Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

कस्मिंश्चिदथ काले तु ब्रह्मणा लोककारिणा । सृष्टा मनोहरा कन्या रूपेणाप्रतिमा दिवि

Transliteration

kasmiṃścidatha kāle tu brahmaṇā lokakāriṇā | sṛṣṭā manoharā kanyā rūpeṇāpratimā divi

Translation

پھر ایک وقت ایسا آیا کہ برہما، جو جہانوں کا خالق ہے، نے آسمان میں ایک دل فریب کنیا پیدا کی، جس کی خوب صورتی بے مثال تھی۔

Word by Word

• कस्मिंश्चित्: in some (place/thing)
• कस्मिंश्चित्: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कस्मिन् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; चित्-प्रत्ययेन अनिश्चितार्थः (indefinite)

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध/वाक्योपपादक
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• काले: at a time
• काले: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध/वाक्योपपादक
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधान/विरोध/पुनरुक्त्यर्थक (but/indeed)

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• लोककारिणा: the maker of the worlds
• लोककारिणा: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + कारिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + णिनि)
• Form: पुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषणम् ब्रह्मणः

• सृष्टा: created
• सृष्टा: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: √सृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृकर्मभावे ‘created/was created’

• मनोहरा: charming
• मनोहरा: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: मनस् (प्रातिपदिक) + हर (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृ (धातु) + अण्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् कन्यायाः

• कन्या: a maiden
• कन्या: कर्म/विषय (Patient/विषय)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• रूपेण: by (her) beauty/form
• रूपेण: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• अप्रतिमा: incomparable
• अप्रतिमा: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: अ- (निषेध) + प्रतिमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् कन्यायाः

• दिवि: in heaven
• दिवि: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

Speaker

Śiva (Īśvara)

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, the world-maker, creates in heaven an incomparable maiden of enchanting beauty—an omen of coming transformation in the asura crisis.

Characters & Entities

• Brahmā
• heaven (divi)
• the maiden (kanyā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic sacred history frames divine manifestations as purposeful acts within cosmic governance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the lead-up to Yogeśvarī’s māhātmya in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates a creation event by Brahmā.