Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

पश्चिमे सागरादित्यात्स्थितं धनुश्चतुष्टये । पापघ्नं सर्वजन्तूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि

Transliteration

paścime sāgarādityātsthitaṃ dhanuścatuṣṭaye | pāpaghnaṃ sarvajantūnāṃ darśanātsparśanādapi

Translation

ساگرادتیہ کے مغرب میں وہ چار دھنُو کے فاصلے پر واقع ہے۔ وہ تمام جانداروں کے پاپ کو نष्ट کرتا ہے—دیدار سے، بلکہ چھونے سے بھی۔

Word by Word

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; दिक्-निर्देश

• सागरादित्यात्: from Sāgarāditya
• सागरादित्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सागर + आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः सागरस्य आदित्यः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• स्थितम्: situated
• स्थितम्: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धनुः: a bow; a dhanus-measure
• धनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• चतुष्टये: in a set of four
• चतुष्टये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुष्टय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• पापघ्नम्: sin-destroying
• पापघ्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + घ्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः पापं हन्ति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• सर्वजन्तूनाम्: of all beings
• सर्वजन्तूनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; समासः सर्वे जन्तवः

• दर्शनात्: from seeing; by sight
• दर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• स्पर्शनात्: from touching; by touch
• स्पर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्पर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• अपि: also; even
• अपि: Sambandha (Addition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mṛtyuñjayeśvara (near Sāgarāditya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim stands before Mṛtyuñjayeśvara after passing the Sāgarāditya marker; the act of seeing and touching the liṅga is shown as washing away dark stains (sins) into light.

Characters & Entities

• Sāgarāditya
• Mṛtyuñjayeśvara-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred contact is emphasized: darśana and sparśana at a holy shrine are portrayed as tangible means of purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mṛtyuñjayeśvara-liṅga area within Prabhāsa Kṣetra, referenced relative to Sāgarāditya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform darśana and, where appropriate, reverent sparśana; the verse also gives the navigation detail (west of Sāgarāditya, four dhanu away).