Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् । सोमनाथादितः कृत्वा सिद्धिनाथादिकारणम्

Transliteration

īśvara uvāca | śṛṇu devi pravakṣyāmi rahasyaṃ pāpanāśanam | somanāthāditaḥ kṛtvā siddhināthādikāraṇam

Translation

ایشور نے فرمایا: سنو اے دیوی، میں ایک ایسا راز بیان کرتا ہوں جو گناہوں کا نाश کرتا ہے۔ سومناتھ سے آغاز کرکے، اور سدّھیناتھ وغیرہ کو بنیاد بنا کر (ان کے ترتیب و معنی کی رہنمائی) بیان کروں گا۔

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (the Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I will explain
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रहस्यम्: secret, mystery
• रहस्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पापनाशनम्: destroyer of sins
• पापनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पापस्य नाशनम्)

• सोमनाथात्: from Somanātha
• सोमनाथात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सोमनाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य नाथः)

• आदितः: starting from
• आदितः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक) + तस् (अव्ययप्रत्यय)
• Form: अव्यय (तस्-प्रत्ययान्त; ‘beginning from’)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• सिद्धिनाथादिकारणम्: the cause/source of Siddhinātha and others
• सिद्धिनाथादिकारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धिनाथ + आदि + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—(सिद्धिनाथः) + (आदि) + (कारणम्) = ‘सिद्धिनाथादीनां कारणम्’ (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somanātha (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva begins the revelation: a pilgrim path starts at the grand Somanātha temple by the sea; a luminous thread leads onward to Siddhinātha and further shrines, symbolizing the ‘secret’ order that destroys sin.

Characters & Entities

• Devī
• Somanātha
• Siddhinātha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva frames the pilgrimage-teaching as a sin-destroying secret: sacred order and understanding amplify spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, explicitly anchored by Somanātha (Somnath) and associated liṅga traditions.

What ritualistic prescription is mentioned?

It introduces an ordered approach beginning with Somanātha, implying a sequence for liṅga-darśana/pūjā to be detailed next.