supports the māhātmya of Vastrāpathakṣetra (Prabhāsa), presenting the site as grounded in Śiva’s all-pervading reality.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears; it is a devotional-theological proclamation.