Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

इत्युक्ता ऋषयः सर्वे कृतांजलिपुटाः स्थिताः । आदिदेवं हरिं प्रोचुः सर्वे नतशिरोधराः

Transliteration

ityuktā ṛṣayaḥ sarve kṛtāṃjalipuṭāḥ sthitāḥ | ādidevaṃ hariṃ procuḥ sarve nataśirodharāḥ

Translation

یوں خطاب سن کر سب رِشی ہاتھ جوڑ کر کھڑے رہے۔ سر جھکا کر سب نے آدی دیو ہری سے عرض کیا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक

• उक्ताः: addressed/spoken to
• उक्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle: उक्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying ऋषयः)

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying ऋषयः)

• कृताञ्जलिपुटाः: with hands folded (in reverence)
• कृताञ्जलिपुटाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त: कृ + क्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः (कृतः अञ्जलिपुटो येषां ते = those whose hands are in folded-cup gesture)

• स्थिताः: stood
• स्थिताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle: स्थित), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (क्रियार्थे—‘stood’)

• आदिदेवम्: the primordial god
• आदिदेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (आदिश्चासौ देवश्च = the primordial god)

• हरिम्: Hari
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रोचुः: said/spoke
• प्रोचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying implied subject ऋषयः)

• नतशिरोधराः: with bowed heads
• नतशिरोधराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नत (कृदन्त: नम् + क्त) + शिरस् (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः (नतं शिरो येषां ते = those whose heads are bowed)

Speaker

Narrator (describing the sages’ posture and approach)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: All sages stand in a semicircle, palms joined, heads bowed, speaking in unison to Hari, the Primeval God, in a charged stillness.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Hari
• Ādideva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility (praṇāma) and reverent address (añjali) are shown as proper dharmic conduct when approaching the Divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains Prabhāsa-kṣetra, where sages perform devotion and obtain the Lord’s audience.

What ritualistic prescription is mentioned?

Añjali (folded hands) and bowing are devotional gestures rather than a formal ritual prescription.