Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

अभीर्विशसनं खड्गः प्राणिभूतो दुरासदः । अगम्यो विजयश्चैव धर्माधारस्तथैव च । इत्यष्टौ तव नामानि स्वयमुक्तानि वेधसा

Transliteration

abhīrviśasanaṃ khaḍgaḥ prāṇibhūto durāsadaḥ | agamyo vijayaścaiva dharmādhārastathaiva ca | ityaṣṭau tava nāmāni svayamuktāni vedhasā

Translation

’ابھیر‘ (بےخوف)، ’وشسن‘ (ہلاک کرنے والا)، ’کھڑگ‘ (تلوار)، ’پرانی بھوت‘ (جاندار صورت)، ’دُراسَد‘ (ناقابلِ تسخیر)، ’اگمْی‘ (ناقابلِ رسائی)، ’وجے‘ (فتح) اور ’دھرم آدھار‘ (دھرم کا سہارا)—یہ تمہارے آٹھ نام ہیں، جنہیں خود خالق ویدھا نے فرمایا۔

Word by Word

• अभीः: Abhī (Fearlessness)
• अभीः: सम्बोधन/नाम (Appositional name/नाम)
• Type: Noun
• Root: अभी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नामरूपेण (as a name)

• विशसनम्: Viśasana (Slayer/cutting)
• विशसनम्: सम्बोधन/नाम (Appositional name/नाम)
• Type: Noun
• Root: विशसन (प्रातिपदिक; वि+√शस्/शंस्? नामधातु-निर्मित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नामरूपेण

• खड्गः: the sword
• खड्गः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्राणि-भूतः: become living/animate
• प्राणि-भूतः: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राणि (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्राणिवत् भूतः/प्राणिरूपेण भूतः

• दुरासदः: hard to approach
• दुरासदः: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् (उपसर्ग/अव्यय) + आसद (प्रातिपदिक; √सद्/आ+√सद्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; दुरासद इति (hard to approach)

• अगम्यः: inaccessible
• अगम्यः: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अगम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम् + यत्, नञ्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-पूर्वक कर्तव्य/शक्यार्थक (inaccessible)

• विजयः: Vijaya (Victory)
• विजयः: सम्बोधन/नाम (Appositional name/नाम)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नामरूपेण

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• एव: indeed
• एव: सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (indeed/only)

• धर्म-आधारः: Dharmādhāra (Support of dharma)
• धर्म-आधारः: सम्बोधन/नाम (Appositional name/नाम)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + आधार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; धर्मस्य आधारः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तथा: likewise
• तथा: सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक (likewise)

• एव: indeed
• एव: सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/end marker)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नामानि इति सह संख्याविशेषण

• तव: your
• तव: सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; मध्यमपुरुष-सम्बन्ध

• नामानि: names
• नामानि: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• स्वयम्-उक्तानि: spoken by oneself
• स्वयम्-उक्तानि: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वयम् (अव्यय) + उक्त (कृदन्त; √वच् + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; स्वयम् इति अव्ययेन सह (self-spoken)

• वेधसा: by Vedhas (Brahmā)
• वेधसा: कर्ता/करण (Agent/Instrumental agent)
• Type: Noun
• Root: वेधस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ब्रह्मा (Vedhas)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A consecrated sword stands upright like a deity; around it, priests chant the eight epithets as if invoking a living guardian; the atmosphere is charged, with protective circles and offerings.

Characters & Entities

• Khaḍga
• Vedhas (Brahmā)
• Dharma
• Vijaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power (the sword) is sanctified as a servant of Dharma—meant for protection, righteous victory, and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching belongs to Prabhāsakṣetra Māhātmya, situating the mantra-names within Prabhāsa’s sacred authority.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation/recognition of the sword’s eight sacred names as part of khaḍga-mantra worship.