Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

देव्युवाच । दिव्यं तेजो नमस्यामि यन्मे दृष्टं पुरातने । कालाग्निरुद्रमध्यस्थं प्रभासे शंकरोद्भवम्

Transliteration

devyuvāca | divyaṃ tejo namasyāmi yanme dṛṣṭaṃ purātane | kālāgnirudramadhyasthaṃ prabhāse śaṃkarodbhavam

Translation

دیوی نے کہا: میں اُس الٰہی نور کو سجدۂ تعظیم کرتی ہوں جسے میں نے قدیم زمانے میں دیکھا تھا—جو پربھاس میں شنکر سے ظاہر ہوا اور کالاغنیرُدر کے بیچ قائم ہے۔

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तेजः: splendour; radiance
• तेजः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• नमस्यामि: I bow to; I worship
• नमस्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस्/नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• मे: by me/to me; my
• मे: Anubhava-karta/Genitive (Experiencer/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-रूप (Genitive/Dative), एकवचन; सर्वनाम

• दृष्टम्: seen
• दृष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरातने: in ancient times
• पुरातने: Kāla-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पुरातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषण (context: काले)

• कालाग्निरुद्रमध्यस्थम्: situated in the midst of Kālāgnirudra
• कालाग्निरुद्रमध्यस्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कालाग्निरुद्र (प्रातिपदिक) + मध्यस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कालाग्निरुद्रस्य मध्ये स्थितम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• शंकरोद्भवम्: arisen from Śaṅkara
• शंकरोद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शंकर (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शंकरात् उद्भवम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (Somēśvara-udbhava locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī speaks in reverence, hands folded, recalling an ancient vision: a column or burst of divine radiance emerging from Śaṅkara at Prabhāsa, with a fierce Kālāgnirudra aura surrounding or centralizing the scene.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)
• Prabhāsa
• Śaṅkara
• Kālāgnirudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional reverence (namas) is directed to the divine presence manifested at a sacred site, affirming that tīrthas reveal transcendent radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the divine tejas is said to arise from Śaṅkara.

What ritualistic prescription is mentioned?

The act expressed is namaskāra (obeisance); no formal vow or donation is specified in this verse.