Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

धनुषां षोडशं यावत्समंतात्परिमंडलम् । क्षेत्रमस्य समाख्यातं प्राणिनां मुक्तिदायकम्

Transliteration

dhanuṣāṃ ṣoḍaśaṃ yāvatsamaṃtātparimaṃḍalam | kṣetramasya samākhyātaṃ prāṇināṃ muktidāyakam

Translation

اس کھیتر کی حد چاروں طرف سولہ دھنُو کی پیمائش تک دائرے کی صورت میں بتائی گئی ہے، اور یہ جانداروں کو موکش (نجات) عطا کرنے والا ہے۔

Word by Word

• धनुषाम्: of bows (as a measure)
• धनुषाम्: Shashthi-sambandha (Measure/Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी; बहुवचन

• षोडशम्: sixteen
• षोडशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षोडश (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन (परिमाणवाचक)

• यावत्: up to, as far as
• यावत्: Kriya-vishesana (Extent/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/संबन्धबोधक)
• Form: परिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (up to/as far as)

• समन्तात्: on all sides, all around
• समन्तात्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्तात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; दिशावाचक (from all sides/around)

• परिमण्डलम्: a circular area, circumference
• परिमण्डलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परि + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन (आकार/परिमाणवाचक)

• क्षेत्रम्: the sacred field/region
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी; एकवचन

• समाख्यातम्: is declared/called
• समाख्यातम्: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + √ख्या (धातु) → समाख्यात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (क्षेत्रम्)

• प्राणिनाम्: of living beings
• प्राणिनाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; षष्ठी; बहुवचन

• मुक्तिदायकम्: granting liberation
• मुक्तिदायकम्: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्ति + दायक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुक्तेः दायकम्); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (क्षेत्रम्)

Speaker

Narrative context (speaker not explicit in this verse; within Prabhāsakṣetramāhātmya discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A bird’s-eye sacred map: a circular maṇḍala around the central liṅga, marked by sixteen dhanu-lengths; pilgrims circumambulate the boundary; subtle aura indicates mokṣa-field.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A consecrated sacred geography is not symbolic alone; the kṣetra itself is portrayed as actively granting mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, described with a defined circular sacred perimeter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the verse defines the kṣetra’s extent and its mokṣa-bestowing power.