Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जहास वरवर्णिनी । तस्या हसंत्या देवेशि शतशोऽथ सहस्रशः

Transliteration

tasya tadvacanaṃ śrutvā jahāsa varavarṇinī | tasyā hasaṃtyā deveśi śataśo'tha sahasraśaḥ

Translation

اُس کی بات سن کر وہ نہایت حسین دوشیزہ ہنس پڑی۔ اے دیویوں کی ملکہ! اُس کی ہنسی کی گونج سینکڑوں بلکہ ہزاروں بار گرجتی ہوئی پھیل گئی۔

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (वचनम्)

• वचनम्: speech, words
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• जहास: laughed
• जहास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• वरवर्णिनी: the lady of excellent complexion
• वरवर्णिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरवर्णिनी (प्रातिपदिक: वर + वर्णिनी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्तृपद

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• हसन्त्याः: (while) laughing
• हसन्त्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present Active Participle), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘तस्याः’ इत्यस्य विशेषण

• देवेशि: O goddess/queen of gods
• देवेशि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक: देव + ईशि/ईश)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• शतशः: by hundreds, hundreds of times
• शतशः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शतशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of manner/number)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: निपात (conjunction/particle)

• सहस्रशः: by thousands, thousands of times
• सहस्रशः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of manner/number)

Speaker

Narrator (Purāṇic storyteller voice, addressing a female listener as ‘deveśi’)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A devī/queen-addressed interlocutor implied by vocative (devēśi) within the narrative frame

Visual Art Cues

Scene: A radiant maiden (Devi-form) hears a challenge or statement and laughs; her laughter multiplies into countless echoes filling the sky, hinting at imminent śakti-manifestation. The setting suggests a coastal sacred landscape of Prabhāsa with temple silhouettes and sea-breeze.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The steadfast, vow-protected mind fears no coercion; spiritual resolve can render worldly threats powerless.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as the sanctified arena where the sādhvī’s tapas manifests palpable power.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is a narrative depiction underscoring the potency of tapas within a tīrtha-māhātmya.