Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

यो दद्यात्काञ्चनं मेरुं कृत्स्नां वाऽपि वसुन्धराम् । यः पूजयति पृथ्वीशं स तयोरधिकः स्मृतः

Transliteration

yo dadyātkāñcanaṃ meruṃ kṛtsnāṃ vā'pi vasundharām | yaḥ pūjayati pṛthvīśaṃ sa tayoradhikaḥ smṛtaḥ

Translation

اگر کوئی سونے کا مِرو پربت یا پوری زمین بھی دان کر دے، تب بھی جو پرتھویش (بھگوان شِو) کی پوجا کرتا ہے، وہ ان دونوں سے بڑھ کر سمجھا گیا ہے۔

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (relative pronoun), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्

• काञ्चनम्: golden (gold)
• काञ्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; मेरुम् इति विशेषणम्

• मेरुम्: Mount Meru
• मेरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृत्स्नाम्: entire, whole
• कृत्स्नाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वसुन्धराम् इति विशेषणम्

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; विकल्पार्थक-निपातः

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपि-अर्थक-निपातः

• वसुन्धराम्: the earth
• वसुन्धराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसुन्धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (relative pronoun), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पूजयति: worships
• पूजयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्

• पृथ्वीशम्: Lord of the earth (Śiva)
• पृथ्वीशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पृथ्वी-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: पृथिव्याः ईशः), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (demonstrative pronoun), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तयोः: of those two
• तयोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), द्विवचनम्; तुलना-सम्बन्धे (of those two)

• अधिकः: greater, superior
• अधिकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सः इति विशेषणम् (comparative sense: superior)

• स्मृतः: is considered
• स्मृतः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगार्थः (is considered/remembered)

Speaker

Narrative context (speaker not explicit in this verse; within Prabhāsakṣetramāhātmya discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pṛthivīśa (liṅga) at Prabhāsa

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Two contrasting panels: on one side a mythical golden Meru and the earth offered in dāna; on the other, a simple devotee worshipping Pṛthivīśa-liṅga—shown as greater through divine radiance and blessing.

Characters & Entities

• Meru
• Pṛthivīśa (Śiva/Liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship of Śiva at the sacred Liṅga is exalted above even unimaginably vast acts of material charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, specifically the Pṛthivīśa/Pṛthivīśvara Liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pṛthivīśa-pūjā (worship of the Pṛthivīśa Liṅga), contrasted with dāna of ‘golden Meru’ or the whole earth.