Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

अनुप्रविष्टा ब्रह्मांडं प्रसादाच्छं करस्य च । सृष्टिस्त्वया कृता सर्वा मयि रक्षा व्यवस्थिता

Transliteration

anupraviṣṭā brahmāṃḍaṃ prasādācchaṃ karasya ca | sṛṣṭistvayā kṛtā sarvā mayi rakṣā vyavasthitā

Translation

“شنکر کے فضل سے میں کائنات میں داخل ہوا۔ ساری سृष्टی تم نے رچی ہے، اور مجھ میں ہی جہانوں کی حفاظت کا نظام قائم ہے۔”

Word by Word

• अनुप्रविष्टा: having entered
• अनुप्रविष्टा: Karta-viśeṣaṇa (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु-प्र-विश् (धातु) → अनुप्रविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• ब्रह्माण्डम्: the universe
• ब्रह्माण्डम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषसमासः; नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (2nd case)

• प्रसादात्: from/through grace
• प्रसादात्: Hetu/Apādāna (Cause/source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; पञ्चमी (5th case); हेत्वर्थे

• शम्: well/auspiciously
• शम्: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: निपात/अव्ययम्; प्रशस्त्यर्थे/मङ्गलार्थे (benedictive particle: well/auspiciously)

• करस्य: of the hand / of Kara (name)
• करस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; षष्ठी (6th case)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• सृष्टिः: creation
• सृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; तृतीया (3rd case)

• कृता: made/done
• कृता: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• सर्वा: all/entire
• सर्वा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); विशेषणम्

• मयि: in me
• मयि: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; सप्तमी (7th case)

• रक्षा: protection
• रक्षा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• व्यवस्थिता: is established/placed
• व्यवस्थिता: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वि-अव-स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

Speaker

Viṣṇu (deduced: ‘protection established in me’ aligns with Viṣṇu’s role)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic interior: the brahmāṇḍa shown as a luminous sphere; a deity-figure ‘entering’ it through a radiant gateway of grace; another deity engaged in shaping forms (sṛṣṭi), while a guardian-like figure stands in protective stance (rakṣā), all under an unseen Śaṅkara radiance.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Brahmā
• Śiva (Śaṅkara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Trimūrti functions are harmonized under Śiva’s grace; dharma is to recognize interdependence rather than rivalry.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpathakṣetra in the Prabhāsa region is glorified by linking its māhātmya to the highest cosmic theology.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is doctrinal—assigning creation to Brahmā and preservation to Viṣṇu under Śiva’s prasāda.