Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

अत्र दत्तं हुतं जप्तं तपस्तप्तं कृतं हि यत् । तत्सर्वं चाक्षयं प्रोक्तं सप्तकल्पावधि प्रिये

Transliteration

atra dattaṃ hutaṃ japtaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ hi yat | tatsarvaṃ cākṣayaṃ proktaṃ saptakalpāvadhi priye

Translation

اے محبوبہ! یہاں جو دان دیا جائے، ہون میں نذر ہو، جپ کیا جائے یا تپسیا سے جو کچھ انجام پائے—وہ سب اَکشَی (لازوال) کہا گیا ہے، سات کَلپ تک قائم رہنے والا۔

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• दत्तम्: (what is) given/donated
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दत्त (कृदन्त; √दा (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc); एकवचन; कर्मरूपेण (thing given)

• हुतम्: (what is) offered in fire
• हुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हुत (कृदन्त; √हु (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• जप्तम्: (what is) recited
• जप्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जप्त (कृदन्त; √जप् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• तप्तम्: performed (austerity)
• तप्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तप्त (कृदन्त; √तप् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; तपः इति पदस्य विशेषणम्

• कृतम्: (what is) done
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis/indeed)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction 'and')

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Karma (Object complement/कर्मपूरक)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• प्रोक्तम्: is declared/said
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रोक्त (कृदन्त; √वच् (धातु) + क्त; प्र-उपसर्ग)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) कर्मणि प्रयोगे; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; (इति) कथितम्

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; विशेषण (numeral)

• कल्प: aeon
• कल्प: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (समासाङ्ग)

• अवधि: as a limit/for the duration
• अवधि: Sambandha (Extent/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अवधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सप्तकल्प-अवधि (षष्ठी-तत्पुरुषः: 'seven-kalpas as limit')

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Priye/Bhāminī (beloved lady)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims perform dāna, homa flames rise, japa beads in hand, ascetics in tapas; above them a cosmic clock/kalpa imagery indicating ‘seven kalpas’ of undiminishing merit, with akṣaya light raining down.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra
• Dāna
• Homa
• Japa
• Tapas
• Kalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Place intensifies practice: righteous acts done in a mahā-tīrtha are said to yield enduring, imperishable merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where dāna, homa, japa, and tapas become akṣaya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform dāna (charity), homa (oblations), japa (mantra-recitation), and tapas (austerity) within the kṣetra for imperishable results.