Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 28

Devanagari script

श्रुत्वा स्तोत्रमिदं देवि विष्णुः कमललोचनः । उवाच देवान्ब्रह्माद्यान्क्षीरोदार्णव बोधितः

Transliteration

śrutvā stotramidaṃ devi viṣṇuḥ kamalalocanaḥ | uvāca devānbrahmādyānkṣīrodārṇava bodhitaḥ

Translation

اے دیوی! اس حمد کو سن کر، کمل نین وشنو—جو سمندرِ شیر میں بیدار ہوئے تھے—نے برہما سے آغاز کرتے ہوئے دیوتاؤں کو خطاب کیا۔

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: N/A
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive) — पूर्वक्रिया

• स्तोत्रम्: hymn
• स्तोत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (स्तोत्रम्)

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कमल-लोचनः: lotus-eyed
• कमल-लोचनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कमल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—कमलवत् लोचने यस्य सः

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उवाच (लिट्)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• ब्रह्म-आद्यान्: beginning with Brahmā
• ब्रह्म-आद्यान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ब्रह्मा आदिः येषां ते इति (आदि-शब्देन समूहार्थ)

• क्षीर-उद-आर्णव: O ocean of milk
• क्षीर-उद-आर्णव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + उद (प्रातिपदिक) + आर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; क्षीरस्य उदः (जलम्) तस्य आर्णवः इति बहुपद-तत्पुरुष; सम्बोधनरूपेण

• बोधितः: awakened
• बोधितः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बुध् (धातु) → बोधित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विष्णोः विशेषणम्—'awakened/roused'

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (narrative frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (explicitly addressed)

Visual Art Cues

Scene: Lotus-eyed Viṣṇu awakens in the Milk Ocean after hearing a hymn; he addresses Brahmā and the assembled gods.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Brahmā
• Devas
• Kṣīrodārṇava (Ocean of Milk)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere praise (stotra) invokes divine response—Viṣṇu rises to restore dharma and protect the righteous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the setting; the episode leads into the Daityasūdana association at Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse emphasizes the power of stotra (devotional hymn).