Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

बालरूपी महादेवि यत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । तस्यैव चोत्तरे भागे धनुषां त्रितये स्थितम्

Transliteration

bālarūpī mahādevi yatra brahmā svayaṃ sthitaḥ | tasyaiva cottare bhāge dhanuṣāṃ tritaye sthitam

Translation

اے مہادیوی، اُس مقام پر جہاں برہما خود الٰہی بچے کی صورت میں مقیم ہے، اسی کے شمالی حصے میں، تین کمانوں کے فاصلے پر، یہ مقدس آستانہ واقع ہے۔

Word by Word

• बालरूपी: having the form of a boy
• बालरूपी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बाल + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (बालस्य रूपं यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• महादेवि: O Mahādevī
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन एकवचनम्

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (relative adverb)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (Emphasis on agent/कर्ता)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (emphatic adverb)

• स्थितः: is situated, stands
• स्थितः: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past participle, active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• तस्य: of that (place/shrine)
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक, षष्ठी एकवचनम्

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• उत्तरे: in the northern
• उत्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम् (Locative singular)

• भागे: part, region
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम्

• धनुषाम्: of bows (as a measure)
• धनुषाम्: Sambandha (Measure relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी बहुवचनम् (Genitive plural)

• त्रितये: at a triad (threefold measure)
• त्रितये: Adhikarana (Measure-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम् (Locative singular)

• स्थितम्: situated, located
• स्थितम्: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; (लिङ्गम्/स्थानम् implied)

Speaker

Śiva (deduced from Prabhāsakṣetra-māhātmya style: addressing Devī as 'Mahādevī/varavarṇinī')

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bāla-Brahmā-sthāna (adjacent marker for the shrine)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A sacred precinct: a child-form Brahmā (bāla-rūpī) seated or standing in a small sanctified spot; to the north, a nearby liṅga shrine indicated by a short measured distance (three bow-lengths), with pilgrims orienting themselves by cardinal direction.

Characters & Entities

• Mahādevī (Pārvatī)
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are mapped with reverence and precision; proximity to Brahmā’s presence magnifies the sanctity of the shrine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), described through a landmark where Brahmā abides.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the verse primarily gives a tīrtha-location indicator.