Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

ततः प्रसाद्य देवेशं दिव्यैश्वर्यमवाप सः । चक्रे नाम स्वयं तस्य त्र्यंबकेश्वरमव्ययम्

tataḥ prasādya deveśaṃ divyaiśvaryamavāpa saḥ | cakre nāma svayaṃ tasya tryaṃbakeśvaramavyayam

پھر اس نے دیویشور (دیوتاؤں کے پروردگار) کو راضی کیا اور الٰہی اقتدار پایا؛ اور اسی لِنگ کے لیے اس نے خود ابدی نام ‘تریمبکیشور’ مقرر کیا۔

ततःthen, thereafter
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-प्रभवम् अव्ययम्; क्रम/अनन्तरार्थक (then/thereafter)
प्रसाद्यhaving propitiated
प्रसाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-सद् (धातु) + ल्यप् → प्रसाद्य
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): कृत्वा-र्थे (having propitiated)
देवेशम्Lord of gods
देवेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: देवानाम् ईशः
दिव्यdivine
दिव्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
ऐश्वर्यम्sovereignty, power
ऐश्वर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः: दिव्यम् ऐश्वर्यम्
अवापobtained
अवाप:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन
चक्रेmade, established
चक्रे:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्
नाम(as) the name
नाम:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (as a name)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (Agent emphasis/कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः; आत्मकर्तृवाचक-अव्यय (oneself)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन
त्र्यंबकTryambaka
त्र्यंबक:
Upapada (compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootत्र्यंबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
ईश्वरम्Lord (Īśvara)
ईश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः: त्र्यंबकस्य ईश्वरः (name)
अव्ययम्imperishable, undecaying
अव्ययम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; त्र्यंबकेश्वरम्-विशेषणम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Tryambakeśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A devotee, having pleased the Lord of gods, receives radiant aiśvarya and solemnly proclaims the liṅga’s imperishable name ‘Tryambakeśvara’ within the sacred precinct of Prabhāsa.

D
Deveśa
T
Tryambakeśvara

FAQs

Divine names and sacred sites are often sealed by realized devotees after receiving grace; devotion culminates in both inner and outer establishment of dharma.

Tryambakeśvara in Prabhāsa-kṣetra, whose name is said to be fixed through a devotee’s attainment.

The implied path is to please Deveśa through worship and sādhana; the verse itself records the result (divyaiśvarya) and the naming of the shrine.